Alþýðublaðið - 10.09.1953, Blaðsíða 6

6
ALÞÝÐUBLABEÐ
Fimmtudagi.iv 1Ö. sept. lí)'53„
Á AXDI.EGUM VETTVANGI.
Það er þetta með hnúð-
orminn. Ekki á það af okkur að
ganga með þessar innfluttu
pestir. Það er lakast að vita
ekki hvaða sérfræðihgúr hefur
staðið fyrir innflutiiingi þeirrar
sikepnu, enda þótt: það bæti
ekki úr því, sem komið er. En
hvað um það. Síðátí við feng-'
um þessa blessaða sérfræðinga
á öllum sviðum, þá höfum við
líka fengið þessar bannsettar
pestir og plágur á öilum svið-
um; það er eins og þær hafi
beinlínis lagzt upp i; hendurn-
ar á þeim, svo að þeir hefðu
við nóg að glíma, ag enginn
geti efast um, að þetta séu þarf
ir menn. Og hnúðormurinn
verður ekki sú versta; — trúið
mér. Við eigum eftir að fá fleiri
sérfræðinga og fieiri plágur!
En það er einkennilegt þetta
með hnúðorminn. Enginn, nema
kannski sprenglærðustu sér-
fræðingar hafa hugmynd um
að þessi skepna sé til, og jafn-
vel ekki þessum sprengiærðu
virðist hafa komið til hugar,
að honum gæti skotið hérna
UPP> — eða öllu heldur niðUr,
og svo er hann bara allt í einu
orðinn hérna heimilisfastur.
Ég er vitanlega enginn sér-
fræðingur, en einhvérn veginn
finnst mér, að þessir spreng-
Iærðu og hálaunuðu eigi ekki
eingöngu að vera sprenglærð-
'ir og hálaunaðir tií þe'S að
tóyrgja brunninn, éftir ac barn
,ið er dottið ofan í hann.
Hvað skyldu annars - ir argar
plágur c-g pestir hafa. yfir okk
ur dunið, síðan öld þessara sér
fræðinga hófst hér á landi?
Ég hef ekki fylgzt með því,
en mig rámar þó í þetta með
minikinn, sem þeir sérfróðu
fulJyrtu. að væri vitameinlaust
■■ dýr, og karakúlinn, sem flutti
inn mæðiveikina undir umsjá
og eftirliti okkar færustu sér-
1 fræðínga, — enda royndist hún
.ekki neinn aukvisi. Og nú síð-
, ast er það hnúðormurinn! Hann
,er ekki enn kominn í minn
kálgarð, — enda veit ég ekki
til þess, að þar haxi neinn sér-
fræðingur látið sjá sig . . . Og
ég er að hugsa um að setja þar
upp skilti: ,.Sérfræðingum
bannaður aðgangur".
í, andlegum friði!
Dáríður Dulheims.

Moa Martinsson
hann svo alvarlegur og sakleys
islegur sagði því í notalegum
eldhúsunum, rétt á meðan
hann var gþ skrapa saman þess
ari einu krónu og tíu aurum,
sem brennivmspotturinn kost-
aði í þá daga.
En nú var sá tími sem sagt
liðinn, Albert orðinn reyndur
og ráðsettur eiginmaður, og
væri í raun og veru nokkuð
spunnið í þessa kvmnu, sem
hann gékk að eiga, þá myndi
ekki líða á löngu þar til hann
væri orðinn bæði ,stöndug-
ur“ og „dannaður".
, Dö'nnuninni11 sá það honum
beinlínis fyrir. Við áttum
heima svo nálægt bænum, að
rétt hæfilega löng sunnudags-
ganga var fyrir hið dannaða
kaupstaðarfólk að koma til
okkar á hverjum sunnudegi og
borða smurt brauð og drekka
öl og syngja: Það er svo dýr
legt að dvelja héf. Og verald-
legri velferð okkar gleymdi það
svo sem heldur ekki. Það drasl
.aði til okkar gömlum fatalörf-
um, ostmolum, brauðskorpum
og ýmsu slíku, sem því datt í
tíug, á þeirri forsendu, að
„sveitakurfamir“ gerðu sér
mat úr öllu“.
Ein var gömul ungfrú nokk-
ur — öll fjölskyldan kallaði
hana annars móðursystir — og
hún var léreftssaumakona og
kom af þeirri ástæðu einni
saman í flest ,,betri“ húsin í
bænum til þess að sauma.
Prófastsfrúm sem sögð var hin
gáfaðasta kona, var perluvinur
hennar, -— svona á virkum vel
að merkja, — og því var það
augljóst mál, að „móðursystir“
var bæði fín og dönnuð. Ég
minnist þess sér í lagi, að hún
talaði mikið- um heiðingja og
svima, og að hún féll ekki ó-
sjaldan ómegin.
Það var þessi „móðursystir“
og þeir aðrir úr fjölskyldu'nni
hans stjúpa míns', sem urðu
þeirrar náðar aðnjótandi að
fá að vera í félagsskap við
hana, sem komu til okkar á
hverjum einasta sunnudegi
þetta fyrsta sumar eftir að
mamma giftist, og átu alltaf
frá okkur hverja matarögn,
sem til var í húsinu, — hér
um bil vikuforða hverju sinni.
Stjúpi minn vamn sem verka
maður á búgarðinum og kaup
ið hans var átta krónur á viku.
Mamma mín vann næstum
því hvern einasta dag á akrin
um, og hún fékk sjötíu og
fimm aura á dag. Ég varð að
að sjá um húsverkin, að svo
miklu leyti, sem hægt er að
ætlast til þess að sjö ára telpu
h'nokki leysti þau af hendi. Og
á hverjum einasta drottinsdegi
var það eins víst eins og amen
í kirkjunni að „fína“ fólkið úr
kaupstaðnum kæmi í heim-
sókn, og það voru ekki nein ó
sköp af kjötbollum og smurðu
brauði. sem hægt var að kaupa
í þá daga fyrir átta krónur.
Til þess að draga ekkert und
an skal það viðurkennt, að
dannaða og velstandsfólkið
hafði alltaf með sér brauð með
kaffinu fyrir tuttug of fimm
aura. — Karlmennirnir í „fjöl
skyldunni11, sem voru vagnstjór
ar eða verkstjórar við ölgerð-
arverksmiðjur inni í bæuum,
— ég man ekki hvort heldur
3. DAGUK.
var — höfðu oftast nær pott af j
brennivíni meðferðis. En þá
hafði þetta dót heldur aldrei
neitt smurt brauð með, og þá
varð mamma að leggja það til
díka, nauðug viljug.
Ég man svo vel eftir sunnu-
deginum, þegar þessi „móður-
systir“ kona til okkar í fyrsta
skiptið. Það hefur víst verið
hálfum mánuði eftir að við
fluttum þangað út eftir.
Hú>n rétti mér smápoka með
nokkrum tuskum í ,handa
brúðunni" og fimm aura að
auki.
Veslings Albert, að þurfa að
ala önn fyrir barni, sem hann
á ekkert í, sagði kerlingaruglan
og hrissti rytjulegan kollinn
framan í þá aðra meðlimi fjöl
skyldunnar, sem náðarsól henn
ar skein á þann daginn.
Albert, stjúpi minn, og
mamma voru náttúrlega hvor.
ugt viðstödd. Þau máttu ekki
heyra, en ég var víst of mikill
óviti til þess að skilja. En þar
skjátlaðist he'nni.
Því ekkert af þessu fólki
hafði einurð til þess að segja
meiningu sína upp í opið geðið.
Augliti til auglitis heyrði mað
ur ekkert annað en góð orð og
feitt flesk.
Svo byrjaði hún að rífa upp
skúffurnar í kommóðunni
hennar mömmu minnar, róta
til í þeim og strjúka fingur-
gómunum eftir borðplötunni og
gluggakistuuum til þess að
ganga úr skugga um hvort það
væri nokkurt ryk, alveg eins
og reglulega viðbjóðsleg. göm-
ul og geðill tengdamamma.
Já svo, Hedvig er svei mér
þrifin, sagði hún, þegar hún
var búin að fletta sundur hand.
klæðunum lxennar mömmu,
sem ekki voru víst mörg, þrern
ur lökum, nokkrum borðdúk-
um og tveimur eða þremur ný
strauuðum ma'nsje.tískyrtum.
Ég var ekki nema rétt sjö
ára, en það sauð í mér reiðin.
Ekkert þeirra fékkst um. það,
þótt ég heyrði þvaðrið í því og
væri vitni að niðurlægjandi og
auðmýkjandi rannsóknarher-
ferðum þess.
Það var alveg auðséð, að það
áleit þennan sjö ára barnunga,
— og ofa'n í kaupið óskilgetinn
krakkann — ekki hafa meira
vit í kollinum heldur en blind-
an kettling. — Hún var líka
að deyja út, þessi dannaða vel
standsfjölskylda. Ekkert af
þes'su pakki átti svo. mikið sem
eitt einasta barn; það var víst
allt steingelt.
Mamma mín vaTin baki
brotnu til þess að sunnudags-
gestirnir gætú með sanni sung
ið: Það er svo dýrlegt að
dvelja hér“. Hún hafði meira
að segja fyrir sérstaka náð feng
ið aðgang að sameiginlega eld
húsinu fyrir endatíum á gang-
inum niðri og ástæðan var sú,
að afgömul kerlingarhrota, sem
búin var að eiga hér heima
lengst allra, kannaðist eitthvað
við dannaða velstandsfólkið
innan úr bænum, og varð svo
hrifxn af að verksmiðjupjása
eins og hún mamma mín skyldi,
umgangast' svo fínt fól'k, að
ekki væri nema sanngjarnt að
hún fengi að baka ha'nda því
brauð og kökur í eldhúsinu. Og
mamma bjó til mat og fram.
leiddi handa því og stjúpi
minn hjálpaði til og brátt var
búið að bera út í hlaðvarpann
allt, sem til var í okkar eigu
matarkyns og svo söng pakkið:
,.Það er svo dýrlegt að dvelja
hér“ og las blóm og lék Be.!-
mannskar hjarðmeyjar og
reigði sig og beygði svo að
hreinn viðbjóður var á að
horfa, — ems og mamma mín
líka alltaf sagði eftirá.
Hentu draslinu á dyr, Hed-
vig, var fóstra hans stjúpa míns
vön að segja, þegar hún hitti
mömmu og þetta fólk barst I
tal. Hentu því út, því annars
étur það þig út á húsganginn.
Þú átt víst fullt í fangi með
að láta það endast ykkur, sem
ha’nn Albert aflar til heimilis
ins, ef ég þekki rétt, sagði hún.
Mamma var komin langt á
leið og þó gékk hún til vinnu
úti hvern einasta dag hvernig
sem viðraði, og svo fékk hún
að snúast kringum þessa dönn
uðu guðsgeldinga á hverjum
sunnudegi. sjá því fyrir rnat
og drykk og næstum mata það
á matnum, sem var alls ekki
meira en nógur handa okkur
hinuni yíir vikuna, et vel
hefði átt sð vera.
Hentu því út, Hedvig endur
tók fóstra hans stjúpa mítís sí
mg æ. Einu sinni. þegar hann
Albert minn var lítill, fóru þess
ar landeyður að venja hingað
komur sínar á sunnudögum,
sagði hún, til þess að sjá,
„hvað honum færi fram, þeim
litla“, eins og það orðaði það.
Eins og það væru einhver 'i>-
sköp að sjá, og náttúrlega
skipti það sér ekki hið allra
minnsta af Albert 1j la, hvorki
til ills eða góðs. Nei, það var
maturinn og að láta snúast í
kringum sig, sem það var að
sækjast eftir. Og svona er með
þetta fólk ernn þann dag í dag,
sagði.hún. Það kærir sig í raun
inni ekkert um ykkur, en
hyggst einungis hafa gott af
ykkur. Ég ræð þér eindregið
til þess að losa þig við þetta
fólk, Hedvig. Ef þú ekki gerír
það, þá spái ég því að ekki !íöi
á löngu þar til karlarnir verða
búnir að íá hann Albert út í
drykkjuskapinn í nýjan leik.
En hún mamma. var, því mið
ur, ekki eins ákveðin og Jóstra
hans Albert. Hedvig rnamma
mín átti nú einu sinni óskií-
getið barn; hún var því vönust
að.þræla fyrir aðra, möglimar-
laust, ekki sízt þegar dannað
velstandsfólk átti í hlut. Nú
var hún sem sagt líka komln
langt á leið og hún var svo
þreytt og af sér gengin, að hún
gat ekki til þess Jiugsað að
þurfa að ' eiga í illdeilum við
einn e'ða neinn. Og þótt hú:i
iiefði verið í fullu fjöri. þá var
hún þannig skapi farin aðþhún
h'etfði aldrei getað fengið sig
til þéss að' eiga' í útistöðum
við gesti síná. Því var það, að
pakkið kom á hverjum sunnu
degi allt þar til litla bai-riið
fæddist. Og það var ekki
margt, sem pábbi og mámma
áttu fyrir; þó var því ískyggi-
lega tekið að fækka. Hver hlut
ur af öðrum úr búinu lágði leið
sína tii veðlánaráns inni 'í
Nörrköping og af tveimur á-
stæðum: Mamma vildi stöðugt
allt gera fyrir gestina, þótt þeir
VITÉ'■'■■'■ ..... «TSf
Dra-vlðáerðffo
Fljót og góð afgreiðal®.
GUÐL. GfSLASON,
Langavegi 83,
Bimi 81218.
Smurt brau^
oá sfiíttur.
Nestisuakkar.
Ódýrast og bezt. Via-!
samlegast pantið !
fyrirvar*.
MATBAKINN
Lækjargötn 8,
Simi 8034«.
Samúðar&ðrt
Slysavamafélagc fiiaiiði
kaupe flestir. Féat hjá
slysavarnadeildom nxn
land allt. í Rvík i hann-
yrðaverzlunlnni, Banka-
stræti 8, Verzl. Gunnþór-
unnar Halldórsd. og ckrií-
ctofu félagsins, Grófin 1.
Afgreidd í sima 4897. —
Heitið é slysavarnaíélagí®.
ÞaS bregst ckki.
Nýía seocl!-
bílastööiii h,f,
hefur afgreiðslu í Bæíer-
bílastöðinni í Aðalstrseil
16. Opið 7.50—22. A
sunnudögum 10—13. —
Sími 1395.
Bárxíaspltaiaajóðs Hringslae|
eru afgreidd f. Hannyrða- \
verzl. Refill, AðaJstræti 18*
(áður verzl. Aug. 3ven&-!
sen), i Verzluninni Vietbr,|
Laugavegi 33, Hblta-Apó-f
teki, Langholtsvegi 3
Verzl. Álfabrekku víð S'úlM
uriandsbraut, og ÞoTsts'xe-1
búð, Snorr*braú.t 81.
; &f ýmsum stærðum if
■ bænum, ótverfum bæ|-
» arins og fyrir utáa' bse-
I Inn til sölu. — Hðfura
■ ©innig- ta sðlu
» vélbáta, bifreíðis’ «£
I verðbréf.
* Nýja fasíeignaáalas.
» Bankastræti 1.
; Sími 1518-
s
w
t’SBE BCZRISU B'a'Gl'B IR ■ 1801 B 0
n
Pedcx fótabaB eyf'li
skjótlega þreytu, sá'rind-
um og óþægindum i fót-
unum. Gott »r «6 lót#
dálítiS af Pedos í hár-
þvottavatnið. Eftir férra
daga notkun kemur ár-
angurinn i ijóá.
Fælí ! næstu M§.
CHEMIA H>.