Morgunblaðið - 17.11.1918, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 17.11.1918, Blaðsíða 1
Sunnudag nov. 1918 H0R6UNBLAÐIÐ 6, argangr 7. tölublað R'tstjórnarsimi nr. joo Ritstjóri: Vilhjálmur Finsen ísafoldarprentsmiðja Afgreiðsluslmi nr. 500 Hérmeð tilkynnist að maðurinn minn, Sigfús Bergmann kaupmaður andaðist að heimili sínu í morgun. Jarðarförin ákveðin síðar. Hafnarfirði 9. nóv. 1918. Þorbjörg Bergmann. Sóttin mikla Átið, sem nú er að líða, mun iengi í minnum haft, sem ár friðar- ins. Oskin, sem allar þjóðir heims- ins hafa borið fyrir brjósti, hefir gengið eftir. Sverðin eru slíðruð á vigvelli Evrópa. Hver hefði spáð því, að svo mikil tiðindi gerðist hér á meðal vor, að menn mintus: naumast á vopna- hléið, byltinguna þýzku og land- flótta þess þjóðhöfðingja, setn mest hefir verið um rætt siðustu árin, þeirra vegna? Hver hefði spáð því, að svo viðburðaríkir dagar biðu vor, að vér gleymdum Kötlu, spúandi eldi og eimyrjn yfir nálægar sveitir ? Nú nefnir enginn Reykvíkingur Kötlu, fremur en hiin hefði aldrei veiið til. Og engir fánar svifu að hún á þriðjudaginn var, til þess að fagna friðnum. í stað þess drúptu íánar á miðri stöng, sem sýnilegt tákn drepsóttarinnar, sem dauðinn hefir fengið að vopni, í okkar af- skekta landi Utan úr heimi hafa borist öðru hvoru síðan í sumar fregnir af in- flúenzunni, sem geisað hefir víðs- vegar um Evrópu, og nú upp á sið- kastið einnig vestan hafs. En það virðist svo, sem að menn hafi eigi álitið veikina jafnskæða og raun er i orðin. Infliienzan, sem menn hafa átt að venjast síðustu árin, hefir verið mjög meinlaus, og fólk hefir talið hana lítið verri en slæmt kvef. Og það ^irðist mega ætla, að læknar vorir sumir hafi eigi álitið, að vsru- leg hætta gæti stafað af henni, því að annars mætti það heita ófyrir- gefanlegt skeytingarleysi að hafa eigi betri viðhúnað undir komu hennar ningað, en gert var, eða gera eigi ráðstafanir til að tefja svo fyrir veikinni, að mikill meiri hluti bæjar- oúa sýktist ekki samtímis, og vand- ræðin þar af leiðandi yrði óviðráðan- leg. A miðvikudaginn annan en var má telja að þriðjungur bæjarbúa hafi verið orðinn veikur. En næstu dag ana breiddist veikin svo mjög út, að um siðustu helgi mun ýkjulaust mega telja, að tæpur þriðjungur bæjarbiia hafi verið á uppréttum fótum. Þá dagana var þvi likast sem alt líf væri að fjara út í bæn- urn. Göturnar voru að kalla mátti auðar af fólki, og ætið voru það sömu andlitin sem sáust, ðest eldra fólk. í byrjun þessarar viku fóru fóru að sjást ný andlit, sjiiklingar, sem gengnir voru úr greipum sótt- arinnar. En um sama leyti fór hinn hryggilegi förunautur Inflúenzunnar, lungnabólgan, að færast í aukana, og með henni fjölgaði mannslátun- um. „Liokað". Um það leyti sem Morgunblaðið hætti að koma út, var mjög tekið að brydda á því, að sölubúðir væru lokaðar allan daginn, og margar lok- aðar öðruhvoru vegna þess, að eigi var nema einn maður uppistandandi í hverri búð. Og smám saman urðu lokuðu búðirnar fleiri og fleiri. Stór verzluuarhús, eins og t. d. Vöruhúsið, hafa verið lokuð í meira en viku. Bakaríin nrðu að loka flestöll, því að bakararnir lágu veikir og ekkert var til að selja. Þó hafa bakarí Vald. Petersens á Laugavegi 42, frú Kristinar Símonarson og AI- þýðubrauðgerðin getað selt brauð daglega, eftir því sem vér vitum bezt. Og njjólkursölustaðirnir hafa ætið getað afgreitt mjólk í bæinn, enda hefðu þeir sízt af öllu mátt missa sig. Siðastliðinn laugardag var, að þvi er komist verðar næst, ekki fimta hver sölubúð i bænum opin. Og þar sem opið var, var alls eigi mik- ið að gera, jafnvel í matarverzl- unum. Afgreiðslutimi bankanna var stytt- ur að miklum mun. Þar hefír síð- astiiðna viku að ^ins verið opið r til 3 og býsna fáliðað. í íslands- banka hafa t. d. suma dagana aðeins 3 menn verið við afgreiðslu, þar á meðal sá bankastjórinn, sem nii er heima; en í Landsbankanum hafa altaf verið nokkru fleiri. Stjórnar- ráðið hefir verið lokað suma dag- ana, og flestar eða allar opinberar skrífstofur. Afgreiðslutimi póststof- unnar var styttur að miklum mun, og su stofnun, sem mest var um vert að opin héldist, landssíminn, varð einnig að leggja árar í bát. Um miðja fyrri viku varð að hætta afgreiðslu simasamtala út um land, og skömmu síðar var einnig hætt að afgreiða símskeyti. Verst var ástandið á laugardaginn var, þvi að þá mun eigi nema einn maður af öllu starfsfólki landssimastöðvarinn- ar hafa verið uppi standandi, en daginn eítir voru einn eða tveir komnir i viðbót. Miðstöðinni mun altaf hafa verið haldið opinni nema part úr einum degi, en þjónustu- timinn var styttur, vegna þess að sömu stúlkumar, eða sama stúlkan, urðu að vera á stöðinni allan dag- inn. Sendisveinaleysi hefir mjög bagað laodssimastöðina, og eigi ver- ið hægt að senda út um bæinn skeyti þau, er tekið hefir verið á móti. Loftskeytastöðin hefir starfað að mestu, og hefir þó forstjórinn verið veikur, en þó daglega að kalla má náð merkustu blaðaskeytum. Venjuleg störf bæjarbúa hefa legið í kaldakoli. Flestir rúmfastir, en þeir sem uppi stóðu, mátu meir — sem betur fer — að sleppa niður atvinnu sinni, til þess að vinna það sem mest lá á, að hjúkra og hlynna að heimilinum — bæði ríkum og fátækum — sem ekki áttu neina heilbrigða hönd. Hjálparvana. Það reyndust fleiri dyr lokaðar en dyr sölubúðanna. Þeir sem á fót- um voru fóru, er á leið vikuna, að taka eftir því undarlega íyrirbrigði, að dyr íbúðarhúsa hér og hvar um bæinn voru harðlæstar um hábjartan daginn. Og það kom þá í Ijós, að í einstaka hiisum var engin mann- eskja uppistandandi, allir veikir, og enginn sem gat hjálpað. Sömu- leiðis gaf að Iíta sjúka foreldra og óvita börn svöng í rúminu, en enga manneskju til að hjúkra eða færa björg. Svo mögnuð 'var sóttin otö- in og útbreidd. Og engir kunn- ingjar komu að vitja, því þeir voru iíka veikir. Hjúkrunarnefndin. Fyrir forgöngu Lárusar H. Bjarna- son komst hún á laggirnar 8. þ. mán., og tók þegar að staTfa undir stjórn hans. Verkefnið var mikið, en mannaflinn, sem hún fekk til um- ráða, að sama skapi ónógur. Þó náðist strax til nokkuð margra manna, er þegar voru gerðir út til þess að ganga á milli húsa og veita hjálp, þai sem þörfin var brýnust.. Það er eigi of mælt að þessi tilstofnun hafi bjargað mörgum mannslífum, margir hafa fengið hjúkrun og bata, sem ella hefðu orðið herfang dauð- ans vegna ónógrar eða engrar að- hlynningar. Og nú var fengin stofnun, er fólk, sem einhvern hafði að senda, gat snúið sér til og fengið hjálp. Margir hefðu áreiðanlega far- ið á mis við læknishjálp og meðulr mat og hjúkrun, ef eigi hefði verið komið skipulagi á, að veita fyrst hjálpina þar sem hennar var brýn- ust þörf, án tillits til alls annars. Á hjúkrunarskrifstofunni var lækni að hitta nætur og daga, peninga- hjálp veitt fátækum til meðalakaupa og annara brýnustu Dauðsynja. — Skrifstofan sá einnig um flutning sjúkra á spítilana, og hefir látið út- býta sjúkrafæðu ókeypis á Weim stððum í bænum. Eins og geta má nærri hafa býsna miklir örðtigleikar verið á þvi, að veita alla þá hjálp, sem um hefir verið beðið. Kvenfólk vantar tilfinnanlega, eins og ræður að Hkindum, þegar hjúkrunarstarf- semin á i hlul. Vesiings læknarnir. Flestir munu víst þykjast hafa átt örðuga daga undanfarið, hvort sem sjúkir hafa verið eða heilbrigðir. En þó munu tæplega fáir hafa verið jafn hart leiknir og læknarnir, sem sóttin beit ekki á. Þeir Matthias Einarsson og Þórð- ur Thoroddsen munu altaf hafa haft ferlivist meðan sóttin var sem skæð- ust. Sömuleiðis landlæknirinn og Guðmundur Hannesson prófessor. Hinir hafa allir legið fremur stutt — sumir ekki nema 1—3 daga — að undanteknum þeim Halldóri Hansén, Stefáni fónssyni og Jóni Kristjánssyni, sem allir voru þungt haldnir og {óni héraðslækni og Konráð Konráðssyni. Það ræður að líkindum hve gífur- legt erhði læknanna hefir verið þessa daga. Þó að eigi sé gert ráð fyrir að meira en tuttugasti hver sjiík- Iingur hafi notið læknishjálpar dag- lega að meðaltali — en það mun vafalaust oflágt reiknað — þá verða læknisvitjanir samt 500 á dag, ef rétt er sem fullyrt er, að tveir þriðju- hlutar bæjarbúa hafi Iegið samtímis. Það gæfi ranga hugmynd um störf læknanna að segja að þeir hafi unn- ið frá morgni til kvelds. Nei, þeir hafa hamast frá morgni fram á miðj- ar nætur. Vér höfum t. d. góðar heimildir fyrir þvi að Matthias Einars- son hefir venjulega verið á þönum frá kl. 7 á morgana til kl. 2 á nótt- unni og stundum lengur, og máþað heita þrekvirki. Maggi Magnús heflr verið næturlæknir Hjúkrunarskrif- stofunnar en jafnan verið og í sjúkravitjunum mesta hluta dagsins. Hjúkrunarnefndin hefir oftast get- að lagt iæknunum til bifreiðar, og og hefir sú ráðstöfun mjög flýtt fyrir þeim. Yfirleitt hafa bifreiðarnar verið hinar þörfustu og er t. d. sennilegt að margt fólk hefði alls ekki komist á sjúkrahus ef þeirra. hefði ekki notið við.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.