Vísir - 21.12.1946, Blaðsíða 1

Vísir - 21.12.1946, Blaðsíða 1
36. ár. Lausrardaffinn 21. desember 1946 288. tbl. A '9 m jarðvegi, að efiti bg í'onni. t-------- liann vill veg þjó'ðar 'oíj; Bckaúígáfan Hclgafell licf- ir að undanförnu gei'ið út heildarrit nokkurra höfunda, sem skipað hafa sem slikir virðulegan sess með þjóðinhi, eit á þessuin vctri hefir Jak- ob Thorarensen^orðið fyrirj ara cinstaklinga oft betur hmds scm meslani <>g éht- niitt þess vcgíia verða hon- um olnbogabörnin tíð yrk- iscfni. enda skýra örlög þess- Sv Og ;<>g éttir knörrinii; valinu. Var.það vél.til fallið, enda munu flestár cða allar bækur höfundarins lítt fáan- Iegar og heí'ir svb verið um sumar þcirra um margra ára skeið. .lakob Thorafcnsen er að ýmsu scrstælt skáld, stund- úm hrjúft á ytra borðinu, en tílfinningaríkt og mannúð- legt, ef skygnzt er inn fyrir skélina. Kvæði bans eru mis- j'öfn, enda mikil að vöxtum, eli þegar Jakob tekst upp, sém er æði oft, hugsar bann af þeim fáu stórskáldum þjóðarinnar, sem nú eru við lýði. Nafn beildarverka sinna liefir Jakob valið sjálfur, og er það bið sama og á síðasta sagnasafni bans, en mun valið, sem táknrænt heiti, þótt aðeins eigi það við ytra borðið. Birta er yfir flestum ljóðum Jakobs og sögum, eri svalt er þar ekki, ef lesið er rétt. Er Jakob gaf út fyrstu ljóðabók sína, Snæljós 1914, var hann landskunnugt skáld. Ljóð höfðu birzt eftir hann í Óðni og fieiri ritum, og duldizt engum þá þegar, að þar var skáld á fcrð. — Fannst sumum hann helzl til kaldranalegur i fyrstu, en þáð or'ð fór af, þótt grunn- lónni.nn í sumum ljóðum Jakobs sé ónotalcga háðsk- lír, og kunni a'ð hafa komið við kaun þeirrar iíðar. Nú Icsa menn ljóð af meira skilningi, enda fleiru vanir. Jakob segir i einu ljóði sinu: „Hún er orðfá og eiafpld min hin örugga trú: Sérhver cðallynd athöfn mun til uppheima brú. Léttu bróðtir þins byrði, það er bctra en allt bak við himinsins huldu, bak við helmyrkrið kalt. Öll ljóð Jakobs cru sproll- in úr ósviknum islenzkum mcnningarsiig þjóðanna, cn t. d. búskapur rikissjóðsins e'ða óhófsvella fárrá. Fá- fræði og þröngsýni, hlcypi- dómasýki og hcimalnings- háttur hcfir borið margl þao til grafar eða glötunar, scm þjóðin sizt mátti mi.ssa. — íÞar cr hvcr einstaklingur, sem verður sli.ku að bráð, oí' dýrmætur fámennri þjóð, sem á að inna mikil verk- cfni af hcndi, þótl „lómfræð- ingar" ttiji þáð cngan hér- aðsbrest. Skáldið spyr: Hver er ríkur, livcr hinn snauði, hvað er ga'fa, líl' og dauði? iH-kkir nokkur þessi skil? Þó að viða' á vísra l)ingum völlur sé á staðliæfingum iim huldudjúpsins dýpstá liyl. Jakob sættir sig ekki við rölt úim tilverunnar eyði- sand, en í vanans múl og íormi. Viðburðalaust líf ;þæfir geði lítilla sanda og sæva, en svo scgir i kvæð- inu „Öskukarlhm": Aldrei hefur innri funi óró valdið, svo liann miihi. — Sú var ein af aðalbárum atburðanna i lifsins ferð, að fyrir tæpum tuttugu árum týndi' hann hnif áf miðlungsgerð. í slikum kvæðum, sem að nokkru eru ádeilukénnd, nær Jakob ekki hæst. Ljóð einS og „Dagur" og hátiða- Ijó'ð hans 17. júni 1944, bera hönum fagurt vitni, cn ýms ljóð önnur eru af sömu gerð. Eg leyfi mér að birta fyrsta og siðásta erindið úr ljóð- intt „Dagur": Af Iiafi tímans kemur mikill knör úr kafi soi'tans, traustur, glæst- ur, fagur; hann skriður létt og leggst i hverri vör að lífsins fjörum, — paq er bjartur <lagur. ^Sá prúði dreki llytur l.jóssins fiirm til folda ug þjoða og sterkur Júðurhljómur á iíuð kallar, einn <>g sérhvern I nokkuð skapgcrð hans og arm hindarfari. <>g það hai'a til „útskipirhar". — Knörrinn .mcnn fyrir salt. Kinu sinni biður tóimir. vilíii mc'r það lil. að cinn; bczíu vina minna scndi tne'r i . vclritað brcf..og þó cg kann- aðisl auðviiað við hann aí' órðalági, stilsmáta o'g nilgá- unarlKclti lirci'sins, fannst incr vanta syo mikið aí' honum sjálfum i brcfið, þar scm það var ckki með hans hendi, að' cg bað hann gcra mér þctla aldrci ofíar. Nú hcfir Lithoprenl gcfið leysir fest- ar grc.it? leggur úl á tíðahafið breiðu, framar aldrei flyzt með hon- iiin neitt. ha'ris ferð er ein. < en snjöllust allra skeiða. ,í firðardökkvann hniga siglur hans og hverfa svn> eii meðan gætir. ., út ciginhandarril síra Hall skimu mót honum flagga hugir dýrs og manns, un/. hiinar efstu siga i u'nnargrimu. Hér eru cngin tölc á að rékja ljóðagerð cða önnur iilstörf Jakobs Thorárcnscn svo sem vcra skvídi. Auð- I'afa komið, og er þá ínikið gríms Pclurssonar af Pass- iusálmunum ásaml sáhnin- um „AIll cins og blómstrið cina". Er ljósprent þclta svo pi ýðilcga af hendi lcyst, að það stcnzl fyllilega sam- anbur'ð við bcztu Ijósprent af islenzkum ritum, scm út vi'ð fortíðina slyrkir þjóð- crnislilfinninguna og þjó'ð- ernisskilninginn, og þau eru smáþjóð eins og Islendiiig- um nauðsynleg. Þa'ö er þvi þarf averk, scni Lithoprent hér hefir unnið, og ætti það ekki að lála þai* við staðar numi'ð. Guðbr. Júnsson. dmimimqm: velt cr að berá frám sýnis- horn af Ijóðunum, mcð þvi að þar skiflir ekki verulcga máli hvar niður er gripið. Hilt cr crfiðara að gefa öðr- um hugmynd um slíl hans og vinnubrögð í óbundnu máli Þó bcra sögur hans í ýmsu sama keim og ljóðin. Þær eru allar vel unnar og ýms- ar prýðilega. Jakoh vandar allt, sem hann laiur frá sér fara, og dómbærir menn hafa talið sumar sögur hans snilldarvel unnar. Bókelskir mcnn munu sagl, því varl gcfur glæsi- Icgri Ijósprentaðar útgáfur, eu úlgáfur dr. Jlunksgaards af ýmsum fornrita vorra. Þar mcð cr allt sagi þar um, scm hægt er, cn bæta má þó þvi, að útgáfan cr bundin i ljómandi fallcgt og voð- fellt band. Fjigir útgáfunni rett sögð saga handritsins eftir dr. Pál E. Ólason. Vis- ar hann þeim, scm fræðast vilja um ævi Hallgríms Pót- urssonar og ritslörf í V. bindi Sögu íslendinga, sem Páll hcfir sjálfur samið. fagna þessari útgáfu, scmj Þar cr árciðanlega allt hei'ð- cr vönduð að frágangi og aiiega til tínt, en litt krufið höfundurinn hefir sjálfur búið undir prentun. Hitt cr svo annað mál að vænta má frekari afreka af hálfu höf- undarins og er ekki á hon- um oð sjá nein mcrki hnign- unar, eftir liðlega 30 ára slarf, og jafnvcl nær hann nú cn dýpri og fegurri tón- um í bcztu ljóðum sínum. A'. G. ----?--- Passíusálmar Passínsálraar Hallg-rínis Pé(- urssóriar. Ljósprentað eigin- handarrit höfundar: Litho- prerit 1946. ' Þa'ð ci* alkunnugt, að til cr fræðigrein, scm kölluð er gi-aphologia cða rilhandar- fræði, cn misjafnlega mikið lcggja mcnn upp úr hcnni. Hitt er ekki siður áikunnugt, að rilhönd manns þykir lýsa til mcrgjar. Eg leyfi mér þvi að visa mönnum heldur í Almanak Þjóðvinafélagsins 1913 og í ritgerð Halldórs Kiljans Laxness „Inngang- ur að Passíusálmunum" i „Vettvangur dagsins", því efthiek.ian af þvi mun verða ólíkt meiri. Þegar menn Icsa cigin- handarritið, efa cg ekki að þcir munu cinsog færast nær skáldinu, og a'ð þeim muni oukast skilningur á honum sjálfum og stórvirki hans af sambúðinni við rilhönd hans, cn nær honum sjálf- um vcrður ekki komist nú. Engin skal láta fæla sig af þvi, að stafagcrð og rithátt- ur kunni að þykja annarlcgt, því mcnn venjast þcssu vafa- láust cftir a'ð liafa lésið einn enn a nangar- völlum. Jarðhræringra hefir enn orðið vart austur í Rangár- vallasýslu nú fyrir skemmstu.. Hefir Vísir haft spurnir a'", þyi, að kippir hafa ekki að- eins fundizl á þeim slöðum, sem sagt var frá fyri- skemmstu, heldur og í næstu. hreppi, Landsveit. Var þctlíi i'yrir um viku siðan og lelja menn, að kippir þessir hafi: veri'ð allharðir og staði5 lengur en áður. Þó urðu ekki ncinar skcmmdir á bæjum. Hræringarnar virðast allt- af hafa sömu stcfnu cða frá austri til vesturs. sálminn eða svo, ekki sizt ef incnn hafa prcnlaða úlgáfu iil hliðsjónar. Náin sambúð 2300 ára gamal: bátui1 finnst Iijí; HiilL Minjar um eínhverjar elztu: skipasmíðar á Bretlaridseyj- um hafa fundizt skámmt frá. HuIL Hafa fundizt þar i leðjunni i Humber-fljóti tveir bálai, sem gert cr ráð fyrir að hafi verið smiðaðir um 400 árum fyrir Krists burð. ^'erða bát- arnir geymdir i British Mu- seum, en fornleifafræðinga'- eru sammála um, að þctta s> mcrkilegasti fornleifafundur á þessu sviði, sem gcrður hcfir verið i Bretlandi. Við smiðarnar voru m. aV. notaðir tréboltar og skinn- ið milli hcrmanna og ibú-' anna. Nýir kaupcndur Vísis fá blaSið ókeypis til næsfie tnánaðamóta: Hringið í tíma Ifififf »g tilkynnið nafn og hcímilis- fánc.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.