Morgunblaðið - 07.04.1932, Page 7

M 0 R G U N B L A Ð 1 Ð
7
Jeg hefi orðið var við, að
greindir menn í þýðingarmikl-
3im stöðum í þjóðfjelaginu,
iiggja togaraútgerðarmönnum á
Jiálsi fyrir að hafa hafið ver-
tíðarveiðar án kaupgjaldsbreyt-
ingar, og telja þetta nokkurn
vott þess, að útgerðin standi
betur en af er látið. 1 öllu venju
iegu árferði eru veiðar arðbær-
ari á tímabilinu frá 20. mars
til 30. apríl, en um annan tíma
.árs. 1 ár er að vísu vonlítið um
afkomu af rekstrinum þennan
besta tíma ársins. Útgerðar-
anenn xeyndu því að ná samn-
ingum um kaupniðurfærslu.
Það tókst ekki. Þá var óreynd
sú leiðin að hefja baráttu um
kaupgjaldið. Útgerðarmenn
voru sammála um, að sú bar-
átta leiddi að markinu: niður-
færslu kaupgjaldsins.
Það var þess vegna alveg
vandálaust fyrir þá að ákvarða
sig í þes&u máli, ef þeir hefðu
eingöngu haft sína eigin hag.S'-
smuni fyrir augum. Þeir hefðu
þ»á lagt skipunum í naust og
jbeðið rólegir kauplækkunarinn-
-ar. Sá bardagi var útgerðar-
mönnum með öllu útgjaldalaus,
því þeir gerðu sjer enga arðs-
von af rekstrinum. En baráttan
hefði fært hungur og hörmung-
«r yfir verkalýðinn, og því verði
vildu útgerðarmenn ekki kaupa
sigurinn. í slíku atvinnuleysi er
von, að fámennur hópur út-
gerðarmanna veigri sjer við að
taka ákvörðun um atvinnustöðv
nn, sem sviftir verkalýðinn til
Jands og sjávar a. m. k. 4—5
milj. kr. atvinnu, Og það jafn-
vel þótt útgerðarmenn þykist
sjá fram á, að þessi viðleitni
sjeu síðustu fjörbrot togara-
útvegsins. Hitt er svo óumflýj-
anleg afleiðing af kauphæðinni,
til áframhaíds á rekstrinum
að atvinna verður mikið minni I
en orðið hefði, ef samist hefði
um sanngjarna niðurfærslu á
kaupgjaldinu. Hið hlutfallslega
háa kaupgjald gerir nefnilega
hvorttveggja í senn að sliga
atvinnurekendur og rýra af-
komu verkalýðsins vegna auk-
ins atvinnuleysis.
Jeg hefi álitið rjett að gefa
þessar upplýsingar mönnum til
leiðbeiningar.
Jeg vil svo ekki skilja svo
við sjávarútveginn, án þess jeg
minni á, að frá því hann náði
hámarki á árunum 1920—25,
hefir honum farið stórhnign-
-andi. Vaxandi kröfur ríkis, bæj-
:ar og einstaklinga valda því, að
nú um hríð hefir enginn maður
fengist til að leggja fje í þann
atvinnurekstur, og hin eldri út-
.gerð hefir í góðu árferði orðið
að skila ríkis- og sveitarsjóðum
•öllum eða nær öllum ágóðanum,
•en gjalda tekjuhalla tapæris
rúr varasjóði sínum eða hluta-
fje, og þegar af þeirri ástæðu
ekki öðlast nauðsynlega að-
stöðu til að endurnýja skipa-
stólinn. Jeg hygg, að þessi
hnignun útvegsins komi hvergi
skýrar í ljós en í togaraútgerð-
Inni.
1 stað eðlilegrar þróunar lýs-
ir hnignunin sjer í því, að togur
unum er þegar farið að fækka.
hjer. Voru 41; eru nú 38. Hitt
•er þó enn verra, að skipin eru
nær öll orðin gömul. Meðalald-
mx þeirra er ll1/? ár. Hjer áð-
ur fyr, meðan útgerðin var
nokkurs megnug, vildi énginn
íslenskur útgérðarmaður eiga
svo gamalt skip, vegna þess,
hve viðhaldið væri dýrt. Nú
verður það hlutskifti okkar að
tjalda því sem til er enn um
nokkur ár. En það er kvíðvæn-
leg tilhugsun, að innan fárra
ára er íslenski togaraflotinn
nær eintómir ósjófærir ryðhólk-
ai, án þess nokkrar líkur bendi
til, að nokkuð komi í staðinn,
nema því aðeins að algjörð
stefnubreyting verði á, og allir
sameinist um að hlynna að
þessum atvinnurekstri, í stað
þess að níða hann á alla vegu.
Ef svo yrði, er líklegt, að enn
mætti fá sparifjáreigendur til
að leggja fje sitt í ný skip. Ella
fellur niður sá atvinnurekstur,
sem brauðfætt hefir a. m. k.
Kristinn Sveinsson
Hnsgagnaviuunslofa. — Bankastræli 7 A.
— Eilið innlendan iðnað! —
Smíðar alls konar bðlstrnð hnsgðng,
heil sett og einstaka mnni.
Þessa vikn er alt selt með I0°|»
afslætti gegn staðgreiðsln.
Gildir einnig nm það sem
pantað er fyrir viknlokin.
0
tvo tugi þúsunda af landsmönn-
um, og framleitt Vá—% af ís-
lenskri útflutningsvöru.
Þilskipaútgerðin, sem um
nokkurt árabil var blómlegasti
atvinnurekstur íslendinga, slig-
aðist upp úr síðustu aldamót-
um undan kröfunum, sem til
hennar voru gerðar, og reis
ekki upp aftur. Þjóðin varð
þess ótrúlega lítið vör, af því að
einmitt um sama leyti tók hún
í sína þjónustu önnur og full-
komnari framleiðslutæki.
Togaraútgerðin og vjelskipa-
útgerðin er nú á sömu leið. En
nú verður ekki gripið til ann-
ara fullkomnari tækja. Þau eru
hvergi til. Sjávarútvegurinn
hefir á síðustu 2 árum fram-
leitt yfir 90 % af útflutnings-
vöru íslendinga. Sje sú lýsing,
er jeg hefi gefið af horfunum,
óvjefengjanleg, og það er hún,
þá er þetta mál svo alvarlegt,
að hver einasti alþingismaður
^er skyldugur til að kynna sjer
það. Og það vil jeg biðja menn
að athuga, að það! er alls ekki
eingöngu núverandi kreppa,
sem veldur. Aðdragandinn er
miklu lengri,-og á rætur sínar í
því tvennu, að kaupgjald hefir
í mörg ár ýmist haldist óbreytt
eða hækkað, þrátt fyrir stórfall-
andi verðlag afurðanna, og rík-
ið og sveitarsjóðir hafa ekkert
tillit tekið til þverrandi gjald-
getu útvegsins. Kreppan hefir
svo náttúrlega gert sitt. Út-
vegnum stafar svipuð hætta af
henni eins og berklasjúkling af
lungnabólgu.,
Fari svo, að togaraútgerðin
lognist út af á fáum næstu árum,
eftir því sem skipin eldast, þá
þarf sá Vö hluti þjóðarinnar,
sem við það missir framfærslu-
skilyrðin, ekki að ganga þess
duiinn, hverjir valda. — Þeir
valda að vísu miklu, sem spent
hafa bogann of hátt 1 kaup-
kröfum.En sumum þeirra verð-
ur þó það til lofs sagt, að bar-
átta þeirra hefir ekki fyrst og
fremst verið gegn útveginum,
heldur fyrir bættum kjörum
verkalýðsins, þó þeir hafi vilst
frá rjettu hófi, og með því fært
yfirvofandi atvinnuleysishættu
yfir þá, sem þeir vildu vernda.
Hinna sök er mikið þyngri,
sem látið hafa öfundina yfir
ímynduðum gróða einstakra
manna á þessum atvinnurekstri,
skyggja á þá staðreynd, að út-
vegui'inn var vel á veg kominn
Miomumo uiiflsinga.
Veitið athygli gluggasýningum okkar í Austurstræti 20. Þar er,
okkar velþekta framleiðsla til sýnis.
Aðalútsölustaðir: Grettisgötu 28, sími 2236; Öldugötu 29, sími 2342;
Björnsbakaríi, sími 153.
í heildsölu hjá:
Símonl Jónssynl.
Laugaveg 33.
Sími: 221.
fl húsgagnavinnustofu
Lofts Sígurðssonar
Lanfisveg 34,
iás! smíðnfl allskonar hásgðgn eftir pðntnnam.
Veifl og gnði er þekt.
Þar fást lika hinar ómissandi
Flókahnrðir.
Svarti dauði í Kína. Um sein-
að lyfta þjóðinni úr örbirgð til
bjargálna.
Barátta þessara manna hefir
verið ákaflega illkvitnisleg og
eingöngu neikvæð. Þeir hafa
slegið á lægstu hvatir mann-
legrar sálar. Þeir hafa valið út-
vegsmönnum hvers konar hæði-
og fúkyrði, í því skyni að
kveikja öfund og illvilja í þeirra
garð. Og þeirn hefir orðið vel
ágengt, ótrúlega vel. í okkar
litla þjóðfjelagi stendur nú
stjett gegn stjett, og ótrúlega
margir þeirra, sem eiga full-
komna samleið, keppast hver í
sína áttina, almenningi til ó-
metanlegs þjóns.
Mjer verður tæplega láð, þó
að jeg hendi á lofti ein meðal ó-
teljandi ummæla í þjónustu
þessarar göfugu iðju.
,,Hvað leiðir gott af bylt-
ingaseggjum þeim, sem standa
að stórútgerðinni. Fyrir sveit-
irnar hafa þessir byltingaseggir
verið meiri plága en eldgos og
hallæri".
Sá maður, sem enn er talinn
dómsmálaráðherra landsins,
skrifaði þessi oi'ð í blað sitt,
Tímann, 1925.
Ef til vill nálgast nú upp-
skerutímar þessarar iðju. Fari
svo, gefist útgerðin upp, er
hætt við, að þessum ráðherra
reynist torvelt að bæta vand-
ræði, að seðja hungur, þess
limta hluta þjóðarinnar, sem
rnissir framfærsluskilyrði sín
með eldgosi og hallæri.
Og engu síður óttast jeg, að^
þeir, sem á sínar herðar verða:
að taka skattþungann, er hvílt
hefir á útvegnum, og fá í kaup-
bætur eldgos og hallæri, þyki
sitt hlutskifti ekki batna.
En þegar menn í æðstu stöð-
um þjóðfjelagsins tala þannig
um annan aðalatvinnuveg lands
manna, þá er ekki von að vel
fari.
Slíkir menn eru óþarfir og
skaðvænlegri en þeir kunna skil
é sjálfir.
Niðurl.
ustu mánaðamót gaus svarti
dauði upp í ríkinu Kansu í Kína
og dó fjöldi fólks. Menn reyndu
að flýja þá bæi, þar sem pestin
var, en urðu þá til þess að
breiða hana út. Seinustu fregn-
ir hermdu það, að í Kimgchang
og nágrenni lægi mörg hundruð
lík, sem ekki hafði verið hægt
að grafa.
Elliheimili brennur. Hinn 29.
febr. kom upp eldur í elliheim-
ilinu í Svárdsjö í Svíþjóð. Húsið
er úr steini, en þó var eldurinn
svo mikill, að 12 manneskjur
fórust af 32, sem voru í húsinu.