Vísir - 03.09.1940, Blaðsíða 1

Vísir - 03.09.1940, Blaðsíða 1
 Ritstjóri: Kristj án Guðlaug Skrlfstofur: sson Félagspi ¦entsmiðjan (3. hæð). Ritstjórí \ Bíaðamenn Sími: Auglýsingar , 1660 Gjaldker; S Hnur Afgreiðsla j 30. ár. Reykjavík, þriðjudaginn 3. september 1940. 202. tbl. Fimta herdeildin að verki í Rúmeníu Hún heíir náð ýmsum símastöðvum á vald sitt — Ungverska herliðið heldur sig rétt innan við landamærin. EINKASKEYTI frá United Press. London í morgun. 1~J\ rá Clui (Klausenburg) berast þær fregnir í morgun, að til alvarlegra óeirða hafi i komið í Oradeamara (Grosswardein) í Transylvaníu, sem er borg með ca. 70 þúsund íbúum. Höf ðu þar nokkurir Ungverjasinnaðir, eða m. ö. o. „fimtu- herdeildarmenn" ráðist inn í símastöðina og tekið hana á vald sitt. Rúmenskt herlið hóf umsátur um húsið, og eftir nokkura viðureign tókst því að ná húsinu á sitt vald að nýju, án þess að verulegt manntjón yrði, ognægðiaðbeitabyssustingjumí viðureign- inni, er f imtu herdeildarmennirnir voru hraktir þaðan á brott. í fréttum f rá Clui er lögð sérstök áhersla á það, að ekkert ungverskt herlið haf i kom- ið til Oradeamara, heldur hafi hér að eins fimtu herdeildarmenn verið að verki, sem hafi viljað reka erindi Ungverja, og hafi brotist inn í borgina og símastöðina, svo sem að of an greinir. l>ú er það ennfremur tekið fram að í öðrum borgum í Tran- sylvaníu, þar sem til óeirða hafi komið, hafi fimta herdeildin verið ein að verki, en ungverskt herlið haldi sig rétt innan við landamærin, og muni halda þar kyrru fyrir, þar til 5. september, er afhending landsins skal hef jast. Talið er líklegt að símastöðvar í borgunum Satubmare og Szighet, séu enn á valdi manna úr f imtu herdeildinni, sem haf i tekist að ná þeim á vald sitt. Virðast fregnir þær, sem borist hafa í morgun, benda eindregið í þá átt, að ekki sé um neinar landamæraskærur eða átök að ræða milli Ungvera og Rúmena, heldur séu óeirðir eingöngu innbyrðis milli hinna ýmsu flokka í Rúmeníu. Carol Rúmenakonungur. Ctöðugt berast nýjar fregn- ir um öeirðir í Búmeníu. í gær fregnaðist að 10.000 meun hefði komið saman í Kronstadt og mótmælt því að Transylvania væri látin af hrndi. Þarna heí'ir verið boðaður mötmælafundur næstkomandi sunnudag. Ung- verskt herlið hefir farið yfir landamærin á nokkrum stöðum og er það fyr en ráð var fyrir gert og bera Ungverjar því við að Ungverjar í Transylvaniu hafi sætt ofsóknum. Víða hefir komið til óeirða. í einni landa- mæraborg voru 91ögregluþjónar drepnir. í öðrum borgum voru hakakrossfánar rifnir i tætlur. 1 Bukarest er strangur hervörð- nr við konungshöllina og bryn- varðar bifreiðar eru stöðugt á f erð um göturnar. Hervörður er við bústaði þýska og ítalska ræð- ismannsins. Þrátt fyrir allar þessar varúðarráðstafanir hefir ekki komist á kyrð í borginni. — Meiri er þó ólgan í Transylvan iu. Á einum stað söfnuðust 30 þús. bændur saman og heit- strengdu að láta ekki ferþuml- ung lands af hendi. Eitt af helstu blöðunum í Bukarest ásakar harðlega þá, sem „gáfust upp án þess hleypt væri af einu skoti". Tveir Járn- varðliðsmenn báðir kunnir leið- togar, hafa verið handteknir. Annar þeirra er fyrrverandi ráð- herra. 280 menn hafa verið handteknir siðan er innanríkis- ráðherrann fyrirskipaði, að tek- ið yrði hart á því, ef stofnað væri til óéirða. Amerískur fréttaritari skýrir frá því í dag að tvær þýskar vélahersevitir séu komnar að landamærum Ungverjalands og Búmena, og séu Þjóðverjar þannig við því búnir að grípa inn í, ef nauðsyn krefur, enda séu ö- eirðirnar miklum mun alvar- legri, en þeir vilja vera láta út á við. Þoka yfir Bretlandi torveld- ar varnarráðstafanir. Loftárásum stöðugt haldið áíram, en iítið tjón á „hernaöarlega mikilvægum stöðum". Þjóðverjar halda stöðugt áfram Ioftárásum sínum á Bretland, og beindust nú árásir þeirra að London og úthverfum hennar. Var allmörgum sprengjum varpað niður í úthverf unum í nótt og í morgun, enda mátti heita að um óslitna árás væri að ræða í f jórar stundir og tutt- ugu mínútur. Árásinni var að, þessu sinni þannig hagað að þýskar flugvélar flugu inn yfir úthverfin ein og ein, en ekki í hópum, og vörpuðu niður sprengjum sínum. Var þyngstu sprengjum þannig varpað niður, að minsta kosti, í fimm úthverfi Lundúnaborgar, meðan á Ioftárásinni stóð, en engin tíðindi hafa enn sem komið er bor- ist nm verulegt tjón af völdum árása þessara. Sjónarvottar, sem héldu sig aðallega uppi á húsþökum, töldu tuttugu og níu sprenging- ar, sem urðu í úthverfum, en sumir telja að f leiri sprengingar hafi orðið, og hafi þær allar ein- göngu staf að af sprengjum, sem varpað hafa verið niður, en ekki af hinu að sprengingar haf i orð- ið í verksmiðjum vegna árás- anna. Þoka var á og skygni til lofts- ins mjög slæmt, og notuðu hinir þýsku f lugmenn sér þetta. Flugu þeir í svo mikilli hæð að erfitt var að finna flugvélarstöðuna með sjálfvirkum tækjum og skothríð ur loftvarnabyssum því þýðingarlítil. Ljóskastarar komu einnig að sáralitlum notum vegna þoku- shýjanna, og urðu breskar flug- vélar, sem réðust gegn hinum þýsku flugsveitum að heyja við þær orustur í þokuskýjum, án þess að sjá þær, en hin s jálf virku miðunartæki flugvélanna komu þar að góðum notum. I mprgun hafa borist um það fregnir til Lundúna að sjö aðrar breskar borgir hafi orðið fyrir loftárásum. Er þar um að ræða fjórar borgir í suðaustur Eng- landi, eina á Midlands og tvær í suðvestur Englandi. Opinberlega hefir verið til- kynt í morgun, að í gær hafi að minsta kosti verið skotnar nið- ur 42 þýskar flugvélar, í loft- árásum þeim, sem gerðar voru, þrátt fyrir hina erfiðu aðstöðu breskra flugmanna, en talið, er að Bretar hafi mist 13 flugvélar í gær. í gær höguðu Þjóðverjar árás- um sínum með alt öðru móti en í nótt og í morgun. Komu þá þéttar fylkingar, er flugu í mis- jafnri hæð, og notuðu sér mjög af því hve vont skygni var vegna þokunnar. Vörpuðu þær sprengjum yfir margar borgir í Bretlandi, og ollu allverulegu tjóni á húsum og mannvirkjum, en talið er að litlar skemdir haf i orðið á hernaðarlega mikilvæg- um stöðum. AVRO-AUSON-sprengjuflugvélar eru hér á myidinni og eru þær á leið til Þýskalands. Þessar flugvélar eru lika mikið notaðar i rannsókna- og njósnaferðir. íslendingarnir verða í varðhaldi í Bretlandi til stríðsloka. Þeir era ekki stríðsfangar, en verða kafðir nndir eftirliti. Yfirmaður upplýsingadeildar breska setuliðsins, Captain Wise, gaf í morgun blaðamönnum skýrslu í stuttbylgjustöðvarmálinu sem verið hefir á döfinni að undanförnu. Er rannsókn málsins lokið af hendi Breta og íslendingarnir tveir haf a verið sendir áleiðis til Bretlands, þar sem þeir verða í haldi, þar til stríðinu er lokið. Mál þetta hófst á því að bresk hlustunarstöð, sem hér starfar heyrði sendingar, sem fram fóru milli þýskrar stöðvar og íslenskrar. Var það þýska stöðin sem kallaði íslcnsku stöðina upp og notaði kallmerki það, sem skráð er á nafn Sigurðar Finnbogasonar. Byrjaði þýska stöðin á þvi að spyrja, hvort héðan væri nokkrar fréttir af striðinu og svaraði íslenska stöðin. Kvaðst sendandinn vona, að geta bráð- lega sett sig aftur i samband við Þýskaland. Bretar myndi liklega flytja bráðlega og þá myndi hann setja sig í sam- band við þýsku stöðina. Að lokum óskaði hann Þýskalandi heilla í styrjöldinni yið Bret- land. Nú var það skoðun her- stjórnarinnar, að þessi sending hafi ekki verið njósnarstarf- semi, heldur hafi hér verið um hugsunarleysi að ræða hjá Is- lendingnum. En þetta gat ver- ið fyrsta skrefið til áframhald- andi sambands við Þjóðverja, því að þar eru allar amatör- stöðvar undir eftirliti og eru notaðar til þess að fá fréttir frá öðrum löndum, er geti komið Þjóðverjum í góðar þarfir. Var Sigurður Finnbogason þvi handtekinn, en um likt leyti heyrðist útsendingarsónn frá sendistöð á Akureyri, skrá- settri á nafn Þórhalls Pálsson- ar. Ekki mun hann þó hafa haft neitt samband við erlend- ar stöðvar. Þótt þetta hafi verið brot á íslenskum lögum, hjá þessum mönnum, kom bresku her- stjórninni það ekki við, heldur gat það stofnað breska hern- um hér í hættu, ef sambandinu hefði verið haldið áfram. Fyrsta útseridingin var alveg hættulaus, en sú næsta hefði getað ojrðið hættuleg, ef þar hefði t. d. verið gefnir upp staðir þeir, þar sem loftvarna- byssum hefir verið komið fyrir. í varúðarskyni hefði því mennirnir verið sendir til Eng- lands, en jafnframt var send þangað skipun um að fara sér- staklega vel með þá en ekki eins og venjulega stríðsfanga. Vildi herstjórnin ekki eiga það á hættu, að þeir reyndu að setja sig aftur i samband við Þýskaland, ef þeir yrði látnir lausir. Auk þess hefði „5. herdeildin" getað, ef hún vissi einhverjar sakir á þessa menn, getað neytt þá til að starfa fyrir sig. Breska herstjórnin vill, sagði Capt. Wise ennfremur, að menn geri sér ljósa hættuna, sem í því getur verið f ólgin, að setja sig i samband við Þjóð- verja. Samúð með Þjóðverjum er látin afskiftalaus bg þarf ekki að vera til tjóns. Tíðindamaður Visis spurði, hvernig varðhaldinu yrði hag- að, og svaraði Capt. Wise því, að þeir yrði hafðir í sérstök- um fangabúðum, sem eru venjulega stór sveitasetur, en ekki tjaldbúðir. Þar eru t. d. geymdir útlendingar frá Mið- Evrópu og Englendingar lika, og njóta þeir sem þar eru all- mikils frjálsræðis. Er f arið bet- ur með þá en aðra fanga. Aðstandendur geta sent þeim bréf og böggla burðargjalds- frítt, og fangarnir fá að vera úti með vegabréfum. Að lokuhi sagði Capt. Wise, að ef hér hefði verið um njósnamál að ræða, þá myndi hafa verið farið með það eins og önnur mál af þvi tagi. Visir hefir hérmeð skýrt frá þessum málum, eins og þau horfa við frá breskum sjónar- hól. Það er mjög leitt, að bresk- um hernaðaryfirvöldum, skuli hafa gefist ástæða til að blanda sér í íslensk innanrikismál á þann hátt sem hér greinir. Mætti það verða öllum til að- vörunar, með þvi að sist er það liklegt til að bæta sambúðina við Breta, að menn geri sér leik að því að hafa i frammi athafn- ir, sem i eðli sínu eru ekki að- eins þjóðhættulegar, heldur geta og stofnað hinum, bresku hagsmunum í beina hættu. Væri æskilegt að upplýsingar fengjust um það opinberlega, hver afskifti íslensk stjórnar- völd hafa haft af þessu máli, og þá einkum dómsmálaráðuneyt- ið, en þess er ekki kostur að sinni. Hitt sýnist auðsætt, að auð- velt hefði verið að einangra þessa menn á tryggilegan hátt hér á landi, án þess að þurft

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.