Morgunblaðið - 01.12.1929, Side 10

M ORGUNBLAÐIÐ
:o
óekaplcga kostnaði við berkla-
varnirnar. Um embsettislausu
læknana í Rvík er meðal annars
sagt, „að tæplega sje hugsanlegt,
að frekja og spilling komist á
hærra stig“ en hjá þeim.
Svona er þá vitnisburður hús-
bóndans.
Je'g tel það ólíklegt, að nokkur
nema dómsmálaráðherrann álasi
læknum fyrir það, að þeir áttu
frumkvæði að berlavarnalögunum.
Yeikin ágerðist með hverju ari
svo að tii vandræða horfði, og
eitthvað myndi ráðherrann hafa
sagt, ef læknar hefðu horft á það
aðgerðarlausir. Reynt var að und-
irbúa málið sem best, me'ð því að
setja það í milliþinganefnd (Guðm.
Magnússon, Sigurður Magnússon,
Magnús Pjetursson), og lagafrv.
hennar samþykti þingið. Það sá
enginn betri ráð, sem vonlegt var.
Lögin voru í fullu samræmi við
skoðanir bestu fræðimanna erlend-
5s á þeim tíma, þó þau hafi reynst
miklu miður en við var búist, því
ve'ikin hefir ekki þverrað og kostn-
aðurinn orðið margfalt meiri en
nokkur sá fyrir. Jeg lái þvx ekki
ráðherranum, þó hann sje óánægð-
ur með ástandið eins og það er.
Hitt er annað mál hvort læknun-
um sje um þetta að kenna.
Einangrunarstefnan.
Þó ráðherrann segi, að „læknar
hafi ekkeTt, alls ekkert gert, til
þess að vernda almenn-ing fyrir
veikinni“, þá er það eigi að síður
víst, að berklavarnalögin stefna
einmitt að þessu takmarki frekar
öllu öðru. Eins og allir vita, er
berklav. smitandi sjúkd., sem eng-
inn getur fengið, þó hann lifi í
illum húsakynnum og við litinn
kost, nema hann smitist af sjúkl-
ingi með opna berkla. Með berkla-
varnalögunum var gefinn greiður
aðgangur að því, að einangra
•slíka smitandi sjúklinga á hælum
■og sjúkrahúsum, og mörg hundr-
uð heimila hafa þannig losnað við
þá. Vafalaust hefir þetta verið
-mikil vöm gegn útbreiðslu veik-
ihnar, þó hún hafi ekki hrokkið til,
og vjer værum miklu veT á vegi
staddir, ef lögin hefðu hvergi verið
Það eTu nú ekki liðin nema átta
ár síðan berklavarnalögin voru
gefin, og fyrstu árin var fram-
kvæmd þeirra í molum. Enginn
gat vænst þess, að neitt kraftaverk
skeði á 4—5 árum, en eftir því
sem árin hafa liðið, hafa flestir
læknar vænst þess fastlega að
einangrunin bæri þann árangur,
að manndauðinn minkaði og veik-
inni ljetti. Þeir hafa trúað svo stað
fastlega á einangrunarstefnuna, að
enginn hefir þorað að gangast
fýrir gagngerðri breytingu á lög-
unum. Þetta hefir ætíð komið í
ljós á fundum lækna, þó þeir hafi
haft opið auga fyrir hinum gífur-
lega kostnaði. Og ekki verður ann-
að sjeð, en að þingið líti sömu aug-
um á þetta mál. Að minsta kosti
hefir það ekkert gert til þess að
draga úr útgjöldum ríkissjóðs til
berklavarna, heldur aukið hann
með breyt. á berklav.l. 1923.
Jeg efast ekki um, að læknar
hefðu getað á ýmsan hátt unnið
meira að vörnum gegn veikinni
en þeir hafa komið í verk, en lít-
inn tíma hafa þó margir til slíkra
starfa. Hitt er vist, að fjöldi þeirra
þefir' margt að þessu unnið, þó
ekki hafi þeir birt það í blöðum,
og að þeir sjeu ekki áhugalausir
um byggingamálið má sjá nokk-
urn vott í Heilbrigðisskýrslunni
síðustu (1928).
Yfirsjón berklavarna-
laganna.
Sennilega er það ein af yfirsjón-
ixm þeirra, sem stóðu að berkla-
vamalögunum, að treysta um of
einangrunarstefnunni og er þó erf-
itt um það að dæma. En þeim
sást og yfir annað þýðingarmikið
atriði, Það hversu sjúkl. myndi
fjölga geysilega, þegar þe'ir fengju
ókeypis lækningu og sjúkrahús-
vist, svo og að flestir myndu nota
sjer aðganginn að ríkissjóðnum
svo sem auðið væri. Þetta alt er
auðsjeð eftirá, en ekki hafa erlend-
ar þjóðir sjeð öllu lehgra fram í
tímann, eins og komið hefir í ljós
við alþýðutryggingarnar þýsku.
Þetta er að vísu mannlegt eðli, en
ekki vil jeg kasta þungum steini
á berklavarnanefndina, þó ekki
sæi hún þetta fyrir. Það myndi
hafa farið engu betur fyrir dóms-
málaráðherranum. Aðalatriðið er,
að vjer noturn sem hyggilegast, þá
dýru reynslu, sem vjer höfum nú
fengið.
Úrræði landsstjórnarinnar.
Eftir þvi sem ráðherra segist
frá, hefir landsstjórnin verið ólíkt
úrræðabetri eU. læknarnir í berkla-
varnamálinu. Það er því ekki
fjarri að líta á úrræði hennar. Þau
hafa verið þessi:
1) Árið 1927 tilkynnir stjórnin
hjeraðslæknum og sjúkrahúsum,
að borgun til lækna fyrir berkla-
sjúklinga verði aðeins greidd eftir
gjaldskrá hjeraðslækna. Hvað hjer
aðslækna snertir var þessi tilkynn-
ing óþörf, e*n röng og ósanngjörn
g'agnvart embættislausum læknum.
Þeim er allsendis ókleyft að fara
eftir gjaldskrá hjeraðslækna, enda
lítt skiljanlegt að stjórnarráðið
geti sett þeim gjaldskrá. Leiddi
þetta til þess eins, að eTnbættis-
lausu læknarnir, í Rvík að minsta
kosti, hafa enga borgun fengið
fyrir berklasjúklinga frá ríkis-
sjóði. Verða dómstólarnir látnir
skera úr því hvort þessi ráðstöfun
stjórnarinnar sje lögmæt eða ekki.
011 líkindi eru til þess að lækn-
arnir vinni það mál og þá er öll
ráðstöfunin vindhögg eitt.
2) Árið 1928 finnur stjórnin
nýtt þjóðráð. Hún'seTnur við 3 em-
bættislækna í Rvík um lækningu
berklasjúkl., og við einn þeirra
eftir gjaldskrá Reykjavíkurlækna
með sama afslætti og tíðkast hjer
að gefa bænum fyrir þurfalinga
lians. Hjer var þá horfið frá að
láta gjaldskrá hjeraðslækna ná til
allTa Reykjavíkurlækna. Ekki er
mjer kunnugt um hver sparnaður
hefir að þessu orðið, en ólíkle'gt
ei að hann hafi mikill verið. Aftur
hlaut það að vekja óánægja með-
al lækna, að sjúklingum var e'kki
lengur leyft að leita þess læknis,
sem þeir treystu best, og auk þess
eT það lífsskilyrði fyrir embættis-
lausa lækna að læknisval ;sj'e
frjálst. Það var minsta kosti út-
látalaust, að gefa öllum læknum
kost á að taka berklaveika til
lækninga með sömu kjörum og
stjórnin samdi um.
Eftir eitt ár datt þessi ráðstöf-
un úr sögunni, og meðan ráðherra
Frú Snbkov látin.
Snbkov handtekinn f Bonn.
Subkov og frú.
Að morgni hins 13. nóvember
andaðist frú Subkov, systir Vil-
hjálms fyrverandi keisara, suður
í Bonn úr lungnabólgu. Hún varð
62 ára gömul.
Hjónaskilnaðamál hennar og
Subkovs var ekki til lykta leitt og
er Subkov því erfingi hennar, sam-
kvæmt þýskum lögum. En þar er
e'kki um auðugan garð að gresja,
því að nýlega varð frúin að selja
mest allar eígur sínar upp í skuld-
ir. Voru það aðeins nokkrir ættar-
gripir, sem hún hjelt eftir. E,i Sub-
kov mun hafa viljað ná í þá, því að
samdægurs og hún dó var hann
kominn til Bonn frá Luxemborg,
en þar hefir hann hafst við að
undanförnu. Subkov eT útlægur
úr Þýskalandi og ljetu yfirvöldin
]>ví þegar taka hann fastan. Skilja
menn ekkert í því hvernig hann
hefir komist yfir landamærin, því
að hann var ve'gabrjefslaus.
Lík frú Subkov var flutt nóttina
eftir til Kronborg og fór jarðar-
för hennar þar fram hinn 14. nóv.
Ekki fekk Subkov að vera þar við,
en móðir hans fóx þangað t.il þess
að standa yfir moldum tengdadótt-
ur' sinnar.
Þreytt
áðnr en dagsverkið byrjar.
Þreyta ogóánægja
áður en erfiði
dagsins byþar,
stafar oftast af
of þungri fæðu.
Borðið „Keláogs“
AU-Bran
þá mun yður borgið og dag-
urinn verða yður ánægjulegur.

ALL-BRAN
Ready-to-eat
Also mahcrs af
KELLOGG’S
CORN FLAKES
SoJd byallGrocers-fn tlm
Red and Green jPack&gc,
920
—íin’Wiiii'iiinni
Statesman
er stðra orðið
kr. 1.25
A borðið.
gerir ekki grein fyrir því mót-
setta, má ætla að hún hafi að litlu
sem engu gagni komið.
3) Þriðja ráðstöfunin var sú að
ákveða hámark daggjalds fyrir
berklasjúkl. á sjúkrahúsum 5 kr'.
og skyldi borgun til læknis inni-
falin í þessu gjaldi. Því miður eT
nú slík dýrtíð í landinu, að þetta
daggjald hrekkur ekki einusinni
fyrir legukostnaði sjúkl., þó stórir
spítalar eins og Vífilsstaðir geti
látið sjer það nægja, enda borgar
rílrið spítalalæknunum þá laun og
veitir þeim ókeypis bústað, svo
hjer er ólíku saman jafnað. Að
sjálfsögðu er það ógerningur að á-
kveða daggjaldið lægra en sjúkra-
híisin geta staðið sig við, og er
mjer sagt að sjúkrahúsin hafi
neyðst til þess að krefjast auka-
borgunar af hrepps- og bæjarfje-
lögum. Þ*ð sem landssjóður kann
að spara við þetta, kemur þá nið-
ur á almenningi. Víst er um það,
að hvergi hefi jeg sjeð þe'ss dæmi í
nágrannalöndunum að legukostnað
ur sjúkl. á dag hafi ekki farið að
mun fram úr 5 kr. Víðast er hann
um og yfir 10 kr. þó dýrtíð sje
þar víðast minni en hjer.
4) Að lokum má nefna skipun
berldavarnastjórans. Ráðherrann
hefir gleymt að telja hana með sín-
um afre'ksverkum og væri fróðlegt
að heyra, hve mikið hefir sparast
eða áunnist við þetta snjallræði.
Framh.
GAPASTOKKURINN
besta og mest spennandl skáldsagan sem
út hetlr komið á árlnu. Sagan hefir aldrel
áður komfð út á íslensku. Kostar aðeins:
2.80 OOVa örk). Fæst hjá öllum hóksölum.
I. desember
og hátíðahöld stúdenta.
Eins og að undanförnu gengst
Stúdentaráð Háskólans fyrir há-
tíðahöldum í dag, í minningu full-
veldisins. Ætti enginn þjóðvinur
að setja sig úr færi að taka þátt
í þeim, því að bæði eru þau minn-
ing ríkisafmælisins og til eflingar
áhugamálum stúdenta, stúdenta-
garðinum, því menningarmáli, sem
sneTtir þjóðina í heild sinni.
Skrúðganga og ræða af svölum Al-
þingishússins.
Kl. 12% safnast stúdentar á
Kirkjutorgi, við Matstofuna. —
Ganga þeir þaðan í skniðfylkingu
um Lækjargötu, Austurstræti og
Aðalstræti að þinghúsinu. Flytur
þá Magnús Jónsson guðfræðipró-
fessor ræðu af svölum hússins, en
Lúðrasvcit Reykjavíkur leikur und
an og eftir. Á meðan þessu fer
fram, liggur íslendingabók liin
nýja (Selskinna) frammi í andyri
Iláskólans. í hana geta allir ritað
nöfn sín, þar sem þau munu varð
ve'itast um aldur og æfi, en greiða
um leið gjald, er þeir ákveða sjálf-
ir, og rennur það til Stúdenta-
garðsins. Allan daginn veroa seldir
miðar í happdr.eiti Stúdentagarðs-
ius. en ]iað er eitt dýrasta happ-
drætti sevn stofuað hefir verið til
hjer á landi. Eru vinningar 4000
lir. í pehingum og 4 manna bifreið
ax bestu teguud.
Skemtun í Gamla Bíó.
Kl. 2% hefst skemtun í Gamla
Bíó. Er þar um mjög fjölbreytta
og góða skemtun að ræða. Þar
heldur Ásgeir Ásgeirsson fræðslu-
málastjóri ræðu, Benedikt Á. Elfar
syngur, Haraldur Björnsson leik-
ari les upp, Garðar Þorsteinsson
stud. theol. syngur, skáldin Krist-
Ljðsmyndastofa
Pjetnrs Leifssonar,
Þingholtsstræti 2. (áður verslun
Lárus G. LuðvigssonaB.), uppi
syðridyr — Opin virka daga kl.
10—12 og 1—7, helga daga 1—4.
Lárus lónsson
læknir
Þingholtsstræti 21. Sími 575.
Heimasími 59.
Viðtalstími 10—12 og 4—5.
Lægsta verö,
Saltaður silungur á 0.35 aur'a
% kg., sauðatólg á 90 aura, kæfa,
hangikjöt, saltkjöt, saltfiskur, rik-
lingur og mjólkurostur á 75 au.
Versl. Ffllinn.
Laugaveg 79. Sími 1551.
Perssons
prjónavjelar
r n bestar.
Fást hjá
Hr. Ö. Skagfjðrð,
Reykjavik.