Vísir - 03.12.1940, Blaðsíða 2

Vísir - 03.12.1940, Blaðsíða 2
VÍSIR DAGBLAÐ Útgefandi: BLAÐAÚTGÁFAN VÍSIR H/F. Ritstjóri: Kristján Guðlaugsson Skrifst.: Félagsprentsmiðjunni. Afgreiðsla: Hverfisgötu 12 (Gengið inn frá Ingólfsstræti).. Símar 1660 (5 Iínur). Verð kr. 2.50 á mánuði. Lausasala 10 og 25 aurar. Félagsprentsmiðjan h/f. Hvað líður útlögunum? p RAMKOMA breska setuliðs- ins á fullveldisdaginn hefir mælst vel fyrir. Okkur þótti vænt um að við skyklum ekki vera mintir á núverandi „á- stand" þennan dag meira en var. Hermennirnir voru mjög litið á ferli. Vinna- íslendinga hjá setuliðinu féll niður. Loks er þess að minnast, að breska útvarpið heiðraði fullveldið með íslenskri útvarpsdagskrá. Ræðá sú, sem haldin var frá London, er íslendingum mikið gleðiefni. Engum dettur í hug, að Englendingar færu alveg ó- tilkvaddir að ítreka og endur- taka yfirlýsingar sínar um að þeir mundu hverfa héðan að fullu og öllu, þegar að ófriðn- um loknum, ef enginn hugur fylgdi máli. Framkoma Breta 1. des. sýnir því, að þeir vilja forðast að gera okkur sambýl- ið tilfinnanlegra en þörf er á og jafnframt, að sá ásetningur þeirra er alveg óhvikull, að halda héðan, með her sinn og tæki, þegar ófriðnum lýkur. Þetta þykir okkur góð tíðindi. En þrátt fyrir þetla hafa þeir atburðir gerst hér, sem við eig- um bágt með að sætta okkur við og þykjumst eiga (fulla heimtingu á, að bætt verði fyr- ir. Héðan hafa verið fluttir 5 menn til dvalar i breskum fangaherbúðum. Þrír þessara manna komu hingað með Esju í Petsamoferðinni. Tveir þeirra eru sjómenn, sem komið höfðu á skipið í Noregi. Höfðu þeir verið þar á hrakningi í sumar sem Ieið, og lætur víst enginn sér til hugar koma, að sameig- inlegu öryggi íslands og breska heimsveldisins geti stafað nokk- ur hætta af þessum umkomu- litlu sjómönnum. Um þriðja Esjufarþegann, sem fluttur var til Englands, Bjarna Jónsson lækni, er það að segja, að fyrir 5 árum stóð hann framarlega i flokki þjóð- ernissinna hér á landi. Síðan hefir hann ekki komið nærri stjórnmálum. Hann hafði dval- ið i D'anmörku alllengi áður en hann kom heim. Það er upplýst, að hann hafði alls engan þátt tekið í flokksstarfi nazista þar í landi, ekki sótt fundi þeirra, ekki svo mikið sem lesið blöð þeirra. Læknafélg íslands bauð að taka ábyrgð á Bjarna Jóns- syni. Fyrir nokkru birtist hér i blaðinu áskorun til ríkisstjórn- arinnar, undirrituð af ýmsum málsmetandi mönnum úr öll- um stuðningsflokkum hennar, um að hlutast til við bresku stjórnina, „að rannsókn í máli þeirra Islendinga, sem fluttir hafa verið til Bretlands, verði hraðað eftir föngum og þeir verði fluttir heim til ætt- Iands síns að henni lokinni." Ekkert Hggur fyrir um það, hvað stjórninni heffr orðið á- gengt í þessu máli. Og er þó þéss að vænta, að röggsamlega sé á okkar málstað haldið. Bret- ar hafa fengið vitneskju um, að ekkert særir. þjóðarmetnað okkar meira en þessar endur- teknu utanstefnur. Þeir hafa getað gengið-úr skugga um, að engin teljandi hætta getur staf- að af návist þessara brottfluttu manna. Þeir vita, að allir Is- lendingar eru sammála um, að þessi brottflutningur íslenskra manna samrýmist illa loforð- um Breta um að hlutast ekki til um innanlandsmál okkar, Daglega er spurt: Hvað líður málum útlaganna? Nú nálgast jólin óðum og er þá ekki eðli- legt, að aðstandendur útlaganna gerist langeygir eftir þeim? Mönnum finst framkoma Breta í ulanstefnumálunum stinga í stúf við skilning þeirra og nær- færni i ýinsum öðrum þáttum sambýlisins. |J Málhreinsunasrf élagjj Það var þörf hugvekja, sem birtist í leiðara Vísis laugardag- inn 30. nóv. Islenska tungan, sem allir sannir íslendingar unna, er margfalt meira virði, heldur en við gerum okkur al- ment grein fyrir. Og það er spor í rétta.átt, seiri útvarpið hefir stigið nýlega, að láta mann, sem vel kann skil á íslensku máli — þótt hann tali það ekki með ölhi lytalaust sjálfur — segja okkur hvernig við eigum ekki að rila islensku. En það er ekki nóg að fá einn Ieiðara og einn eða tvo útvarpsfyrirlestra á ári. Viku- lega æltu blöðin og útvarpið að hvetja okkur til að vanda mál- ið, bæði í ræðu og riti *— og blöðin eiga að gera meira að því framvegis en hingað/til, að gagnrýna málið á öllu því, sem prentað er, og einnig þvi, sem talað er. Eg veit ekki, hvort mál- hreinsunarfélag hefir verið stofnað í gær, eins og stungið var upp á i fyrrnefndum Vísis- leiðara, en ef svO er ekki, þá er ástæðulaust að láta það drag- ast lengur. Slíkt félag yrði perl- an i hinum stóra hópi íslenskra félaga. Rvík 2. des. 1904. KonráÖ Gíslason. Ví sir kemur út á morgun heldur fyr en venjulega, vegna jarðarfarar Péturs Halldórssonar, borgarstj. Skrifstofum blaðsins verður lokað milli i og 4. Sjötug er í dag Olga Berndsen, dóttir Berndsens kaupmanns á Skaga- strönd. Hún er nú til heimilis á Laufásvegi 7. Hinir mörgu vinir hennar munu senda henni margar hlýjar kvéÖjur i dag. Hjúskapur. Á laugardaginn voru gefin sam- an í hjónaband af síra Bjarna Jóns- syni ungfrú Rósa Aðalheiður Ge- orgsdóttir og GuÖ'mundur Kolbeins- son. Heimili þeirra er á Framnes- veg 28. Síra Jón Thorarensen prédikar í kvöld í Skildinganess- skóla viS Baugsveg kl. 8.30. Á bæjarráðsfundi s.l. föstudagivar ákveðiÖ að bæj- arráð greiddi ekki farmioa með strætisvögnum fyrir börn, sem sækja skóla í öðru skólahverfi en heimili þeirra er í. Næturlæknir. Halldór Stefánsson, Ránargötu 12, sími 2234. Næturverðir í Ing- ólfs apóteki og Laugavegs apóteki. Útvarpið í kvöld. Kl. 15.30 Miðdegisútvarp. 18.30 Dönskukensla, 1. fl. 19.00 Ensku- kensla, 2. fl. 19.25 Hljómplötur: Lög úr óperettum og tónfilmum. 20.00 Fréttir. 20.30 Erindi: Frá Vínarborg til Versala, VI: Hrun og endurreisn (Sverrir Kristjánsson sagnfræðingur). 20.55 Tónleikar Tónlistarskólans: Tríó, Op. 70, nr. 1, D-dúr, eftir Beethoven. 21.25 Hljómplötur: Symfónía eftir d'In- dy. 21.50 Fréttir. Tekst sala á 45.000 tn. sfdar iim Petsamo? Eins og mönnum er kunnugt, vildu Svíar kaupa í sumar alt að 120 þús. tunna af síld fyrir 77 kr. tunnuna fob. í Reykjavík. Átti þá að flytja síldina til Gautaborg- ar. Til þess að viðskifti þessi gæti fram farið þur'fti að fá ieyfi ófriðarþjóðanna. Leyfi Þjóðverja fékst þegar, en Bretar töldu sig ekki geta leyf t þessa sölu f yrir sitt leyti. Nú mun hinsvegar einnig vera fengið leyfi Breta og verður því að líkindum bráðlega farið að flytja síldina út. Hún mun þó ekki verða f lutt til Gautaborgar, eins og ætlað var í fyrstu, heldur til Petsamo. Er hér um að ræða um 45.000 tunnur, en verð þeirra verður um 60 kr. á tunnuna. Verðið er lægra, en ef síldin hefði farið um Gautaborg, vegna þess hversu flutningskostnaður er gíf urlegur um Petsamo. Nemur hann a. m. k. 250 kr. á smálestina. Varð að slá af síldarverðinu, sem þessu nam, vegna hins aukna flutningskostnaðar. Kaupandi síldarinnar er Innkaupsnef nd sænska rík- isins. Þá hefir Vísir og frétt, að ekki sé vonlaust um að takast megi sala á ull og gærum til Svíþjóðar eftir ára- mótin. 'HeAsala. í »Afengiiiii«. Það er raikið að gera í flestum verslunum bæjarins þessa dagana. Bæði eru jólaannir um það bil að byrja hér í bæ og auk þess stóraukin sala í mörgum verslun- um hér vegna breska setuliðsins. En ein er þó sú Verslun hér í bæ, sem óvenjulega mikil að- sókn er að, enda þótt þar versli enginn Englendingur. Þessi verslun er Áfengisverslun rík- isins, og birtist hér mynd af að- sókninni að henni s. I. Iaugar- dag — daginn fyrir 1. desem- ber. Þessi dagur er merkilegur í sinni röð, því að á einum laug- ardagsmorgni hefir aldrei i sögu Áfengisverslunarinnar selst eins mikið af áfengi og þann 30. f. m. Salan nam kr. 20.222.75. Daginn áður seldist áfengi fyrir kr. 24.067.00, en mesta sala sem átt hefir sér stað á einum degi i Áfengisverslun ríkisins, var fimtudaginn 31. okt. þ. á. því þá seldi Áfengis- verslunin fyrir kr. 29.173.00. Eins og myndin ber með sér komst ekki nærri alt fólkið inn í búðina sem ætlaði að fá sér í staupinu um 1. des.-helgina, heldur varð það að standa í stórum hópum fyrir utan búð- ina og þrengja sér þar saman, ýta frá sér með hnúum og hnef- um, olnbogum og fótum, og í dyrunum barst það miklu frem- ur inn, heldur en að það gengi þangað. Sumar konurnar voru svo aðþrengdar í ösinni, að þær stundu ef þær þá blátt áfram hljóðuðu ekki. Loks varð að kalla á Iögreglu til að halda uppi reglu á latígardagsmorguninn S.l. íaugard. var svo mikil aSsókn aS Áfengisversl- uninni, aS stund- um yarö aS hleypa fólkinu inn í hópum, og tjroSniíngurinn svo mikill aS lögregluþjón- ar urSu að vera í dyrum og inni í afgreiSslusalnum svo aö hinir minnii máttar træSust ekki undir. og stóðu þar 3 lögregluþjónar vörð. Þessi mikla ös síðustu dagana í hverjum mánuði er ákaflega Ieiðinlegt og óhepþilegt fyrir- brigði. Það er fyrst og fremst ó- þægilegt fyrir fólkið sjálft að lenda í þessum troðningum, að þurfa að bíða eftir afgreiðslu heila klukkutínra, eða verða jafnvel að hverfa frá án þess að fá nokkuð En þetta er ekki sið- ur óþægilegt fyrir afgreiðslu- fólkið og tefur fyrir ajlri af- greiðslunni. Er það bæði óþarft og leiðinlegt að fólk skuli endi- lega biða til síðasta dags mánað- arins að kaupa „skamtinn sinn". Vinnumiðlunarstöð kvenna 10 ára. Á morgun eru liðin 10 ár síð- an Kvenréttindafélag Islands gekst fyrir stofnun Vinnumiðl- unarskrifstofu kvenna. Stofan starfaði í 4 ár, en var þá sameinuð Vinnumiðlunar- skrifstofu ríkisins. Kona sú, er starfaði í skrifstofunni fyrstu árin, hefir síðan starfað í Vinnumiðlunarskrifstofu ríkis- ins. Er það frú Guðrún Ás- mundsdóttir, Njálsgötu 4. Félagið ætlar að minnast þessa afmælis í kveld á skemti- fundi sínum. Tvö IMri sillis- sripir til til sýiiis Siíiklsin. Guðmundur Kristinsson heit- ir hagleiksmaður hér í bæ, sem opnað hefir sýningu á allskonar smíðisgripum og vefnaðarsýnis- hornum í Safnhúsinu, uppi. — Guðmundur er nú 73 ára að aldri. Hann er fæddur að Mælifellsá i Lýtingsstaðahreppi í Skagafirði, en fluttist hingað til Reykjavíkur árið 1907. Þá kom hann með fyrsta smíðis- gripinn hálfsmíðaðan til Reykjavíkur og lauk við hann hér. Það var skápur. Hér stund- aði hann fjögra mánaða smíða- „Sóley" heitir þessi smíSisgripur GuSmundar Kristinssonar. ÞaS er dýrasti smíSisgripurinn á sýning- unni og kostar hann kr. 500.00. og útskurðarnám hjá Stefáni Eiríkssyni tréskurðarmeistara, og það er alt hansnám á þessu sviði. Á smiðar lagði Guðm, ' þó ekki stund fyr en 1919, að hann fótbrotnaði mjög illa eg gat ekki ofið í lengri tíma, en fram að þvi' fékst hann aðallega við vefnað. í legu sinni 1919 ákvað Guð- mundur að taka til óspiltra mélanna við smíðar og að hann skyldi, ef honum entist aldur til halda sýningu að tuttugu ár- um liðnum. Nú er þessi sýning opnuð í Safnahúsinu með sam- tals um 200 smíðisgripum. Þeir eru úr hvalskíði, messing, birki, mösurviði, grjóti o. s. frv. og eru það allskonar- hagnýtir munir, eða þá þjóðlegir, sem fólk getur haft sér til skrauts og skemtunar í híbýlum sínum. Eru margir þeirra mjög hag- lega gerðir og næsta furðanlega vel gerðir þegar tillit er tekið lil hinnar litlu tilsagnar, sem Guðmundur hefir notið. Guðmundur hefir ofið 15000 álnir um æfina, í hverri alin eru 1680 skil, eða 25.200.000 sam- tals. Gerðirnar á þessum vefn- aði fann Guðmundur sjálfur upp fyrir 40 árum. Fyrir vefn- aðinn hlaut Guðmundur heið- ursviðurkenningu á heimilis- iðnaðarsýningunni, sem haldin var í Reykjavík 1921. Aðra heiðursviðurkenningu hlaut hann fyrir staf sem hann smíð- aði skömmu fyrir sýninguna og nú mun vera á safni úti í Dan- mörku. Sýningarmunirnir eru flestir til sölu. — Þeir kosta frá kr. 2.-60 upp i kr. 500.00 — og á fyrsta degi sýningarinnar seldust munir fyrir kr. 1500,00, og þar af keypti einn einasti maður fyrir kr. 650,00. 88 ára er í dag ekkjan ÞuríSur Jóns- dóttir, sem lengi var í Brunnhús- um, en dvelur nú á Elliheimilinu. Leikfélag Reykjavíkur sýnir leikritiÖ Öldur eftir síra Jakob Jónsson frá Hrauni anna'ð kvöld og hefst sala aÖgöngumiÖa í dag. — Bækur. Ævisaga Beethovens. Símon Jóh. Ágústsson íslenskaði. Höfundur bókarinnar er franska Nóbelsverðlaunskáldið, Romain Rolland. Hann tók doktorsgráðuna í músiksögu í París árið 1895 og var doktors- ritgerðin um óperusöguna fram að Lully og Scarlatti. Hann var kennari í músiksögu í París til. ársins 1910. Hann hefir margt ritað um músik, meðal annars ævisögu Hándels. Höf. segir, að það hafi ékki verið ætlun sín að skrifa tónfræðilegt verk árið 1902, er hann reit þessa bók um Beethoven. Það timabil í ævi hans hafði verið órólegt, í-íkt af óveðrum. Hann hafði flúið Par- ís og leitað hælis hjá Beethoven, sem oftar en einu sinni hafði verið hjálparhella bans, er hann stóð tæpt í lífinu. Hann hlustaði á hljómkviður bans á tónlistar- hátíðinni í Mainz undir stjórn Weingartners. Hann kraup hjá honum og hin styrka hönd hans rétti hann við. Hann lagði bless- un sína yfir hið nýfædda barn hans, Jean Christoph, sem er aðalpersónan í samnefndu skáldriti eftir hann, sem kom út í 10 bindum árið 1903—1912. Þessi hetja í hinum mikla skáldsagnabálki er tónsnilling- ur og lætur höfundur hann vera fæddan í Rínarhéruðunum, eins og Beethoven. Það er óþarft að taka það fram, að höf- undur lætur þennan tónsnilling vera undir sterkum áhrifum Beethovens. Fyrir þetta skáld- verk hlaut höfundurinn heims- frægð og Nóbelsverðlaunin. Eftir tónlistarhátíðina í Mainz kom Rolland aftur til Parísar, hughreystur og endurnærður, með nýja trú á lífið, sj'ngjandi guði lofsöng þess manns, sem er í afturbata. Lofsöngurinn er þessi litla bók um Beethoven, sem er ekki að eins víðlesnasta bók höfundarins, heldur og víðlesnasta bókin, sem skrifuð hefir verið um Beethoven. Höfundurinn segir að ævisaga Beethovens hafi ekki verið skrifuð fyrir vísindin. Hún sé söngur særðrar sálar, sem ligg- ur við köfnun, en nær andan- um aftur, fyllist þrótti á ný og þakkar frelsara sínum. Þetta verður maður að hafa í huga> er maður les bókina. Bókastaflinn, sem ritaður hefir verið um hinn mikla þýska tónsnilling, er mikill. Grúskarinn leitar ekki til Roll- ands, heldur til Wegelers, Schindlers, Tahyers, d'fndy, Pauls Bekkers, Ernst New- manns o.-fl. Margir ypta öxlum við þessari bók Rollands og segja, að hún sé færð i stílinn, „idealiseruð", eins og málverkin af Beethoven. Enda þótt Roll- and sé doktor i músíksögu og Beethoven hafi orðið honum meira umhugsunarefni en nokk- uð annað í músíksögunni, þá fyllyrðir hánn sumt, sem orkar tvímælis, og aldrei verður skor- ið úr með öruggri vissu. Hann heldur því fram afdráttarlaust* að „hin ódauðlega elskaða'V sem Beethoven skrifaði ódag- sett bréf til, sé María Theresa von Brunswick. Margir sagn- fræðingar eru á öðrU máli, og halda því fram, að stúlkan sé Julie Guiccardi, sú sem hann til- einkaði tunglsskinssónötuna, eða þá Amahe Sebald eða ef til vill önnur, því margar stúlkur koma við sögu tónsnillingsins. Maríu Theresu von Brunswick tileinkaði Beethoven eina af veigaminni sónötum sínum, en Julie Guiccardi tileinkaði hann sónötuna, sem er ef til vill fræg- ust eftir hann. Bréfið er dagsett 6. júlí, en ekkert ártal er til- Frh. á 4. síðu.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.