Alþýðublaðið - 07.01.1955, Blaðsíða 7

Alþýðublaðið - 07.01.1955, Blaðsíða 7
Föstudagur 7, janúar 1955 ALÞYÐUBLAÐiÐ Læknis!ræ$i!egir leyndardómar Framhald af 5. síðu. Árið 1943 fór ég leiðang'ur um ýmis landsvæði. þar sem malaría er mjög útbreidd, og var tilgangurinn að fi-nna ein- hver ráð til að hefta útbreiðslu hennar. Á votlendinu umhverf is, Amazonfljótið virðist hirm ákjósanlegasti Staður fyrir moskitófluguna, sem ber þenn an sjúkdóm á milli manna, enda var hann þar i algieym- ingi. En engu að siður komst ég að þeirri staðreynd, að í þorpinu Breves, sem telur 557 íbúa, er malaría með öllu ó- þekkt fyrirbæri. Ofar við fijót ið stendur annað þorp, sem Gurupa nef nis-t, óg telur um tvö þúsund 'íbúa. Þar er fátækt- mikil og óþrifnaður. Vötlerid: er allt umhverf is þorpið. Engu að síður ráku íbúarnir upþ stór augu, þegar ég mmntist á ma- laríu. ,..í heila öld' að minnsta kosti hefur enghm' hér. tekið þann sjúkdóm," sögðu þeir. Og þar eð . ég gat ekki fundið minnstu sönnun um hið.gagn- stæða, hlaut ég að taka orð þéirra trúanleg. Og við skulum aíhuga það. að malaría er einhver sá skæð- asti sjúkdómurj sem nú þekk-- ist, og árlega verður milljón- um manna að fjörtjóni. í þessum sama leiðangri kom ég í tvö þorp í Brasilíu, Péixe og Port.o Nacional. í því fyrrnefnda var •nralarían svo skæð, að fjöldi ibúanna var gersamlega öryrfejar af hennar völdum. Hið síðarnefnda var í 90 kílómetra fjarlægð, en þar var þessi sjúkdómur með öllu óþekktur. „Þannig hefur það alltaf verið," sagði fólk þar. Og það sagði mér einnig. að ef e.inhver úr því þorpi dveldist um skeið í Péixe. sýktist hann þar venjulega af malaríu., án þess þó, að nokkur íæki veik-. ina af honum, þegar hann kæmi heim aftur. Ekki virðist þetta ónæmi vera arfgengt. Gangi -persónur úr þessum þorpurn í. hjóna- band, sem er mjög altítt, fér það eftir 'því í hvoru bei'rra þau stofna heimili, hvort börn þ'eirra taka sjúkdominn eSá ekki. Hið e'na, sem 'ég fann ólíkt með þessum tveim þorpum, var vatnið- í Péi-'e sækir fólk' vatn í fljótið, en í Porto Nacio- nal sjá Uppsprettukndir íoúun um fyrir neyzluvatrl, sem várðist rhjög steincfnaríkt. Mig fýsir mjög að láta efna- greina neyzluvatn íbúanna í þessum 'þorpum, — og tveim þorpum öðrum, öðru í Bolivíu, en hiriu í Perú, er ég athugaði , 1 í þessari sömu ferð, en í báð-. hefur mér ekki tekízt að rann- um þeim þorpum :er malaría saka þessa leyndardóma til óþekkt fyrirbæri. í grennd við^hlítar. Ég hlýt því að vara fólk, þessi þorp verpir moskitóflug- sem þjáist af einhverjum þeim an eggjum sínum í lygna vatns j sjúkdómum, sem hér hafa ver- j pofla eins og annars staðar, en' ið nefndir, við að flytjast til hið furðulega skeður, að Hrf- \ þessara héraða í von um bata. urnar ná því aldrei að breytast:Enn sem komið er vitum við í fullþroska flugiur. Eitthváð ekki nægilega mikið um orsak- er það í vatninu sjálfu, jarð- ir þessa ónæmis til þess. veginum eða loftinu, sem kem ur í veg fyrlr þá þróun. Pyrir nokkrum árum dvald ist ég í Mið-Brasilíu við rann sóknarstörf. Sagði þá fylkis-' izt 4:-aðra staði, þar sem ónæmi læknir nokkur mér frá bví, að '<* ríkjándi gagnvart sérstök- krabbamein mætti heita með ]um sjúkdómum, og eru þessir öllu óþekktur sjúkdómur á .staðir dreifðir um víða veröld, sinu læknissvæði. Ég athugaði en þó flestir afskekkt:r. Ber skýrslu, er fjallað! um 60 000, bráða nauðsyn til að skipa dánarorsakir; — og var krabba nefnd færra vísindamanna' til: RANNSOKN NAtfD- SYNLEG. Ýmsir vísindamenn haí'a rek meins þar hvergi getið að rannsaka slík fyrirbæri til hlítar og verja til bess fé úr alþjóðlegiim sjóðum, auk þess sem heilbrigðisráðuneyti iylkjunum ' menningarríkja legða nokkurt Chuquisca,! fé af mörkum- til þeirrar starf¦ ORÐIÐ „GEDVEIKI" EKKI TIL. í Mið-Bolivíu, Cochabamba og eru geðsjúkdómar svo sjald-1 semi. Árangurinn gæti orðið gæfir, að orðið ^geðveiki" fyr-,j sá, að við öðluðumst nýja þekk ingu, sem yrð.i okkur að ómet- anlegu liði í baráttunni vio þá irfinnst, ekki í tungu íbúanna. i Þegar ég reyndi að lýsa ein- J kennum ofsóknaræðis og geð- j klofa fyrir þeim, höfðu þeir I ekki minnstu hugmynd um við hvað ég átti. í öllum öðr/m löndum og héruðum Suður- Ameríku er geðsýki jafn út- breidd og annars staðar. íbúar fyrrnefndra fylkja eru nægjusamir, en leggja hart að sér við vinnu. Metnað- ur er þeim óþekkt hugtak, —¦ þar unir hver glaður við sitt í hnum afskekktu fjaUdalum.i Sumir álíta. að í þessu liggi or- sök þess, að þeir þekkja ekki til geðsjúkdóma. Það er þó ekki trúlegt. þar e'ð víðs vegar úm heím lifir fjöldi manna vlð svipáð áhyggjuleysi og -éin- angrun, pg þjáist samt sem áð-. ur af ofsóknaræði og hvigklofa,, engu síður en áðrir. Sullaveiki þekkist ekki með al íbúa í Callejón de Huylas, 75 mílna löngum f.jalladal í Rerú, enda þótt ,sá sjúkdómur sé landlæg plága i næstuhéuð um. Og enn vaknar spuming- in. — hvað veldur'? skæðustu sjúkdóm^ sem þjá mannkynið. J3U Sinfóníuhljómsveitin. Ríkisátvarpið. Tónleikar í Þjóðleikhúsinu sunnudaginn 9. janúar M. 3,30 siðd. Stjórnandi: Róbert A. Ottósson. Einleikari: Isaac Stern. Verkefni: W. A. Mozart: Porleikur að söngleiknuaaa „Leikhús- stjórinn". F. Mendelssohn: Fiðlukonsert í cjmolL .r< R. Schumann:: Sinfónía nr. 4 í d-moll. Aðgögumiðasala í Þjóðleikhúsinu. fellum er um að ræða sálrænt' ástand, sem að flestu leyti svip ar til þess að vera það uppte^- inn af hugsunum sínum, að: stund og staður gleymist, en í öðrum er meðvitundin hrifin burt og horfin á vald einhvers máttar eða hugsjónar, svo að afleiðingarnar verða lömun skynjunar og loks hálfgert meðvitundarleysi. Innblástur spámannanna verður gjarna að „ekstasis". Spurningunni „hvað er spá- maður?" mætti — af því, sem svara Spámennðrnir og skáldin Framhald af 5. síðu. þessar trúarhugmynd'r. Þann- nú hefur verið greint ig var það með ýmsa af dýr-jbannig: Spámaður er boðberi lingum og helgum mönnum og guðlegra opinberaiia, sem konum miðaldanna. Þeir kom- hann befur öðlazt fyrir inn" ust 'í" hrifningarástand, sem í hlástur eða í hrifnmgarástandi öllu bar þau einkennv sem I (,.ekstasis"). Spámaðurinn hef fyrir þeirri læknisþjónustu í reglum hælisins.' Lagði Alfreð Gíslason síðan fram svohljóðandi tiHögu: Með MiðSjón af því, sem fram hefir komiS við THnrseð ur á fundi baejarstjórnar, sawþyklcir tíén að vísa ,^Frum varpi að -reylum fyrir Vist- heimilið í Arnarholti" til bæjarráðs, í því skyni að það og Wrgarlæknir talti fnun- varpið til nánari athugunar. Samþykkt var að fresta mal inu, og tillagan þannig efnis- lega samþykkt. venja er að telja til „ekstasis", en lýstu því aldrei á þá lund, að um sameiningu við guðdóm inn væri að ræða. Glöggt dæmi um þetta er heilög Birgitta. Trúárbragðasálfræðingar nú- tímans . skilgreina hugtakið „ekstasis" nokkuð á annan veg. Johannes Lindblom gerir þess grein í riti því hinu mikla, sem hann hefur skrifað um spámenn ísraels á þessa leið: „Ekstasis er sálrænt ástand, sem einkerinist af því, að með vitundarlífið (sjálf mannsins verður altekið af einni tilíinr: ingu, einni hugmynd eða hug ur ævinlega fengið köllun til starfs síns. Hann er sér þess meðvifandi, að hann er á valdi guðdómlegs vilja, sem einn ræður forlögum hans og boð- skap. ÁrnarhoJS Framhald af 8. síðu. JAFNVEL TANN- sýn, eða samstilltum ,'hóp hug- SKEMMDIR . . . mynda, og ekkert annað kemst ,.í allmörgurn borgum hefur að. Meðvitundarlífið hverfur yerið gripið til þess ráðs að allt í þennan brenmdepil, sál- blanda neyzluvatnið fluorini | arjafnvægi raskast og sjálf- tilvariiar tannskemmdum. íjstjórn glatast. Katarina frá Brasilíu fyrirfinnast heii hér-' Siena, sem flestum öðrum uð, :þar sem ibúarniv enu með fremur var gædd hæfileikum óskemmdar eða lítt skemmdar.: sjálfskoðunar og sjáifsprófun- •.' stæðum sjúklingum. Fáyi+ar á öllum aldri: sturlað fólk, rudda legir, psykópatar,, dr/»kkju- menn og sjúk. gamalmenni veltist þarna hvað innan^ um annað. Nægileg ' aðgreining eftir kynjum og sjúkdómum er ógerleg, eins og húsakynn- um er háttað, þótt reynt hafi verið áð bæta þar um á síð- ustu árum. tennur. enda þótt ney,"5luvatn- ið sé gersamlega snautt.að flu- [orini. Þarna er um gátri að ITBéða, sem okkur ber nauðsyn i til að ráða. Vísindamenn vevða umfram allt að varast að vekja vonir með fólki, :sem ekki byggjast á öruggum staðreyndum. Enn ar, einnig er hún var í hrifn- ingarástandi, hefur lýst reynslu sinni á þessa leið: „Meðvitundin er ekki tengd neinu nema Guði einum. -Öll þekkingarþrá og viðléitni bein ist að sannindum guðdómsins, hughrif sálarinnar er elska til j hver eigi og 'ENGINN GEÐVEIKRA- LÆKNIR. 3. gr. þessa frumvarps ræðir læknisþjónustuna. Hún er und arlega orðuð. Borgarlæknir á að annast heilsuvernd vist- manna, en þess er ekki getið. að annast sjúkra- samstilling með_ því, -sem'hjálpina eða lækningar. Nú er nú þegar. . ' -. - ' - Kexverksmiðjan Esja h.í. Þverholti 13. ;ði verktræoingar. Vegamálaistjórnin vill ráða 1—2 verkfræðinga. Launakjör samkvæmt kjarasamningi við ríkis- •stjórnina......... Umsóknir sendizt fyrir 17. þ. m. til vegamálastjóra. augu andans skoða. Öll öfl sál arinnar sameinast og leggjast á eitt um það að sökkva sér niður. í hugsunina . :im eitt — Guð. Þess vegna hverfur hver kennd líkamans og skilningar- vitin fá ekki lengur borið boð frá umhverfinu. Augað sér ekki, eyrað heyrir ekki, tung- an talar ekki."' Af þessu má Ijóst vera, að höfuðeinkenni, hrifningará- stands þess, sem nefnt hefur verið „ekstasis" eru tvenns konar: Annars vegar er óvenju leg sálræn hrifni, sem veldur því, að hugurinn er tekinn fanginn, hins vegar jafn ó- venjulegt sálrænt athyglis- leysi, áhugaleysi, útilokun. En hitt skal þó jafnframt tekið fram, til þess að fyri.rbyggja allan misskilning, að „ekstas- is" getur verið á mjög misjafn lega háu stigi. í nokkrum til- hér þó eingöngu um sjúkt fólk að ræða, og það að langmestu leyti geðsjúkt. Það er geð- veikralæknir, sem á að annast meðferð þessara sjúklinga, enda hefir slíkur læknir gert það á umliðnum árum. Hvers vegna er hans verkefni ekki getið í 3. greininni ? Hvort borgarlæknir heitir. yfirlækn- ir heimilisins, skiptir litlu máli, en það á ekki að a>tlast til þess af honum, að hann ræki þar önnur störf en eftir- lit í mesta lagi. Borgarlæknir inn á ekki áð vera hælis- eða spítalalæknir; hvorki í Arnar holti ná annars staðar. Hans starfskra'fta er mairi þörf á öðrum sviðum heilbrigðisþjón ustunnar. Að sjálfsögðu á að ráða formlega til þessara starfa þann geðlækni, sem nú í mörg ár hefir sinnt þar störfum með prýði, og það á að ge>a ráð Rímnsféíag^ Framh. af 2. síðu. koma rímnasafninu á laggirn- ar. NÝIR FÉLAGSMENN Ástæða er" til rð hvetja menn til að g«nga í Rímnafé- lagið. Það hefur merku hlut- verki að gegna. Rímurnar .eru ein yfirgripsrfiesta bókmennta grein þjóðarinnar, og íslenzk bókmenntasaga verður ekki rakin né-rædð án þess að við- unandi úrval íslenzkrar rímna gerðar verði prentað. Þeir fjöl- mörgu menn, sem hafa áhuga á íslenzkum fræðum, ættu hið fyrsta að ganga í félagið og eignast rit þess frá upphafi. Rit Rímnafélagsins verða verð mæt eign. en útgjóldin eru eng um tilfinnanleg-séu þau keypt jafnóðum. . Nýir félagar- geíi sig fram við einhvern úr stjórn félags- ins, en þeir eru Jorundur Brynjólfsson alþm., Arnór Guðmundsson, skriistofustjóri Fiskifélag,sins: og Ragnar Jóns son hrl., Laugavegi 8. Einnig tekur Finnur Sigmundsson landsbókavörður við nýjum fé lögum. ; úm bókaúf- 'gáfufyrirtækjum * ORATOR, félag laganema t Háskóla íslands, þakkar öllum þeim bókaútgáfufyrirtækjum, er gáfu bækur i bókasöínun þá, er laganemar í Háskóla ís lands «tóðu fyrir og sendar voru vistheimilinu á Litla- Hrauni að gjöf á annan dag jóla 1954. Einnig vilja laganemar þakka á áþessum vettvangi sæælgætisverksmiðjum í Reykjavik svo og Tóbafcseirika sölu ríkisins fyrir góðfuslega veittan jólaglaðning, ^er laga-j nemar færðu vistmönnum á' LitlalHrauni á annan dag jóla.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.