Alþýðublaðið - 21.01.1945, Blaðsíða 5

»
Sumdagiir 21 janóar. 1943.
Svort ský á lofti — Framfarrmar með bjóðmni — Gall-
arnir í fari okkar. — Ummæli verkfræðingsins, sem ég
trúði ekki — Staðfesting iðnaðarmannsins — Um hlut-
verk og starf átthagafélaganna.
ISLENDINGAR eru að stækka,
heilbrigði landsmanna íer sí-
ffellt batnandi, menntun, sem fæst
& skólabekk er í stórri framför,
æfnahagurinn verður betri, híbýl
8n fulkomnari, þó að við séum þar
ilikast til skemmst á veg komnir,
iklæðin hlýrri, samgöngurnar full
isomnari og þannig mætti lengi
(íelja. Allt, eða flest, er í framför.
En dökk ský eru þó á himninum,
gallar í fari okkar og gegn þeim
verðnm við að snúast af öllu afli.
VERKFRÆÐINGUR, sem stjóm
#3 hefur stórum fyrirtækjum,
sagði nýlega, að hann gæti ekki
ibetur séð, en þegar miðað vaari
við árin 1928 óg 1929 þá þyrfti
iaú 50 af hundraði lengri tíma til
að framkvæma verk vegna minhk
andi afkasta. Ég hafði heyrt eitt-
Ihvað þessu líkt' áður, en ég trúði
Iþessu ekki. — Svo var ég á fundi
taýlega og hitti þar góðan og gegn
<an iðnaðarmann, sem ég þekki að
varfærni í dómum og glöggskyggni.
Hann hefur víða unnið og með
iöölda manna.
ÉG FÓR að tala við hann og
fbenti honum á ummæli verkfræð
fingsins og bætti við: „Þetta eru
vitanlega öfgar, þetta nær ekki
mokkurri átt. Þetta getur ekki átt
sér stað.“ — En hann sneri sér
snögglega að mér og svaraði:
„Blessaður vertu. Þetta er áreiðan
lega rétt. Afköstin hafa minnkað
dtórkostlega. Það er allt annað að
vinna núna en áður fyrr. Það er
ekki unnið nándar nærri eins vel
®g fyrir stríð.“ En svo bætti hann
við: „En ég hygg að þetta eigi
ekki aðelns við verkamesnn og iðn
aðarmenn, heldur alla, bókstaflega
alla.“
ÉG HEF ALDREI unnið með
verkamönnum eða iðnaðarmönnum
é vinnustöðum og geri því enga
fcröfu til þess að mark sé tekið
á því, þó að ég kunni að fullyrða
eitthvað um mál eins og þetta. En
fþegar mennimir á vinnustöðunum
segja mér þetta, menn sem ég
érúi, þá er engin furða þó að ég
spyrji: Hvernig í ósfeöpimum
stendur á þessu? Var vinnan svö
fiiröð fyrir stríð, að nauðsynlegt
faafi verið að draga úr afköstunum
isvo að hún yrði ékki þrældómur?
Eða er hér um vinnusvik að ræða?
ÞAÐ ER LÍFSNAUÐSYN 'fyrir
«inga menn að hugsa um þetta, og
jþá fyrst og' fremst þá ungu menn,
*em em að ganga að starfi í fyrsta
skipti á æfinni. Framtíð þeirra
JBellur í rúst, ef þeir læra um leið
og þeix taka fyrst til höndunum
sið vinnusvika og athafnaleysis.
Um leið eru þeir ekki aðeins að
grafa undan þeim stoðinn, sean líf
þjóðarinnar hvílir á: vinnunni og
starfinu, h^ldur eru þeir um leið
að drepa sjálfan sig, gera sig sljóa,
kærulausa, hirðulausa, hugsunar-
lausa, því að vinnusvikum fylgir
deyfð og sinnuleysi. Drottinn
minn hjálpi þeim mönnum eiðar
á sefinni.
ÞAÐ VAR erfitt fyrir Unga
menn að komast áfram á fyrri ár-
um, þegar atvinnuleysisskugginn
hvildi yfir byggðunum og merg-
saug heimilin. Það er létt verk að
komast áfram nú, þegar nóg er
að starfa. Nú eiga ungir menn að
hugsa sem svo: Nú skal ég nota
tækifærið með þrotlausu starfi,
hagkvæmri uppbyggingu framtíð-
ar minnar, með lestri, lærdómi,
fyrirhyggju og starfi, starfi og aft
ur starfi.
EF ÞETTA ER RÉTT sem sagt
er, þá er voði fyrir dyrum. Ef það
er rétt, þá líður ekki á löngu þar
til við hættum að vaxa, þar tíl allt
fer að grotna niður, þar til við
verðum, sem þjóðarheild, bónbjarga
menn, sem allt verðum að sækja
tíl annarra. Ungu mennimir, sem
nú eru að taka við verkfærunum,
skipunum, framleiðslutækjunum
til sjávar og sveita, verða að hafa
augun opin fyrir þessú.
VINNAN SKAPAR MANNINN.
Við heimtum verk handa öllum
og aldrei framar atvinnuleysi.
Þeir, sem stuðla að því, að þetta
náist ekki fram eru óalandi. Þeir
sem skapa eigið iðjuleysi eiga að
falla í sömu gröf.
MÉR ER sagt að til standí að
stofna samband byggðafélaga eða
átthagafélaga, sem starfa hér í
Reykjavík. Félögin eru orðin
fjölda mörg og þau starfa flest
vel og dyggiléga. Þau hafa verk
að vinna. En slíku sambandi vildi
ég að yrði í upphafi skapað ákveð
ið ætlunarverk. Það ætti að verða
þjóðræknis- og þjóðernislegt bar-
áttutæki okkar. í þessum félög-
um er mikill fjöldi manna. Það
sem tengir félagana saman er ást
og mnhyggja fyrir bernskustöðv-
unum. Þessa tilfinningu þarf að
hagnýta fyrir þjóðarheildina. Það
er hægt að gera með allsherjxar
sambandi sem vinnur að þjóðrækn
is- og þjóðernismálum.
Haimes á hórnina..
vantar nú þegar til að bera blaðið til áskrifenda
í eftirtalin hverfi:
Hverflsgötsa
SóBvelEi
Undargötu
Laugaveg efri ©g
Bergþórugötu
AfþýSublaðið. — Simi 4900.
Myn-din sýndir brezk'a hjemm/eaim á verði oindir hLnjuim fomífrætgu cmuisteriteteúlum á Akropolis
bæðkmi í Ajþerjufborg, en meðal armairs um þá íhiæð voru hiáðir blóðutgir bardagar á dögun
■um, þegar oÆbeidiisfýður kommíúniiisitia gerði tiilraun sóina tdl að brjó(bast tii vailda í Aþenu
og stolijna þar eiomseðÍEetjtóm,
Á verði um frelsið á hinni fornfrægu Akropolishæð.
DAMASKINOS, erkibiskup i
grísku kirkjunnar og nú-
verandi ríkisstjóri í Grikklandi
er fæddur árið 1889 í þorpi
einu við rætur Pindus-fjalla.
Ættland lands hans er byggt fá
tækri en hraustri og hugdjarfri
þjóð, f jallabúuna, *em hafa á sér
gott orð fyrir ttreysti í bardög-
um. Eins og að líkum lætur er
Damaskinos af merkri og rn'k-
illi ætt kominn. Hið ferska
loftslag uppi við Pindusfjöllin
veitti honum í æsku hreyst: og
fjör og óbilandi þor, sem oft
hefir komið honum að góðu
gagni í lífinu. í allri sinni sex
feta hæð minnir hann einna
helzt, á háviðinn sem óx á bak
við húsið, sem hann átti heima
í, þegar hann var barn. Aðeins
rannsakandi augu hans og prest
legt skeggið minna nú á hinn
upprunalega fjallabúa.
IJm æsku hans er lítið vit-
að, utan þáð að hann lagði stund
á guðfræði og lög við háskólann
í Aþenu. Hann tók engan þátt
í stjórnmálum, en var þó mjög
hlynntur 'hugmynd Venizelos
þjóðlega endurvakningu meðal
grísku þjóðarinnar.
*
Gríska kirkjan hafði tekið
skýra afstöðu með þjóSinni
gegn tyrkneska keisaradæmmu
Þjóðernisleg og trúarleg
hreyfing meðal þjóðarinnar sam
einaðist í þeirri afstöðu, þar eð
Grikkir voru mótfallnir Tyrkn
eskum yfirráðum, ekki ein-
göngu sem þjóð, heldur einnig
sem kristnir menn og andstæö
ingar Múhameðstrúarmanna á
trúarlegum grundvelli. Veni-
zelns hpimtaði freslun tveggja
norðurríkjanna: Þrakíu og Make
domu. fcjumuieiðis var hann leið
togi Grikkja í Litlu-Asíu. Fjökli
kirkjunnar manna fylgdu hon-
um að málum, einnig á póli-
tísku sviði, en hann var lýðræð
issinni.
OFrá aldamótunum síðustu og
GREIN þcssi birtist í
„The Observer", 31. jan.
s. 1. Hún segir í stóruip rlrátt
tun fré æfi og starfi hins
náverandi erkibiskups í A-
þenu. Höfundur greinarimi-
ar er ókunnur.
allt fram til ársins 1920 voru
kirkjunnar menn í Grikklandi
nokkuð sundraðir . í afsLöðu
sinni til ýmissa frjálslegra um
bóta. Einkum var háð hörð
rimma mJillum kirkjunnar og
andstæðinga hennar út af ár-
talinu sem var mismunandi hjá
“báðum. Hinum íhaldssömu,
gömlu prestum kirkjunnar
fannst það vera glæpur gegn
kirkjunni og guði að breyta ár
talinu. En núverandi erkibisk-
up var breytingunni mjög hlynt
ur.
Aðeins þrjátíu og tveggia ára
að aldri varð Damaskino^ bisk
up í Korintu, einu elzta og
merkasta biskupsdæmi kirkj-
unnar í víðri veröld. En árið
1928 urðu miklar hörmungar
meðal fólksins í þeim héruðum
landsins sem lágu undir biskups
dæmi hans. Geysilegur jarð-
skjálfti lagði Korintuborg í rúst
ir, en flestir íbúar< borgarinn-
ar héldu þó lifi.
*
Biskupinn gekk djarflega
fram í því að veita Korintubu-
um sem mesta hjálp og hugg-
un í raunum þeirra, þar. sem
þeir urðu áð hafast við í tjöld-
um úti á víðavangi. Brezki sjó-
herinn flutti til landsins matar-
birg'ðir og fatnað; síðan var
þessu útbýtt frá hjálparsíóðvum
biskupsins. Eftir þetta tókst
Damaskinos ferð á hendur til
Bandaríkjanna í því skyni að
safna fé til endurbyggingar
Korintu. Og fáum árum seinna
var ný Korintuborg risin á rúst
um hinnar fyrri með glæsilegri
St. Pauls-kirkju byggðri úr
grískum marm^ra.
Árið 1930 gafst honum tæki
færi til þess að reyna hæfileika
sína á sviði málamiðlunar og
úrskurðarvalds í deilum sem
höfðu risið á pólitískum vett-
vangi Orthodoxkirkjan í
Bandaríkjunum var algjörlega
sundruð i afstöðu sinni gagnvar ^
fylgismönnum Venizelios. f
hverju einasta héraði kóm til
meiri og minni blóðugra bar-
daga heima í Grikklandi. Dama
skinos fór til Ameríku og kall
aði leiðtoga hinna ýmsu sér-
flokka innan orfchodox-kirkj unn
ar á sinn fundi. Hann kom því
til leiðar að nokkrir biskunar
sögðu lausu starfi sínu óg flutt
ust til Grlkklands og síðan end
urskipulagði hann kirkjudeild-
irnar og bjargaði kirkjunni
þannig frá því að sundrast sök-
um þátttöku í pólitískum dæg-
urm.álum. Ef til vill hefir þetta
verið hentugur undirbúningur
fyrir hann undir núverandi
starf hans.
$
Sjðan kom valdatímabil Met
axas Bktoupmn í Kórintu dró
sig algjörlega í hlé frá stjórn-
málurn, einræðisherran haföi
ekki hugmynd um pólitískar
skoðanir hans. En árið 1938
komu kirkjufulltrúar saman til
þess að velja nýjan erkibiskup
Kosningunni lauk með því, að
tveir kjörþegar hlutu jöfn át-
kvæði: C'hrisantos og Damaskin
os, — og nú var úr vöndu að
ráða. Báðir voru þeir hinir
beztu sem kirkjan átti völ á í
þessa stöðu og báðir höfðu svo
að segja sömu stjórnmálaskoð-
un. En Damaskinos átti ekki
neinum sérttökum vinsældum
að fagna hjá Metaxas, sem kom
því þannig fyrir, að Darnaskin-
Framh, a 6 s-ðu.