Vísir - 27.12.1938, Blaðsíða 3

Vísir - 27.12.1938, Blaðsíða 3
V I S í R Reykjavíkur i „fiilf. )Leikrit í 4 þáttum, eftír Jóhann Frímann. Leikstjóri: Ragnar E. Kvaran. IjAD mun mega segja, að menn fari í leikhúsið með meiri eftirvæntingu á annan í jólum, heldur en vanalega, þótt um frumsýningar sé að ræða, því að það er orðin hefð, að hjóða þá upp á það besta — að minsta kosti það, sem menn telja best — enda er frumsýn- ing á annan i jólum oft mesti leikviðburður ársins. Hvort svo verður að þessu sinni er ekki enn hægt um'að segja, en vist er um það, að leikhúsgestir al- ment munu hafa fagnað því, að íslenskt leikrit varð fyrir val- inu sem jólaleikrit, og þeir munu' margir hafa beðið þess með nokkurri eftirvæntingu að kynnast „Fróðá" Jóhanns Fri- manns á leiksviðinu hér. Margir hafa lesið það og heyrt um get- ið meðferð leikfélagsins á Akur- eyri á því, aðrir vildu kynnast því vegna þess, að þeir hafa kynni af Eyrbyggju, og enn aðr- ir vegna þess að þeir hafa lesið dóma þá — ærið misjafna — sem um leikritið hafa verið birtir, en alt þetta á sinn þátt í, að leikritið hefir orðið alment umtalsefni manna á meðal. Höfundurinn hefir, eins ög kunnugt er, við samningu leik- ritsins, stuðst við Eyrbyggju að nokkuru leyti, og hann leiðir hér fram á sjónarsviðið Björn Breiðvikingakappa og fleiri, s'em þar koma við sögu, en einn- ig leiðir hann fram „ímyndaðar persónur", sem enga stoð eiga sér i sögunni" (Kormákur á Katastöðum og Kaðlín dóttir hans). Höfundurinn segir sjálf- ur: „Mannkynið hefir, síðan fregnir hafa af því borist, flutst búferlum úr óvistlegum holum steinaldarmannsins inn í skýja- kljúfa nútímamenningarinnar. Segja má, að hinir ytri siðir og menningarástand hafi yfirleitt breytst í samræmi við þessi vistaskifti. En svo virðist, að hið insta eðli mannsins hafi aftur á móti litlum breytingum tekið, þótt stundir hafi liðið fram. — Ástir og afbrýði, rógur og hat- ur, æfilangur misskilningur og dulin lítilsvirðing orkar sjgilf- sagt likt á öllum öldum á stór- brotinn og gáfaðan geðsmuna- mann. Þegar þessi öfl rísa gegn honum — eða í honúm ;— á þeim stundum, sem hann er veikastur fyrir, ástvinir hans hafa farist voveiflega og trúar: efasemdir stríða á hann, geta þau enn þann dag í dag orðið upphaf nýrra Fróðárundra, þeg- ar taugar hans' bila og sál hans niyrkvast. — Hitt skiftir raun- ar minstu máli, hvort sá harm- leikur gerist á 11. eða 20. öld". Slik örlög eru aðalefni leiks þessa, eins og höfundur segir — en það skiftir vitanlega ákaf- lega miklu máli, þegar um harmleik er að ræða — þegar sýndur er harmleikur, sem ger- ist t. d. á 11. öld, að bar riki í öllu andi þeirrar aldar svo að þeir, sem á hlýða og á horfa, fái sem sannasta mynd þeirrar aldar, en nútíminn gægist ekki fram annað veifið, en það er það sem dregur úr áhrifunum við lestur og sýningu leikrits Jóhanns Frimanns, sem þö hef- ir hiargt til síns ágætis og sýnir ótvíræða hæfileika til leikrita- gerðar. Meðferð leikendanna er yfir- leitt góð og mörgum leikendum hefir tekist prýðilega. Ragnar E. Kvaran leikur Þórodd skatt- kaupanda, bónda á Fróðá, og tókst honum ekki eins vel og yænta mátti framan. af, en í leikslok, þegar sálarstrið hans er mest og „taugar hans bila og sál hans myrkvast", er leikur hans afburða góður. Það var eins og Kvaran næði ekki full- um tökum á hlutverkinu fyrr en þá, en vafalaust batnar með- ferð hans á hlutverkinu í fyrri þáttunum. Soffía Guðlaugsdótt- ir í hlutverki Þuríðar Barkar- dóttur mun leikhúsgestum lengi minnisstæð — hún vex með hverju spori frá því er hún í fyrsta þætti ræðir við Þórgunni vistkonu, er segir henni frá róg- mælgi Þóris viðleggs og þar til á ógnarstundinni, er kemur til átaka milli hennar og manns hennar i hofinu, er hann ætlar að fórna því dýrmætasta, sem þau bæði eiga — blóta syni þeirra — sem Þuríður á skelf- ingarstund þessari verður að játa, að er ekki sonur Þórodds. En hæst náði Soffía í list sinni áður — eftir viðskilnaðinn við gamlan elskhuga sinn, Björn Breiðvikingakappa, er forlögin í vega þegar í sama knérunn —¦ veita henni annað sárið til og enn meira en hið fyrra. Eg trúi ekki, að nokkur leiklistarvinur mundi vilja verða af því, að sjá liversu afburða vel frú Soffiu tekst að lýsa sálarstríði og betjulund fornkonunnar á þess- ari stund. Þá var nútiðin með UWmi^ ¦ ÞORGRÍMA GALDBAKINNA OG ÞÓRIR VIÐLEGGUR, (Gunnþórunn Halldórsdóttir og Brynj. Jóhannesson). öllu gleymd í svip — en söng- ur þeirra, sem báru lik drukn- aðs sonar hennar og gangan út af sviðinu spilti nokkuð áhrifun- um. Þorsteinn Ö. Stephensen lék Björn Breiðvíkingakappa af góðum skilningi, prúðmannlega og djarflega, og skeikaði ekki. Þau Brynjólfur Jóhannesson (Þórir viðleggur) og Gunnþór- unn Halldórsdóttir (Þorgríma galdrakinna) leystu hlutverk sín afburða vel af hendi, en nokkuð var Þórir viðleggur Gyðingslegur. Kormákur var leikinn af góðum skilningi af Val Gíslasyni og gerfi hans var ágætt. Kaðlinu dóttur hans lék Edda Kvaran, sem mun vera byrjandi í listinni, og fórst skörulega úr hendi. Sólveig Eyj- ólfsdóttir lék Þórgunni vist- konu og sómdi hún sér vel í gerfi fornkonunnar, en skortir þjálfun á við flesta þá, sem áð- ur voru nefndir. Það kom fyrir að stöku leik- endur báru fullhratt fram. Þar voru þau Þorsteinn Ö. Stephen- sen og Soffía Guðlaugsdóttir mjög til fyrirmyndar. Það var hæfilegur hraði í leik þeirra, ör- yggi, festa, engin mistök. Hið sama má í rauninni segja um þau Brynjólf og Gunnþórunni. Samleikur þeirra i þriðja þætti var snildarlegur. Meðferðin á leikritinu er Leikfélaginu Cl sóma, og það getur engum dulist, að þegar Leikfélagið tekur íslenskt leik- rit til meðferðar, er alt tekið traustari tökum, af meiri festu og næmari skilningi, og það er einmitt leiðin, sem Leikfélagið á að fara, að taka sem flest ís- lensk leikrit til sýningar, til þess að skapa hér blómgandi leik- listarlif — að sýna fleiri íslensk leikrit en það hefir gert á seinni árum. Þar er jarðvegurinn. Þar njóta hæfileikar leikendanna sín best. Þau skilja leikhúsgestirnir best og kunna best að meta. Með þessu er kannske lögð besta undirstaðan að þvi að þroska leikhúsgestina. Það á lika að vera hlutverk Leikfélagsins að vera lyftistöng þeim, sem hæfi- leika hafa til leikritagerðar, með þvi að taka þau leikrit til sýningar, sem frambærileg eru. Það má vera, að það sé ekki um auðugan garð að gresja, en Leikfélagið sjálft hefir á valdi sínu að hlynna að þeim gróðri, sem er að vaxa upp. Það hefir hlynt að þeim gróðri — en það mætti gera það betur, með þvi að taka fleiri íslensk leikrit til sýningar. Leikfélagið á þakkir skilið fyrir að hafa ráðist i að sýna „Fróðá" og allan heiður skilið fyrir meðferð sína á því. Leik- endur voru kallaðir fram að sýningu lokinni og þökkuð frammistaðan með dynjandi lófataki, én ýmsir leikendanna fengu lófatak að launum meðan á sýningunni stóð, fyrir af- burða leik, svo sem þau frú Soffía Guðlaugsdóttir, Brynj- ólfur Jóhannesson og Gunnþór- unn Halldórsdóttir. Leiksviðs- og ljósaútbúnaður var ágætur. Leiktjöld eru eftir Vigfús S. Jónsson (lánuð af Leikfél. Akureyrar) og Lárus Ingólfsson. Búningar eru sum- part lánaðir frá Leikfél. Akur- eyrar og Þjóðminjasafninu í Beykjavík. A. Th. Slökkviiðio á annrikt. Kallað út 4 sinnum. * ¦.. v. Dettifoss bjargar bátshöfn frá Þingeyri. Bátinn hafði hi»akid i 4 stundir vegna vélbiíunar. Þegar Dettifoss kom hingað að vestan á aðfangadag var með skipinu áhöfnin á vélbátnum Rafnari frá Þingeyri. Hafði Rafnar sokkið undan Öndverðarnesi, en Dettifoss bjargað á- höfninni, þremur mönnum. BJÖRN BREIÐVÍIONGAKAPPI, ÞURÍÐUR BARKARDÓTTIR. (Þorst. Ö. Stephensen og Soffi a Guðlaugsdóttir). Vísir átti tal við Einar Stef- ánsson, skipstjóra á»Dettifossi í morgun og sagðist honum svo frá þessum atburðum: — Um kl. 9 á Þorláksmessu- kvöldi vorum við á ferð undan Öndverðarnesi. Var eg á stjórn- palli ásamt einum stýrimanna og siáum þá einkennilegt ljós til hafs, all langt undan. Afréð eg að ekki myndi saka að aðgæta nánar, hverskonar ljós þetta væri. Var þarna þá vélbátur- inn Rafnar frá Þingeyri. Bátverjar sáu okkur ekki fyrr en við vorum komnir fast að þeim, vegna birtunnar af þeirra eigin ljósi. Þegar við vor- um komnir í kallfæri spurðum við þá hvað að væri, en þeir svöruðu að vélin væri biluð og hefði þeir verið á reki í 4 stundir. Tókum við svo bátinn upp að hlésíðunni og bundum hann þar, en klukkan var um ellefu, er við gátum lagt af stað aftur og fórum þá að eins með hálfri ferð. Vildi eg gera það sem hægt væri til að bjarga bátn- um, en veðustofan spáði roki um nóttina. Var hvassviðri og Slökkviliðið var kallað út fjórum sinnum á 24 klukku- stundum nú um helgina, frá kl. 3 á aðfangadag til kl. 3 á jóla- dag. Hvergi var þó mikill eld- ur og á tveim stöðum var alls enginn eldur. Fyrst var liðið kvatt að Lauf- ásvegi 58. Var þá kl. 3 á að- fangadag. Beyndist þar enginn eldur, reyk hafði aðeins slegið niður. Næsta útboð kom kl. 5,10 sama dag, þá vestur að Lang- holtsvegi 2. Þar hafði kviknað í þili bak við eldavél. Var þilið rifið upp og eldurinn, sem var lítill, slöktur á svipstundur. Þriðja útboðið kom kl. 9,48 á jóladagsmorgun. Var liðið þá kvatt að brauðgerð kaupfélags- ins við Bankastræti. Var þar verið að þurka mó á hitadunki, en kviknað i honum og lagði mikinn reyk af. Var fljótlega slökt i mónum. Síðasta útboðið kom kl. 2,55 síðd. á jóladag, að Laugavegi. Þar reyndist þó enginn eldur, heldur hafði hitadunkur verið hitaður svo duglega, að málning á honum, eða i nánd við hann sviðnaði. Leííad að gosi nypðra. Dr. Trausti Einarsson á Akur- eyri skýrir fréttaritara útvarps- ins á Akureyri þannig frá f jall- göngu gerðri til þess að forvitn- ast um eldgos á öræfum norðan Vatnajökuls: Þrír menn frá Akureyri — Ólafur Jónsson framkvstj., Guðmundur Arnlaugsson kenn- ari og eg, Trausti Einarsson ¦— dvöldum aðfaranótt hins 23. þ. m. á Torfafelli, inst í Eyjafirði. Lágum við hátt uppi i hliðum fjallsins til kl. 6 að morgni og var allan þann tima vont skygni, en um þetta leyti rofaði til og gengum við þá alveg upp iá fjallið. Þaðan var ágætt út- sýni til Dyngjufjalla og Kverk- fjalla og teljum við að ljós- glampar úr gosum a öðrum hvorum staðnum hefði ekki getað dulist okkur, þvi að lágt ský lá yfir öllu svæðinu og hefðu gosglampar vafalaust speglast í þvi. — Ekki sást held- ur neinn reykur eða önnur merki um eldgos á svæðinu norðan Vatnajökuls. Áheit á Slysavarnafélag fslands. Björn Pálsson, Kvískerjum, io kr., Gísli Guðjónsson, HlíÖ, io kr., N. N. io kr,. Helga Hannesdóttir t kr., Sveinn Þór, NorÖfirÖi, io kr., O. M. 5 kr., N. N. 5 kr., Klara Helgadóttir 10 kr., ónefndur 2 kr., Karl O. Jónsson 2 kr., Valgerður Helgadóttir, Gauksdal, 5 kr., ¦— Kærar þakkir..— J. E. B. allmikill sjór, er við tókum bát- inn upp að siðunni, en um kl. 12 var hann sokkinn. Þetta var litill vélbátur með þilfari og var á leið hingað til Reykjavikur, hafði verið keypt- ur hingað. Þrír menn voru á bátnum og hét formaður Tryggvi- A. m. k. tveir togarar fóru framhjá þeim félögum án þess að sinna neyðarmerki þeirra, en vera má að þeir hafi talið það vera Ijósbaujufrá tog- ara en þeir setja þær oft við landhelgislínuna til þess að fara ekki inn fyrir hana. Örn til sfdI>. í Blið- bæjarbamaskólaiim/ Magnús Jónsson böndi aS Ballará á Skarðsströnd er ný~ lega kominn hingað til hæjarins og hafði meðferðis óvenjulegaiB iarangur, en það er öm einiB þriggja ára, sem alist Iiefir npp að Ballará frá því er hann var mánaðar gamall, en þá var Iianra tekinn úr hreiðrinu, senx -var í svokölluðum Arnarkletti innaii- vert við Krókanesvog. VorííS hafði verið kalt og mikill snjÓir i fjöllum, og ernir verpa ektó i Arnarkletti nema í köldum vor- um, og bafa ekki gert það nemai i þetta eina skifti frá {jví er Magnús fluttist að Ballará, en það var árið 1914. Upphaflega voru tveír nngar í hreiðrinu, en annar veslaííst út af og var þá um hálfsinán- aðar gamall. Virtist hinn ung- inn ætla að $ara sömu Ieið, og tók Magnús hann því úr hreior- inu, til þess að bjarga honum.. Framan af var örninn gaánri en gerðist svo skapstyggari og einræðisfterra allra dýra á bæn- um, og hafa þau vart veri?5 ör- ugg í hans nærveru úti við. Ernir eru sjaldséðir hér á landi og telja fuglafræðingar |»á ekki marga þótt friðaðlr nail verið um nokkurt árabil. Ýmsír menn hér syðra mæltust til þess við Magnús, að hann Saemi með þennan sjaldgæfa fugl tíl sýnis hér í bænum, þannig aS mönnum gæfist kostur á aS sjá hann og er Rnnn nú til sýnís næstu daga í Miðbæjarbarna- skólanum frá kl. 10—12* og 1— 11 að kveldi. Hér er um einstakt tækifæri að ræða til þess að sjá hina fagra konung islenskra fugla, og má vænta þess að menn láti tækifærið sér ekki úr greipum ganga, því að Magnús heldur bráðlega heini með fuglínn aft- ur. Maður finst örendnr. Þann 23. þ. m. um kl. 17 "var lögreglunni á Siglufirðí tilkynt að Páll Björnsson, Lindargötn 11B hefði horfið heiman aS frá sér um daghm. Var þegar hafm leit og um kk 19 f anst PáH ör- endur við bryggju snriáibáfa- hafnarinnar. — Páll var 70 ára að aldri og orðinn mjðg heífeu- veill. Harm lætur ef tii? sig konu* og 3 uppkomin börm — FO.j VlSIR FYRIR 25 ÁRUM 19. des. 1913. Á sjó gefur aldrei. Hey ganggs nú mjög'upp, en bótin er að ó- venju mörgu fé var slátraS i hatist og er enn verið að slátra„ 3 hestar drápust hér ifjörunni eina nóttina. Voru fveír meS lífsmarki þegar að var komiS, en einn steindauður. Þetta hefiir liomið fyrir nokkrum sinnnm áður hér og vita menn efckí or- sökina, en halda að það komi af óhollustu af fjöruþanginu, sem þeir éta. r Símabilanir af mannavöldum hefir orðið vart hcr á símaleiS- inni milli Stokkseyrar og Gcaul~ verjabær. Er það um 10 rastai vegur. Hefir oft verið skemdur" síminn á þessari leið, en nú siS-1' ast var stolið 60 sfikum aí þræðinum auk annars smávegis^

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.