Vísir - 01.05.1928, Blaðsíða 2

Vísir - 01.05.1928, Blaðsíða 2
)HftmaH*OLSEHC Höfum til: Riigmjö.1 Hálfsigtimjöl Haframjöl Hpísgpjón Hveiti: Cream ofManitoba. Glenora. Canadian Maid. Onota. Buffalo. Fyjpipliggjandi: A. Obenliaupt, Sítnskeyti JKhöfn, 30. apríl. FB. Kosningaúrslit í Frakklandi. Frá París er simað: Urslit kosninganna í gær kunn í tæp- Iega 300 kjördæmum. Stuðn- ingsmenli Poincaré's fengu tals- verðan meiri hluta. Leon Blum, foringi jafnaðarmanna, félí fyr- ir kommúnistanum Duclos. Flugmönnum fagnað. Frá'New Yorkborg er símað: Atlantshafsflugmennirnir þýsku Köhl flugkapteinn og von Hiinefeld barón, ásamt Fitz- Maurice, úr flUgliði irska frí- ríkisins, komu til New York- borgar i gær og tók mikill mannfjöldi á móti þeim. Opin- ber hátíðahöld til þess að fagna flugmönnunum fara fram og eiga þau að standa yfir í fimm daga. — (Flugmennirnir lögðu af stað í Atlantshafsflug sitt frá Baldonnel í írlandi þ. 12. apríl og Ientu um hádegi daginn eftir á Greenly Island, fyrir norðan NewfoUndland). Manntjón af ofviðri. öfviðri, hellirigningar og vatnsflóð hafa komið í suðaust- urhluta Bandaríkjanna. Sex þúsundir manna heimilislausar. 13 menn farist. Miljónatjón. Einkennilega miklar skemdir á baðmullarekrum. Knud Rasmnssen kominn til Reykjavikur. Hann heldur nokkra fyrirlestra hér um Eskimóa í Grænlandi og Canada og lifnaðarháttu þeirra, átrúnað og þjóðsiðu. Danir hafa lengi lagt mikla stund á að kynna sér landfræði Grænlands og jarðfræði, svo og sögu Eskimóa og siðu. pó stjórn þeirra á íandinu sé í mörgu til- liti ámælisverð frá sjónarmiði þeirra, er unna Eskimóum fulls mannfrelsis og góðra b'fskjara og trúa á mátt þeirra til að lifa undir svipaðri stjórn og hvitir menn, verður hinu ekkí neitað, að vísindastarfsemi Dana í Grænlandi er þrekvirki, ekki sist hinar miklu landkönnunar- ferðir, sem gerðar hafa verið til þess að fá efnivið í sæmilegan uppdrátt af landinu. Frá þessari öld eru t. d. almenningi kunn nöfn þeirra Mylius-Erichsen, scm lét líf sitl í rannsóknarför til Norður-Grænlands, Einars Mikkclsen, Peter Freuchen og ýmsra fléiri manna. En víðkunnastur allra Græn- landskönnuða fyr og síðar, að undanteknum Eiríki rauða, er maður sá, er hér er staddur þessa dagana, Knud Rasmussen dr. phil. Mun eigi völ á neinum manni um víða veröld er jafn fjölbreyttá og viðtæka þekkingu hafi á Eskimóum, högum þeirra, lundarfari, sögu og þjóðsiðum eins og hann, einkum þeim er í Grænlandi búa, enda hefir hann haft góða aðstöðu til þess að afla sér þehTar þekkingar. Knud Rasmussen er fæddur í Grænlandi 1879, af grænlensku bergi brotinn i móðurætt, og ólst þar upp. Fór til Danmerk- ur ogtók þar stúdeníspróf alda- mótaárið, en tók þá þegar að gefa sig við mannfræðirann- sóknum. Árið 1901 fór hann til Lapplands til þess að kynnast Lapplendingum, en árið eftir fór bann í hina fyrstu Græn- Jandsför sína — með Myhus Erichsen — og hafði þá vetur- setu hjá Eskimóum i norðlæg- um héruðum í Grænlandi. Síð- an hefir hann starfað óslitið að Eskimóa-rannsóknum í 26 ár, og pftast verið á ferðalögum. Áríð 1912 Iagði bann í hina 1. „Tbule-för" sína, yfir jökulinn til Pearylands, 2. förina fór hann 1916-18 til norðurstranda Grænlands og þannig koll af kolli, þangað tiJ hann gerði út ___________VÍSIR___________ hinn merkasta og stærsta leið- angur frá Grænlandi vestúr yfir nyrstu landflæmi Canada og Alaska, alla leið til vesturstrand- ar Ameríku. Var hann i þeirri ferð frá 1921 til 1924 bg varð förin fræg um allan heim. Má nefna, að munir þeir, sem Ras- mussen hafði heim með sér úr þeirri ferð, eru hið stærsta safn til þjóðsiðasögu Eskimóa, sem til er í heimi. Hefir það verið á- nafnað þjóðmenjasafni Dana. Fjölmörg rit eru til eftir Knud Rasmussen, og er hann einkar skemtilegur rithöfund- ur. Eru það ýmist ferðabækur, þjóðlýsingar eða útgáfur Eski- móa-þjóðsagna og skáldskapar. Um þessar mundir er að koma út bók hans um förina miklu um Canada, eru tvö bindi kom- in, cn liið þriðja væntanlegt innan skamms. pessi bindi sem komin eru af ferðabókinni þykja afbragð að skýrri fram- setning og ritsnild. En aiik þess verður gefið út á ensku vísinda- legt rit um förina, eigi minna en tólf bindi. Vísir íiitti doktorinn að máli í gær. Hann er hér ásamt konu sinni og börnum, og komu þau hingað frá Skotlandi. Rasmus- sen hefir i leiðinni frá Dan- mörku komið við í Lundúnum og haldið þar fyrirlestra, en'n- fremur hélt hann fyrirlestra á St. Andrews-háskólanum í Skotlandi. — Hafið þéiv ekki komið hingað áður, á ferðum yðar til Grænlands? — Nej, það hefir aldrei bor- ið svo undir, að skipin sem eg liefi farið með vestu'r, liafi komið við hér. En árið 1900 var eg í dönsku stúdentaferð- inni hingað. Þá eignaðist cg hér marga kunningja og þótl- ist þekkja bæinn i krók og kring þegar eg fór. En það segi eg' yður satt, að þó eg telji mig engan rata, þá rata eg ekki um Reykjavík núna. Þetía er alt annar bær. Nýr bær. En hvað sem því líður, þá hefir mig langað hingað aftur i 28 ár, þó eg hafi ekki haft tækifæri til þess að láta það eftir mcr fyrr en nú. Eg hefi haft i ýmsu að snúast. Og það eru mörg ár síðan eg lofaði konunni minni og krökkunum íslandsferð. Svo gafst tæki- færið loks í vor og ferðin var afráðin. — En þér eruð ekki kominn hingað i skemtiferð eingöngu? — Ónei. Það er nú önnur saga að segja frá því. Eins og kunnugt mun vera hér, var á síðastliðnum vetri afráðið, að í stað þess að hafa fastan sendikennara frá Dönum við háskólann hér, skyldu fengnir menn til að fara hingað og lialda hér nokkra fyrirlestra um visindi og listir á hverju ári. Nefndin, sem á að sjá um framkvæmd þessa verks í Danmörku, fékk veður af því} að eg ætlaði hingað, og fór þess á leit, á^i eg byrjaði þetta fyrirleslrahald, og var það mér vitanlega ljúft. En vegna þess, að eg varð að fara á ákveðnum tíma, mín sjálfs vegna, var timinn naumur til undirbún- 2 S n n u u u Togara-manilla vonduð teg. fyrirliggjandi. Þöröur Sveinsson & Co. § u u u u u « ings af nef ndarinnar hálf u, og það er að eins örstutt síðan háskólinn hér fékk að vita um ferð mína. Nú hefi eg hitt rektor há- skólans hér, Sigurð Sivertsen prófessor, og þó að undirbún- ingstíminn hafi verið naumúr, er samt alt undirbúið og eg byrja fyrirlestrana á miðviku- daginn. Þeir verða 5 talsins og f,jalla allir um Eskimóana, og sýni eg skuggamyndir með þeim. Sá fyrsti verður inn- gangsfyrirlestur um Eskimóa alment og land þeirra, þjóð- félagsskipun og ýmsa ein- kennilega hætti þjóðarinnar. Annar fyrirlesturinn verður um lífsskoðanir og heimssjá Eskimóa, hið frumlega innræti þeirra og áhrif þau er þeir hafa orðið fyrir frá öðrum þjóðum, svo og um trúarbrögð þeirra. — Þriðji fyrirlesturinn verður um hugmyndalíf Eski- móa, þjóðsagnir þeirra, þjóð- kvæði og vísnagerð. Það er sennilega engin þjóð í heimi, sem yrkir eins mikið og syng- ur og Eskimóarnir; þeir sem ólæsir og óskrifandi eru, ekki síður en hinir. — Þá verður fjórði fyrirlesturinn um sær- ingamenn, lækna og spekinga eða spámenn Eskimóa, þessa merkilegu menn, sem hafa svo mikið vald yíir fólki, að gerð- ir þeirra verða kraftaverk. — Loks verður síðasti fyrirlesl- urinn um viðskifti Eskimóa og íslendinga í Grænlandi til forna og sagriir þær, er enn lifa á vörum Eskimóa um „hvitu mennina". • Það má heita sjaldgæft tækifæri sem bæjarbúum gefst í þetta sinn: að heyra um Eskimóa og Grænland af vör- um þess manns, sem af svo miklú hefir að miðla í þessum efnum. Háskólafyrirlestrarnir verða haldnir í Kaupþings- salnum og er öllum heimill að- gangur þar ókeypis meðan rúm leyfir. En eigi mun van- þörf á, að minna fólk á að koma snemma, ef þvi er um- hugað um að komast í sæli. Fyrsti fyrirlesturinn verður, eins og áður er sagt, á morg- inn- kl. 8V2 siðd. Síðai verð- ur tilkynt hvenær hinir fyr- irléstrarnir fara fram. Golu linðfn 03 iíí. Miklar birgðip. Mest gæði. Lœgst vevd. Galv. þaksaumup 2'/4" á kp. iO,00 pr. þús. Nýkomið. Versl. B. H. BJARNASON. VeðriS í morgun. Hiti um land alt. 1 Reykja- vík 11 st., ísafirði 7, Akureyri 11, Seyðisfirði 5, Vestmaima- eyjum 8, Stykkishóhni 9, Blönduósi 11, (engin skeyti frá Raufarliöfn), Hólum í Horna- firði 9, Grindavík 10, Færeyj- um 9, Julianehaab 2, Jan Mayen 2, Angmagsalik 0, Hjaltlandi 12, TjTiemoutli 7, Kaupmannahöfn 10 st. Mest- ur hiti hér í gær 13 st., minstur 7 st. — Lægð (750 mm.) fyrir sunnan land. Austan kul á Hvalbak. — Horfur: Suðvest- urland: í dag og nótt allhvass suðaustau. Dálítil úrkoma. Faxaflói: í dag og nótt austan átt. Sennilega þurt veður. Breiðaf jörður, Vestf irðir, Norð- urland: í dag og nótt suðaust- an. Þurt og hlýtt. Norðaustur- land, Austfirðir, suðáusturland: í dag og nótt sunnan átt. Sum- staðar þoka, en úrkomvúítið. I 70 ára reynsla og vísindalegar rannsóknir tryggja gæði kaffibntisias <*£*> enda er hann heimsfrœgur og hefur 9 sinnam hlotið gull- og silfurmedalíur vegna fram- úrskarandi gæða sinna. Hér á landi hefur reynslan sannað að VER0 er mlkla betri og drygrl en nokkur annar kaffibœtir. Notið aðeins VERO, það marg borgar sig. í heildsölu hjá HALLDÓRI EIitÍKSSYNI Hafnarstrœti 22. Reykjavík.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.