Vísir - 07.09.1951, Qupperneq 4

V I S I R
Föstudaginn 7. septeinljer 1951
WISI3H.
ö a g m:h h »
Rítatjórar; Kristján Guölaugsson, Hersteinfi Fátsöoa
Skrifstofa Austurstræu 7.
Otgefandi: BLAÖAOTGAFAJN VISIR H.É
Afgreíðsla: Ingólfsstræti 3. Símar 1660 (fixnm línur).
Lausasata 75 sura>
Félagspren tsmiðjan fe.t
Ísiendingsir sæmdur heiiursnafn-
bót vi5 bandarískan háskóla.
Liiið um öxl.
Jjess var getið í fregn, sem birt var hér í blaðinu, að í
júlímánuði siðastliðnum liefðu verið sex tugir ára liðn-'
ir, síðan er fyrst var kastað botnvörpu í sjó við Island.
Má því segja, þótt togaraveiðar íslendinga byrjuðu ekki
fyrr en allmörgum árum seinna, að í sumar liafi verið 60
ára al'mæli botnvörpuveiðanna hér við lahd. Eins og getið
var i fregninni, voru gerðar tilraunir með botnvörpuvcið-
ar hér á landi, fyrir og eftir aldamótin, og gengu þær mis-
jafnlega, en eftir að Islendingar fóru að eignast togara, sem
smiðaðir voru fyrir þá, en hinn fyrsti, Jón forseti, kom
til landsins 1907, verður togaráutgerðin brátt einn helzti
atvinnuvegur landsmanna, og grundvöllur er lagður að
hinum stórstígu framförum, sem orðið hafa i landinu sein-
ustu áratugi.
Þegar skútuöldin leið undir lok og togaraútgerðin hófst
var í rauninni um stórbyltingu í atvinnuháttum að ræða, og
það verður seint metið að fullu, hve mikinn þátt togaraút-
gerðin á í því, að allt hefir verið á hröðu framfaraskeiði í
landinu, mestan hluta fyrri helmings aldarinnar, og er
þetta sagt, án þess að draga á nokkurn hátt úr gildi ann-
arra greina sjávarútvegsins, landhúnaðar og iðnaðar
o.s.frv. fyrir þjóðarbúskapinn og allt menningar- og at-
hafnalíf í landinu.
Auðurinn er afl þeirra hluta, sem gera skal, og togara-
útgerðin hefir fært þjóðinni mikið fjármagn, sem var lyfti-
stöng framfara á öllum sviðum. Ber þessa að minnast, sem
vert er og allra þeirra, er áttu framsýni og dtignað til þess
að leggja á nýjar brautir, þeirra, sem heyrðu kall timans,
cn ella hefði þjóðin orðið undir í síhafðnandi samkeppni
um erlenda markaði, — og ekki síður hinnar íslenzku sjó-
mannastéttar, sem «i hvívetna reyndist hverjum nýjum
vanda vaxin, er breytt var til.
Við ótal erfiðleika hefir verið að etja á undangengnum
í ratugum og það má segja um togaraútgerðina sem aðrar
; tvinnugreinar, að á ýmsu hefir oltið, en þótt á inóti hafi
1 dásið, hefir verið haldið i réttu horfi, það hefir verið
sigrast á erfiðleikunum, og þjóðin á í dag fleiri og vand-
aðri botvörpuskip en nokkurn tíma fyrr, og skilyrðin því
aldrei betri að sækja björg í bú í djúp hafsins. Vér eigum
góð skip og harðfenga sjómannastétt — og er þá nokkru
að kvíða um framtíð þessarar atvinnugreinar?
Sá, er þessar linur ritar, átti eitt sinn tal við Jón heitinn
Þorláksson borgarstjóra, um vöxt og viðgang Reykjavíkur.
Hann sat við skrifborð sitt í hornstofunni í Bankastræti.
11, leit út yfir ílóann, og sagði rólega, örugglega og bros-
•andi:
„Það eru engin fakmörk. fyrir vexti og viðgangi
Reykjavíkur, meðan við getum sótt á þessi mið.“
Fiskimiðin við strendur landsins hafa reynzt oss —-
og öðrum þjóðum - gullnáma. En þess verðiun vér að minn-
ast, að þær námur eru ekki óþrjótandi. Allar námur má
þurausa. En vér vitum jafnframt, að rányrkjan ein getur
eyðilagt miðin. Hér er einn vandinn, sem við er að glíma
á komandi tímum. Fjölþætt vandamál, sem leysa þarf i
samvinnu við aðrar þjóðir, og knýjandi nauðsyn er, að
leyst verði liið fyrsta, bíða úrlausnar. Er hér m.a. um að
ræða friðun Faxaflóa, landhelgismörkin og fleiri mál, sem
vinna verður að ósleitilega, af þekkingu og gætni, og
fullri einurð, ekki aðeins vegna gengis sjávarútvegsins,
heldur og vegna athafnalífsins í landinu yfii-leitt og fram-
tíðar þjóðafinnar,
Það er þjóðinhr lífsnáuðsyii, að þau leysist farsællega.
Verum þessa alls minnugir, er vér lítum um öxl lil þess
tíma, er fyrst vai’ kaslað botnvörpu í sjó hér við land, og
til yfirstkndandi tíma, er Islendingar fyrst köstuðú botn-
Vörpu í sjó við strendur Grænlands, en það gerðist að kalla
réítum 60 árum eftir að hrezkir sjómenn köstuðu botn-
VÖrpu í sjó undan Ingólfshöfða. _ ^ »
l f
I blaðinu Edmonton
Journal 2. júni s. 1. birtist
eftirfarandi grein um Jónas:
„Jónas Christian Jonason,
11319, 126. str., Edmonton,
Alberta, hefir verið sæmdur
nafnbótinni doktor í fræðslu-
málum (doctor of education)
við Oregon-háskóla í Eugene.
Dr. Jonason er útskrifaður
frá liáskólanum í Alberta, en
hafði áður tekið B.A. og M.
A.-próf við þann háskólá.
Eins og stendur er hann sam
Vegna sérstakra hæfileika
var hann ekki sendur í eld-
línuna, heldur á þann stað
þar sem fyrirskipanir og upp-
lýsingár voru gefnar.
Við dvöl sína hér eignaðist
dr. Jónas marga vini sem ekki
hafa gleymt Ijúfmennsku
hans og prúðmannlegri
framkomu.
Einn þáttur í starfi dr.
Jönasar meðan hann dvaldi
hér, verður sennilega aldrei
fullþakkaður, en það er sá
fáránlegustu hugmyndir uui.
Þetta gerði dr. Jónas á þaun
Iiált, að báðir aðilar Iiöfðu
liið mesta gagn af, bæði hin-
ir ókunnu hermenn og ís-
lenzka þjóðin. Má segja að
þetta liafi komið i veg fyrir
marga árekstra og misskiln-
ing.
Þessi þáttaskipti í lífi div.
Jónasar gefa okkur vinum
hans og skyldfólki tækifæri
til þess að senda honum sam-
eiginlega beztu kveðjur ineð
þökk fyrir góða viðkynningu-
Ólafur Þórðarson.
Brezkir blaða-
menn í heimsókn.
, Tveir brezkir blciðamsmr
toandsumsjónarmaður milli illlk » greiði sem hann gen í Daily Graphic ern stadd-
fræðslumáladeildar AIberta-| s Cllz vl1 Þ.h> 111111 ine lni a‘ íi* hérlendis um þessar mund’
íiáskóla og Colver Har Schoolinpi) ysa hermennma við .p tjj ,g uú sj.rifa greinar
Division, en 1. júlí vcrður,1<onui Þeu'ra hmgað, unr [m /((/K/ ()(j j)júd og /// j)ess
hann unisjónarmaður (for-
slöðumaður) Clover Bar
Schooí Division. Dr. Jonason
hefir öðlazt mikla reynzlu í
fræðslumálum af störfum
BÍnum sem forstöðumaður
ýmissa skóla í Mið-Alberta,
umsjónarmaður skóla í
ii ;
konut
landið sem þeim var ætlað að ad ta]m ljúsmyndi^
gista, og liélt liann fjölda fyr-i
irlestra um þjóðina, sem' * „ ^
margir hofðu gert ser lunar &
___________________________íaranott miðvikudagsins og.
1 munu dvelja hér um viku-
tíma. Eru þeir hér á vegum
Ferðaskrifstofunnar og Flug;
félags Islands, og munu ferð
ast um landið eftir því sem:
Tilkynna 110
,af 10 þúsund.
Hanna og Stettler, ennfrem- ] '
'ur við Edmonton Normál( Tokyo (A.P.) — Alþjóða- tími vinnst til.
Sehool og aðstoðarprófessor rauði krossinn hefir ekki j Blaðamennirnirf heita Mr.
við háskólann hér. í siðari fengið uppgefin nöfn nema Armstrong og Mr. Zorean og
, heimsstyrjöldinni var liann iiO hermanna. S.Þ.,. sem vinna háðir hjá Daily Graph:
fjögur ár í lcanadiska flug- teknir hafa verið til fanga í ie, sem gefið er út hæði i
hernum i upplýsingadeild Kóreu. London og Manchester, og
hans i Kanada, Aíaska og Hinsvegar hefir herstjórn kemur út í 1 milljón ein—
fleiri löndum.“ S.Þ. látið Rauða krossinum takafjölda. Auk þess starf-
Nokkru eftir að Island var í té nöfn 163,539 fanga, sem ar hlaðið í sambandi við:
gert að lier-bækistöð kom dr.
Jónas hingað með kanadiskri
eru í vörzlu liennar og eru stóran blaðahring og mvnd-
meðal þeirra liðlega 14 þús. ir þær, sem teknar verða í
herdeild og var hér til striðs- Kínverjar, er barizt liafa þessari för hlaðamannannæ
loka. Foreklrar Jónasar voru með Norður-Kóreumönnum. til íslands, munu verða birt-
iþau Kristján Jónasson frál Talið er að um 10 þús. ar viðsvegar út um heim.
1 Straumfirði á Mýrum og fangar séu í fangahúðum| í dag fara blaðamennirnir
Halldóra Bei-gþórsdóttir frá kommúnista, en Peking- austur í sveitir, austur að;
Laugárfossi. Þau fluttu til útvarpið liefir þráfaldlega GuIIfossi, Gejrsi og víðar, en
Kanada árið 1900 og þar er, tilkynnt að tala fanga sé um næstu daga munu þeir faræ
dr. Jónas fæddur og búsellur.hálf milljón. Jlugleiðis til Norðurlandsins..
BERGMAL
í gær kom til mín templ-
ari, sem bað mig fyrir smá-
]Jistil vegna bréfsy sem „Veg-
farandi“ hafði ritað í dálka
Hannesar á Horninu í Al-
þýðublaðinu þenna sama
dag. Þykir templara ómak-
lega veitzt að Reglunni í
þessu bréfi, og er mér ljúft
að birta pistil hans, en hann
er svöhljóðandi:
*
„Kæri ThS.: Mér væri kært,
ef pu gætir ljáð þessum limun
rám í Bergmáli, en þær eru rit-
aöar vegna bréfs, sem einlwer
„•Vegfarandi" skrifar. í Alþýöu-
blaði'ð í morg'un (6. sept.). Þar
'er rætt um óskemmti'lég atvik á
Arnafhóli í sambandi viö á-
fengissjúklinga, eða illa farna
menn' af völchun ofnautnar á-
fengis. Sjálfsagt er það rétt,
sem þar er sagt um óþolandi
drykkjusvail á /Arnarhóli, og
hefir oft verið á þetta minnzt i
dagblööum bæjarins. En þar
gætir verulegs misskilnings, aö
jtvi er sncrtir hlutverk Góð-
témplarareglunnar. „V egfar-
findi“w viröist álita, aö þaö sé
fvrst og frcmst hlutverk lienn-
ar aö koma upp drykkjumanua-
hæluni, en ekki annurra aöila
þjóðfélagsins. Eg vil halda því
fram, að það sé að sjálfsögðu
siðferðileg skylda Góðtemplara,
eins og allra þegna jrjóðfélags-
ins, að líkna bágstöddum með-
bræðrum, en að jrað sé sérstök
(lagaleg) skylda okkar, er
Góðtemplarareglan leitast
við að vara menn við afleið-
ingum áfengisnautnar, telur
bindindi leiðina til velfarn-
aðar, en hvetur fólk til um-
hugsunar um böl það, sem
af áfenginu hefir leitt. Er
það okkur að kenna, að svo
margir neita að hlýða á að-
varanir okkar?
*
« Og veit „Vegfarandi" ekkert
um j)að liknarstarf, sem Góð-
templarar hafa unnið til þessa
dags til handa ólánssömum
drvkkjumönnum ? Hjá allt of
mörgum virðist það vera orðin
hefö að hnýta i Regluna og
reyna að ófrægja störf hennar,
en láta j)ess aö engu getið, sem
hún leiðir gott af sér, og eg fæ
ekki betur séð en aö, „Végfar-
andi“ sé í þeirra hópi í hinum
ósanngjörnu ummæhun í dálk-
um Hannesar á Hörninu í
morgun. Við templarar reynuur
vissulega eftir beztu getu að:-
vara menn við áfengisnautn,
sem viö teijum hafa valdiö svo
miklu böli og sársauka í þjóö-
félaginu. Hins vegar lít eg svo
á, að það sé fyrst og fremst rík-
isins að sjá um, að hælum og
sjúkrahúsum sé komið upp fy'r—
ir áfengissjúklinga.
Og alveg vafalaust hygg
eg, að góðtemplarar vilji taka
höndum saman við „Vegfar-
anda“ til þess að bæta úr
því ófremdarástandi, sem
hann lýsir í bréfi sínu. En
mergurinn málsins er þessi:
Áfengisbölið er ekki Regl-
unni að kenna, síður en svo,.
og því eiga aðrir að ganga
fram fyrir skjöldu um bygg-
ingu hæla. Annars mætti rita
all-langt mál um afskipti
Reglixnnar af drykkju-
mannahælinu í Kumbara-
vogi og Kaldaðarnesi, en
aðrir aðilar hafa tekið við
þeim málum, eins og al-
kunna er. — TemplariA
„Vegfaranda" er að sjálf-,
sögðu heimilt rúm fcér í
Bergmáli, ef þess er óskað.
' ■ TfcS.