Vísir - 06.09.1957, Blaðsíða 4

4
VÍSIR
Föstudaginn 6. september 1957
W3SXKL
D A G B L A Ð
yiíir kemur út 300 daga á árl, ýmist 8 eða 12 blaSsíður.
Eitstjóri og ábyrgðarmaður: Hersteinn Pálsson.
Skrifstofur blaðsins eru í Ingólfsstræti 3.
Eitatjómarskrifstofur blaðsins eru opnar frá kl. 8,00—18,00.
Aðrar skriístofur írá kl. 9,00—18,00.
Afgreiðsla Ligólfsstræti 3, opin frá kl. 6,00—18,00.
,j Sími 11660 (fimm línur).
Útgefandi: BLAÐAÚTGÁFAN VÍSm HJ'.
* Vísir kostar kr. 20,00 í áskrift á mánuði,
kr. 1,50 eintakið í lausasölu.
Félagsprentsmiðjan h.í.
Líður að 15. september.
Um miðjan september á áiú
hverju er reiknaður út grund
völlur verðlags á iandbún-
j aðarafurðum, og er nú að-
eins rúm vika, þangað til til-
kynningar í þessu efni er að
vænta. Er þess alltaf beðið
með nokkrum ugg, á hvern
veg tilkynning þessi verður,
því að hingað til hefir hún
ekki verið neinn gleðiboð- |
skapur, enda sjaldnast
skemmtilegt fyrir neytendur
að frétta um það, að þeir eigi
enn að greiða hærra verð
fyrir algengustu nauðsynjar,
hvort sem hækkunin er eðli-
leg eða ekki. Þar við bæfast,
svo áhrifin á vísitöluna, sem
óþarft er að rekja.
Enginn vafi leikur á því, að
verðlag landbúnaðarafurða
hlýtur að hækka til mikilla
muna að þessu sinni, ef farið
er að réttum reikningsregl-
um. Allur framleiðsiukostn-
aður hefir hækkað siðustu 12
mánuði, enda þótt hann megi
ekki hafa nein veruleg áhrif
á vísitöluna. Bændur vilja að
sjálfsögðu fá hann bættan, og
geta auðvitað krafizt jafn-
réttis við aðrar stéttir þjóð-
félagsins, og er þó ónefnt, að
ýmsar stéttir hafa fengið
miklar kjarabætur á undan-
förnum mánuðum, sem fyrr
eða síðar hljóta að hafa á-
hrif á kröfur annarra.
lok ágústmánaðar í fyrra
stöðvaði ríkisstjórnin kaup-
gjald og verðlag í lan'dinu um
tíma, og hefir síðan átt að
heita, að hvort tveggja stæði
í stað. Þær ráðstafanir eru
ekki af því tagi, að þær geti
enzt og haft áhrif um alla
framtíð, svo að ríkisstjórnin
hlýtur að gera frekari stöðv-
unarráðstafanir, ef hún er
ekki horfin frá fyrri stefnu.
Það ætti m. a. að koma í ljós í
næstu viku, hvað ríkisstjórn-
in hyggst fyrir i þessum efn-
um, og eftir því mun verða
tekið, sem hún gerir, því að
það snertir hvern mann í
þjóðfélaginu.
Vaxandi framleiðsla.
Framleiðsla á kindakjöti hefir
farið mjög í vöxt síðustu ár-
in eða eftir að mönnum tókst
að finna ráð, er að gagni
komu gegn mæðiveikinni. og
fyrir bragðið er orðið nauð-
synlegt að selja æ meira
magn af kjöti til annarra
landa. En sá er gallinn á
þessum útflutningi — eins
og öðrum útflutningi okkar
— að því’fer mjög fjarri, að
hægt sé að fá það verð fyrir
kjötið, sem nauðsynlegt þyk-
ir.
Ríkissjóður verður að verja
milljónum og milljónatugum
til að greiða niður verðlag á
landbúnaðarafurðum, og með
vaxandi þörf fyrir útflutn-
ing á kindakjöti mun þessi
útgjaldaliður hins opinbera
fara enn í vöxt. Það má að
visu gera ráð fyrir, að kjöt-
framleiðslan aukist ekki
verulega úr þessu, en hætt
er við, að aðra.r landbúnaðar-
afurðk komi þá til viðbótar,
svo sem ostar og annað, sem
framleitt er í vaxandi mæli.
Eru þess vegna litlar horfur
á því, að þarna sé um tíma-
bundið fyrirbæri að ræða, er
lagist af sjálfu sér, er frá
líður.
Rússar hafa gert tilraunir
með flugskeyti.
Bandaríkjamenn vinna að 2 gerðurn
slíkra skeyta, Atlas og Titan.
Hversu lengi?
Það verður æ ljósara rheð
hverju árinu sem líður, að
íslendingar verða að taka sig
til og koma lagi á búskap
sinn, bæði sem þjóð og ein-
staklingar, og ér framleiðslan
á landbúnaðarafurðuimm og
vandræðin með þær ein bezía
sönnun þess. Að.vís.u verður
;• að verðbæta mai-gar útflutt-
ar sjávarafurðir, en verðlag
á þeim er þó ekki í eins
miklu ósamræmi við erlent
verðlag og á landbúnaðar-
vörum.
: Það fer ekki hjá því, að íslend-
„taka sig saman í andlitinu"
ingar verði fyrr eða siðar að
hegða lifnaðarháttum sín-
um í samræmi við tekj •
ur sinar — haga verðlagi eft-
ir verðmæti. Til lengdar get-
um við ekki haldið áfram
eins óg við höfum gert und-
anfariö. Það er hægt stutta
stund en ekki um alla fram-
tíð. Okkur hefir tekizt það
furðu lengi, svo að áreiðan-
lega far nú að styttást til
þess,.þegar umskiptin verða.
Þau kunna að vera erfið sjálf,
en vonandi léttir mönnum á
eftir.
Xew York Times birtir þá
fregn frá Washington, að em-
bættismenn í landvarnaráðu-
neyti Bandaríkjanna telji, að
Rússar hafi skotið í loft upp
í reynslu skyni fjórmn, ef ekki
scx, fjarstýrðum skeyíum af
þeirri gerð, sem eigi að geta
farið allt að 8000 km. og kom-
ið niður í öðrum hcimsálfum.
Það var mánudaginn 26. ágúst,
sem Rússar tilkynntu, að þeir
hefðu gert tilraun með slíkt
skeyti og létu mikið af. Var
fregnin um það all-áróðurs-
Jíennd og dregið mjög í efa, að
Rússár væru komnir eins langt
í gerð slíkra skeyta og þeir
gumuðu af, en um hitt efast
ábyrgir og sérfróðir menn ekki,
að þeir fáist við slíkar tilraun-
ir og kunni að vera all-Iangt
á veg komnir.
Gagnrýni vestra.
Því er heldur ekki að leyna,
að tilkynningin kom ónotalega
við ýmsa leiðtoga vestra, m. a.
landvarnanefnd þjóðþings
Bandaríkjanna, og öldunga-
deildarþingmennirnir Henry M.
Jackson frá Washington, og
Stuart L. Symington frá Mis-
souri, báðir demókratar, gagn-
rýndu harðlega áætlun stjórn-
arinnar um framleiðslu fjar-
stýrðra skeyta, en Eisenhower
forstjóri og æðstu menn hersins
tóku tilkynningu Rússa með
jafnaðargeði. Yfirleitt má segja,
að menn hafi verið all-órólegir
út af* tilkynningu Rússa, unz
kunnugt varð, að leyniþjónusta
Bandaríkjanna hafði haft
spurnir af tilraunum Rússa á
þessu sviði og vissu nokkurn
veginn hversu langt þær voru
komnar.
Það varð þá einnig kunnugt,
að Rússar- höfðu gert fjórar, ef
ekki fimm samskonar tilraun-
ir sl. vor, hina seinustu þeirra
í júni. Það var skýrt frá því að
kunnugt væri, að þessum skeyt-
um væri skotið upp frá stöðv-
um í nyrztu hlutum Rússlands
og beint austur yfir Síberíu,
án þess, að því er virðist, að
reynt væri að láta þau koma
niður á ákveðnum stað.
Tilraunasvæði
austan Kaspíahafs.
Þá ef það kunnugt, að Rúss-
ar hafa eldflauga-tilrauna-
svæði austan Kaspíahafs, og
hafa þeir gert þar tilraunir með
miðlungs og minnstu fjarstýrð
skeyti. Fjarstýrðum skeytum
af miðlungs stærð er ætlað að
fara 2300—2400 km. og er
kunnugt, að Bretar eiga slík
skeyti i smiðum.
Júpíter.
Tilkynning Rússa hafði þegar
þau áhrif vestra, áð hvatt var til
þess að hefjast þegar handa
um framleiðslu á flugskeytinu
Júpíter, sem er af miðlungs-
stærð, og halda áfram af full-
um krafti við tiiraunir méð
skeytin, sem skjóta má yfir" út-
höf og í aðrar ■ heimsálfur;' en
hérinn héfir tvaér g’éfðir, sem
verið er að gera tilrauni með,
Atlas og Titan. Með Atlas var
gerð tilraun snemma í sumar,
sem kunnugt er, en það sprakk
í tveggja kílómetra hæð, vegna
bilunar. Ár mun líða þar til
smíði Títan-skeytis er svo langt
komið, að gerð verði tilraun
á ný.
Thor.
Þá gerir flugherinn tilraunir
með flugskeyti, sem nefnist
Thor. Skeyti af þeirri gerð var
skotið frá tilraunastöðinni á
Canaveralhöfða 30. f. m., en
fyrr í sömu viku var gerð til-
raun með Júpíter-skeyti. —
Thor-skeytið sást í 4 mínútur
og jókst hraði þess mjög er það
var komið i mikla hæð („marg-
ra þúsund feta hæð“) og stefndi
til austurs. Hin hvíta rák, sem
skeytið skildi eftir í lofti bend-
ir til, að það hafi fallið í sjó
niður, en ekkert um þetta er
frekara kunnugt, því öllu var
haldið leyndu — og ekki vitað
hvort í þessári tilraun var
reynt að skjóta skeytinu á-
kveðna vegarleng á tiltekið
mark. Opinberlega var sagt, að
tilraunin hefði heppnazt ágæt-
lega og komið niður á hafi
fjórðung úr mílu þar frá, sem
til var ætlast.
Tvaer fyrri tilraunir með
Thór-skeyti misheppnuðust.
Sprengjuflugvélar
úr sögunni. —
Margir sérfróðir menn eru
þeirrar skoðunar, að flugskeyt-
in muni hvað líðu koma i stað
sprengjuflugvéla — þeirra dag-
ar verði brátt taldir.
Afvopnunarmálin
lögð á hilluna.
Fulltrúi Bretlands, Noble bar
fram tillögu um það í undir-
nefnd afvopnunarnefndar í gær,
að viðræðiun um afvopniuiar-
málin yrði frestað.
Lagði hann til, að þær yrðu
teknar aftur eftir mánuð og þá
í New York.
Zorin kváðst samþykkur frest-
un, en var ekki á því að
viðræður hefðust fyrr en að alls-
herjarþinginu loknu. Framhalds-
fundur verður í dag til þess að
reyna að ná samkomulagi um
þetta atriði.
Nýtt aðildarríki
S.þ.
Á fmidi ÖryggLsráðsins í gær
var einrðma samþykkt, að ma»lá
með því við allslierjarráðið, að
það samþykkti aðild Malajaríkja-
samband að samtökum Samein-
uðu þjóðanna.
Ræður fluttu fulltrúar Breta,
Bandarikjanna, íraks, og Rússa.
— ■ -Fulltrúi Iraks leiddi athygli
að því, að þetta væri í annað sinn
á 7 mánuðum, er land, sem lotfð
Hefði Brétúm, fengi fúllt sjálf-
stæði.
Hér í blaðinu var hinn 3. þ. m.
sagt frá veiðihundi, sem „er hin
mesta gersemi“, gætir túns, rek-
ur inn fé, hjálpar húsbónda sin-
um að leita að fenntum kindum,
að þvi ótöldu að hann hefur
hjálpað honum til að vinna á 89
minkum frá í vor. Væntanlega
stuðlar frásögnin af þessum
vitra hundi til þess, að áhugi
bænda aukist fyrir, að hunda-
stofninn verði kynbættur, þvi að
slikar gersemar sem hundur sá,
er þarna var frá sagt, verða
vissulega ekki metnar til pen-
inga.
Skozku fjárhimdarnir.
Skozkir fjárbændur hafa haft
á því betri skilning en íslenzkir,
að hafa góða fjárhunda, enda eru
skozkir fjárhundar víðkunnir, og
efnilegir hvolpar seldir fyrir mik
ið fé. Sá, sem þessar linur ritar,
hefur eitt sinn verið sjónarvott-
ur að því, er skorzkur bóndi lét
hund sinn smala saman dreifðum
f járhóp i hnapp, gæta hans, reka
o. s. frv., að kalla sér að fyrir-
haínarlausu, og var það i einu
orði sagt aðdáunarvert hvernig
hundurinn rækti sitt starf. Hann
hafði í fám orðum sagt fullt vald
á hópnum. Er hann hafði rekiö
kindurnar í hnapp t. d. gat hann
lagzt fram á lappir sinar og
hvorft vökulum augum á hóp-
inn, og þurfti ekki nema lyfta
höfði, til þess að kind, sem ætl-
aði að strjálast úr hópnum, hætti
við öll slík áform.
Minkaplágan.
En það er ekki eingöngu við
fé, sem góðra hunda er mikil
þörf. Sennilegt er. að fátt mundi
verða eins áhrifaríkt í barátt-
unni gegn minkunum, og það, að
hafa not hunda, sem eru naskir
á að þefa uppi minka.
Alltaf verið taldir
„gersemar“.
Vitrir hundar hafa annars svo ■
langt sem sögur ná verið taldir
„gersemar miklar“. Svo segir um
hundinn Víga í Ólafs sögu
Tryggasonar, en sú frásögn er-
mjög fræg:
„Þat barst at, þá er þeir váru
í írlandi ok höfðu tekit herfang,
er þeir áttu oft at hrósa, þá ráku
þeir til skipa ótalligar hjaröir,
bæði naut ok sauði ok geitr, ok
ætluðu at búa þat til vista sér ok
í’áku þat til skipa. Þá gekk at
Ólaíi einn fátækr búandkarl ok
herfilega búirtn ok bað hann gefa
sér hjörð sina, þá er hann kenndi
sér ok reka aftr til húsa sinna.
„— er skilit fær mér til
handa hundr minn“.
Ólafr svarar: „Eigi má ek
veita þér þat, er þú biðr, því at
ekki fær þú skilit hjörð þína af
svá miklum fjölda, því at þú
munt hvárki mega kenna né
sanna, og engi maðr sá finnast,
er lyktir geri á þvi.“ — Bóndi
mælti þá: „Gerið þá miskunn við
milk, at ek fá þat af fé mínu, er
skilit fær mér til handa hundr
minn.“ — — Þá mælti Ólafr:
„Ef þú átt svo spakan hund sem
þú segir, at hann íær skilit frá
sauði þína og naut ok merkt þat
frá annarri hjörð með kunnáttu
sinni ok speki, þá vil ek veita
þér bón þína. En hygg at þú, at
hundr þinn geri oss enga dvöl.“
„— I»á hleypr fram
liundurinn.“-
En at bjóðanda bónda þá
hleypr fram hundrinn i ótalliga
flokka hjarðarinnkr ok rannsak-
aði. Ok eigi á hálfri.stundu "dags-
ins hafði hann fráskiíit allt fé
bóndans ok rak á brott frá öðru