Alþýðublaðið - 30.04.1920, Blaðsíða 2

Alþýðublaðið - 30.04.1920, Blaðsíða 2
ALÞÝÐUBLAÐIÐ Athugid þettal ' Undirritaður tekur að sér að gera við og hreinsa mótor-vélar af öllum tegundum, lakkhúða járn- xúm og allskoaar muni. Eosk af- greiðsla á öllu. Jón Brynjólfsson. Laugaveg 82. skyldan hvílir á íslandshanka að sjá landinu fathorða með fé er- lendis og að taka nú nauðsynleg bráðabirgðalán. Fyrst og fremst er það bein afleiðing af því, að hann er aðalbanki landsins, sem hefir nálega allan seðlaútgáfurétt- inn að launum fyrir þá skyldu, en því næst eru lika til lög um |>að efhi frá þinginu £ fehrúar- xnánuði síðastl. íilandsbanki var þá leystur undan þeirri skyldu, að leysa inn með gulii seðla sína með þeim skilyrðum, að hann af henti ríkisstjórninni allan triálm- Jbrða sinn, þangað til seðiarnir yrðu aftur innleysanlegír, og að Jtann yfirfœrði ókeypis eftir þ'órfi um ffárhœðir milli Reykjavíkur og Kaupmannahafnar fyrir Lands- bankann, en gæti Lland&foanki hað ekki, þá geti Landsbankinn héimtað gull fyrir íslandsbanka- seðla. Tilætlunin var að skylda fslands banka til þess að yflrfæra ókeypis fjárhæðir fyrir Lands- bankann, ekki aðeins milli Reykja- vikur og Kaupm.hafnar, heldur og milli ~ annara erlendra ríkja, eins og eðlilegt var, þar sem ursiita- gjald-midillinn við útiönd, gullið, var gert ófáanlegt, en bankinn hefðí þó átt að bera ábyrgð á því, að landsmenn gætu fengið hvaða er- lenda mynt sem var. Yfirfærslu- skylda íslandsbanka var samt sem áður bundin við Kaupm.höfn, vegna „danskrar föðurlandsástar" Islandshanka og skilningsleysis þingsins á því, að nauðsynlegt væri að ísland kæmist undan yfirráðum danskra banka og yrði fjárhagslega sjálfstætt. Þetta getur aú komið niður á landsmönnum á þannhátt, að þó að íslandsbanki getí ef til vill yfirfært peninga til Danmerkur, þá er tvisýnt, hyort hægt er að fá þaðan yfirfærða peninga til Englands og Banda- •fíkjanna., og hættan þvíá, að þau litlu innflutningsviðskifti, sem við getum haft íyrst um sinn, verði bundin við Danmörku Ei hitt er víst, að fyrir ównleysanleik seðta sinna hefir Islandsbanki undir- gengist í raun réttri að sjá fjá'r- hag landsins borgið út á við, taka til þess nauð*ynleg lan erlends og yfirfæra ókeypis til Danmerkur fjárhæðir fyrir Landsbankann, sem annars hefði verið bundinn i báða skó af ráðstöfunum til varnar ís- lands banka seðlunum. Það þarí varla að benda á það, hvers virði óinnleysanleiki seðl- anna var fyrir íslandsbanka og hverju landsmenn fórnuðu fyrir hann. Ef hægt væri nú að fá gull fyrir seðla hans, væri hægt að fá sterlingspundið fyrir rúmar 18 kr. í staðinn fyrir nálega 23 kr. — ef það fæst þá — og dollarinn fyrir tæpar 4 krónur, í stað tæpra 6 kr. nú, og enskar og amerískar vörur væru því ódýrari sem þessu svarar. Þjóðin afsalaði sér réttinum að ganga að Islandsbanka vegna þess, að honum hefði verið hætt við hruni, ef seðlarnir hefðu hald- ið áfram að vera óinnleysanlegir, en hrun bankans hefði haft í för með sér ógæfu fyrir þjóðarbúskap- inn. Hinsvegar var þá ekki nema sjálfsögð krafa, að íslandsbanka yrði þannig stjórnað, sð hann af- stýrði viðskiftakreppu þeirri, sem var í aðsigi, en allir vita nú hvernig honum hefir tekist það. A lögunum frá vetrarþinginu sést bezt, að það er skylda ís- landsbanka að útvega þau bráða- birgðalán, sem þarf að taka. Við- skiftareglugerðin getur auðvitað ekki gert neina breytingu á lög- um, sem einmitt voru gerð með viðskiftakreppuna fyrir augum. Landsbankinn hefir þvi einnig skilyrðislausan rétt til þess, að heimta af íslandsbanka yfirfærzlur til Ðanmerkur eftir þörfum, en ef þær fást ekki, þá heimta gull í stað íslandsbankaseðla. Annars er það ekki trúlegt, að íslandsbanki sé svo aðfram kominn, að hann geti ekki útvegað neitt fé erlendis í svipinn. Ef hann getur það, verður hann að gera það, hve dýrt sem það verður honum. Þjóðin hefir ekki ráð á að gefa íslandsbanka eftir skuldbindingar hans, einungis til þess, að hann græði meira. Landsstjórnin þarf að láta fram fara fulikomna rann- sókn á því, hve mikið fé bankinn getur útvegað erlendis, áður en leitað er annara raða um braða- birgðalántökur erlendis Ef svo færi nú. þrátt fyrir alt,. að bankinn gæti augsýnilega ekki útvegað meira fé, og því ekki yfir- fært peninga béðan til útlandar þá þarf að taka 'óðrum t'ókum. Bánkinn heýði þá rofið skuldbirid- ingar sínar gagnvart þfoðinni,, sem seðlabanki, og hefði því fyrir* gert öllum sínum sérréttindum. Ea þrátt fyrir það er fjárhagur landsins og álit þess út á við að mörgu leyti bundið við viðgang bankans, og þá þyrfti að hjálþa honum yfir 'órðugasta hjallann, þvf að enginn ber bngður á, að- bankinn eigi miklu meira en fyrir skuidum, þó að hann sé nu> i kröggum. Landsstjórnin yrði þé að láta Landsbankann takast á hendur stfórn viðskiftamálanna, útvega lán erlendis, með rfkissjóðs- ábyrgð, ef þess þyrfti, o. s. frv^ Sjálfsagt væri þá heppilegast að' báðir bankar yrðu brœddir saman í einn, með fslenzkum yfirtökum,. en þátttöku í stjórn af hálfu hlut- hafa tslandsbanka. En fyrst og fremst yrði íslandsbanki, fyrir þessa hjálp, að selja landsstjórn- inni gullforða sinn, fyrir jafnmikla upphæð í íslandsbankaseðlum, og þessi gullforði yrði þá trygging fyrir seðlaútgáfú þeirri, sem Lands- bankinn yrði að fá eftir þörfum,, en íslandsbanki að sleppa, endur- gjaldslaust. Það er sorglegt að sjá afleið- ingarnar af því, að einstaklingarn- ir hafa tekið fullkomlega við verzl- uninni af landsverzlun og útflutn- ingsnefhd. Viðskiftakreppan er eðliieg afleiðing fyrirkomulags þess,. sem nú er á þjóðfélaginu, meS- gengdarlausu gróðaballi og óstjórn- arsamkepni i viðskiftum öllum. Einungis með föstum tökum, sam- vinnu og skipulagi, í stað sundr- aðrar samkepnt, er hægt að bjarga þjóðinni undan hrammi gjald- þrotsins. Héðinn Valdimarsson. Ælþýðui>laöi& er édýrasta, fjolbreyttasta og bezta ðagblað lanðsins. Eanpið það og lesið, p^ getið þið aldrei án þess verið»

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.