Morgunblaðið - 01.05.1932, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 01.05.1932, Blaðsíða 6
U O R C, ' VKI. U)[H Fimtarðómurinn. Umræður i eíri delld um fratn- komnar breytingartillögur. Fimtardómsfrumvarp dóms- málaráSherra hefir nú um hríð verið til meðferðar í allsherjar- riefnd efri deildar. Nefndin klofnaði um málið. Tveir nefnd- armenn, þeir Einar Árnason og Jón Jónsson lögðu til, að frv. yrði samþykt; þó hafði Jón í Stóradal nokkura sjerstöðu og flutti brtl. þar að lútandi. Pjet- ur Magnússon varð í minni hluta í nefndinni og flutti víðtækar brtl. við frumvarpið. Hjer verð- ur skýrt í stórum dráttum frá veigamestu brtt., sem fram komu. Helstu breytingartillögur. Þeir Pjetur Magnússon Og Jón Jónsson í Stóradal flytja i sam- einingu nokkrar brtl. við frv. Merkastar brtt. þeirra er sú, að setja dómaraprófið svonefnda inn aftur. Samkv. þessu ákvæði, skal það vera eitt af skilyrðun- um fyrir þvi, að maður geti tek- ið sæti sem aðaldómari í fimtar- dómi, að hann hafi sýnt það með því, að greiða fyrstur dómsat- kvæði í 4 málum (og sje eitt a. m. k. einkamál), að hann sé hæfur til að skipa sæti í dómin- i:m. Pjetur Magnússon flytur enn- í'remur margar og víðtækar brtl. við frumvarpið. Eru þessar þær helstu: 1. Að nafn dómstólsins verði óbreytt, Hæstirjettur. 2. Að felt sje burt það á- kvæði fyrri málsgr. 2. gr. frv., er segir, að Hæstirjettur skuli lagður niður. 3. Að rjetturinn skuli skipað- ur 5 föstum dómurum (í stað þriggja nú.) 4. AÖ feldar verði burt þser greinir frv., er fyrirskipa lög- bundinn fjelagsskap hjá þeim málaflutningsmönnum, sem &tarfa við dómstólinn. Auk þess flutti P. M. marg- ar aðrar brtl., en flestar þeirra eru afleiðing þessaía stærri til- Jagna hans. Þá er enn ótalin merkileg til- laga frá Jóni í Stóradal. Hún er svohljóðandi: ,,Við ',8. gr. síðustu málsgr. greinarinnar skal orða svo: Leita skal álits aðaldómara fimtardóms, er veita skal aðal- dómaraembætti, og taka veit- inguna til meðferðar á ráðherra- fundi, og gerir síðan forseti ráðuneytisins tillögu um hana til konungs. —- Þegar veita skal að- aldómara lausn frá embætti, skal forseti ráðuneytisins, eftir að málið hefir verið til meðferð- ar á ráðherrafundi, einnig gera tillögu um lausnarveitingu til konungs". Frá umræðunum. Fimtardómurinn kom til 2. umr. í Efri-deild í gær. Einar Árnason hafði fram- sögu f. h. meirihl. allsherjarn.; en þar sem Jón í Stóradal hafði sjerstöðu í málinu, lýsti E. Á. því yfir, að hann talaði aðeins frá eigin brjósti. E. Á. lagði höf uðáherslu á það, að E.-d. gerði engar breytingar á frumvarpi dómsmálaráðherra; frv. væri svo vel(!!) undirbúið, að eigi væri ástæða til að fara að hrekja það milli deilda. Hann ráðlagði því deildinni, að fella allar brtl. Pjetur Magnússon talaði þvi- næst fyrir þeim brtl. er hann var við riðinn. Um nafnbreytinguna á æðsta dómstólnum sagði P. M., að þetta væri ekkert höfuðatriði fyrir sjer. Nafnið Hæstirjettur væri gamalt og fast í málinu; fimtardómur hefði verið nafn á sjerdómstóli á þjóðveldistíma- bilinu, sem ekkert hefði átt skylt við þann dómstól, sem nú ætti að bera þetta nafn. Þá kom P. M. að afnámi Hæstarjettar. Þetta ákvæði hefði dómsmálaráðh. upphaf- lega sett í frv. vegna þess, að hann hjeldi að hægt væri að leggja niður æðsta dómstól landsins_ með því að gera frem- ur smávægilegar breytingar á hæstarjettarlögunum. Flokks- menn ráðherrans og sennilega einnig hann sjálfur hefðu síðar komist að raun um, að þetta var ekki hægt. Samt væri enn hald- ið fast í þessa firru og þá með þeirri einu röksemd, að æðsti dómstóll landsins væri ekki nið- ur lagður, enda þótt þetta sje berum orðum fram tekið í 2. gr. frv. Kvaðst P. M. ekki trúa því, að flokksmenn dómsmála- ráðherrans Ijetu kúga sig til þess að samþ. slíkt ákvæði. Þá mintist P. M. á þá til- lögu sína, að fastir dómarar skuli vera fimm, í stað þess að frv. gerir ráð fyrir þrem föst- um dómurum og tveim auka- dómurum í „margbrotnum og umfangsmiklum" málum. Ki.nn- arar í lagadeild háskólans skulu vera aukadómarar í rjettinum. Þetta fyrirkomulag, að hafa prófessora Háskólans aukadóm ara, taldi P. M. varhugavert. í fyrsta lagi sakir þess, að aðrar kröfur væru gerðar til hæfileika kennara en dómara. í öðru lagi væru háskólakennarar embætt- ismenn með umboðsstörfum, og nytu því ekki verndar samkv. stjórnarskránni; þetta gerði dómstólinn háðan umboðsvald- inu. í priðja lagi gæti vel farið svo*, að tilfinnanlegur ,'skortur yrði á að fá varadómara, þegar búið væri að gera varadómar- ana að föstum aukadómurum. /antaði algerlega fyrirmæli um það, hvert leita skuli, ef vara- d.ómara vantar. Þessi aðferð, að gera kenn- ara Háskólans að aukadómurum væri rökstudd með sparnaði. En hverju nernur sá sparnaður?, spurði P. M. Hann sagði að nú verandi forseti Hæstarjettar hefði tjáð sjer, að aukadómar- ar myndu verða tilkvaddir a. m. k. í 50 málum yfir árið. Áætla mætti 100 kr. þóknun handa hvorum fyrir hvert mál. Það gerði 10 þús. kr. á ári, eða tals- vert meira en ein dómaralaun. Sparaðist þá tæpl. dómaralaun. Nú hefði komið til mála, að ^starjettarritaraembættið yrði lagt niður. Ef að því yrði horfið, mundi sparnaðurinn nálega hverfa með öllu. En svo væri þess að gæta, að málafjöldinn færi hraðvaxandi með 'hverju' ári. Yrði því skamt að bíða þess, \"Ö kostnaðurinn yrði meiri með því fyrirkomulagi, að hafa auka ¦nara í stað fastra. Þetta væri þá sparnaðurinn! Þá mintist P. M. á prófraun- ina, sem tryggja ætti það, að aðeins hæfir menn tækju sæti í dóminum. Um hinn lögskipaða fjelags- skap málfl.manna gat P. M. þess að það væri undarlegt að fyr- irskipa þessari stjett einni, að hafa með sjer slíkan fjelags- skap. Ef slíkt ætti að gera, yrði íjelagsskapurinn vitaskuld að ná til allra málfærslumanna, en ekki aðeins til þeirra ¦' ,er' störf- uðu við þenna dómstól. Jón í Stóradal hóf mál sitt á því, að hann hefði orðið fyrir því óláni að eiga sæti í nefnd þeírri, er fjallaði um' þetta mál. Rjettaröryggi þegnanna væri mest komið undir æðsta dóm- stól landsins. Hann væri tví- mælalaust helgasta stofnun landsins, næst Alþingi, og bæri að vanda sem best til hans, bæði að því er snertir löggjöf um dóminn og val dómara. Ræðumaður taldi mjög við- urhlutamikið að fella dómara- prófið niður. Það væri sett til öryggis því, að aðeins hæfir menn tækju sæti í rjettinum. Hitt I væri vitanlegt, að engir væru hæfari að dæma um laga- jþekkingu manna en sjálfir dóm ararnir í æðsta dómstólnum. Því væri öruggast, að halda þessu ákvæði, um prófraunina. En ef það fengi ekki áfram að standa, kvaðst ræðum. flytja þá brtl., að leita skuli álits aðaldómara viðvíkjandi skipun í dóminn, að taka skuli veítingu (og frá- vikningu) ;fyrir á ráðherrafundi og að forsætisráðherra skuli jafnan gera tillögu hjer að lút- andi til konungs. Þegar fundartíminn var á enda, var umr. f restað; málið kemur aftur á dagskrá á morg- un. 5ílöar!eit úr lofti. i óskuðu ekki eftir að þeim tilraun- um væri haidið áfram, og að þeirra skoðuu væri sú að slík síldarleit væri að mestu gagnslaus. Dr: Alexander þarf því ekki að furða sig á því að íslenskir síld- veiðimenn, á jafnerfiðum tímum eins og standa yfir, sje ófúsir að borga það gjald af hverju skipi, sem samsvarar kaupi tveggja rnanna með núverandi verðlagi af- UJ'ðanna, fyrir starf sem þvingað cr að þeim, og þeir sjálfir álíta að komi sjer eða atvinnu sinni að engum notum. Kynni mín af síldarleit úr lofti, af dvöl minni á. Norðurlandi und- anfarandi sumur og ferðum þeim, ei' jeg hefi farið með flugum Flugfjelagsins hafa enn fremur styrkt mig í þeirri trú að síldarleit iir lofti komi að mjög litlum eða fiigum notum. Þar, sem því fundir Fiskifjelags- deilda, Fiskiþing og fulltrúafundir útgerðarmanna liafa skorað á Fiskifjelag Islands, um að fá að losna við þessa óumbeðnu aðstoð við síldveiðarnar var ekki nema eðlilegt Og bein „skylda mín að hreifa málinu við Sjávarútvegs- ntfndir Alþingis og einstaka þing- roenii. Kr. Bergsson. Reykjavikurbrief. 30. apríl. Nú þarf dr. Alexander •Johannesson að hella sjer yfir mig, íslenska sjómenn og útgerð- armenn, sem hafa óskað eftir að aí þeim væri Ijett þeim sköttum, sem flugferðir í sambandi við síldarleit tir lofti hafa J för með sjer, þar sem þeir alment eru á ]>eirri skoðun, eftir reynslu und- anfarinna ára, að síldarleit með flugv.jelum, sjeu þeim Og geti aldrei orðið þeim að verulegum notutn í sambandi við síldveið- arnar. Tilraunir í líka átt og hjer um ræðir hafa verið gerðar bæði í Skotlandi, Danmörku og Noregi, síldveiðamönnum að kostnaðar- lausu og hvergi komið að notum, enda verið hætt mjög hráðlegaiaft- ur, og að minsta kosti fulltrúa- fundir norsku fiskimannanha gáfu 6t þá yfirlýsingu í fyrra. að þeir Hafísinn. Hafísinn er sagður um 6 sjómíl- UT undan Horni. Sjest ekki til hans annars staðaf af skipaleiðun:. Norðanátt í vikunni hæg. hróflaði ekkj við ísinn, snjókomá var norð- an lands, og segir Veðurstofan fol um vestari sveitir Norðurlands, en föim allmikla er austar dregur. Útgerðin. Togarar eru enn á saltfiskveið- xaa, en heyrst hefir að þeir sjeu allmargir nú í síðustu veiðiför. Afli á Selvogsbanka úti, eins og vénja er til um þessi mánaðamót. Hefir afli þar verið með alrýrasta móti, enda er mælt, að sumir tog- ararnir haf iflaað J^ar litlu meira, en aflast hefir á þá vjelbáta í Eyjum er aflahæstir eru. Kröfudagur. Kröfudágur sósíalista er ekki uppruninn, þegar þetta er ritað. Má búast við því, að allmörgum bæjarbúum sje forvitni á að heyra hvernig sósíalistabrocldarnir for- míilera kröfur sínar í ár til at- vinnurekenda og ríkisins Þeir hafa á undanförnum árum ekki neitað sjer um neitt í því efni, að heimta háaJ kaupgreiðslur, tryggingar og ýmiskonar lifsins fríðindi fyrh- ,.<) iria kúguðu stjett", sem þeir liafa tekið sjer fyrir hendur að annast um. Á pappírnum vissulega fagurt blutverk. En hver á nú að greiða luð ¦hækkandi ka.upgjald? Og hver á að útvega sjómönnum og verka- iíi>nnum bætt kjör, húsakynni og tryggingar? Sjómennirnir eiga síálfir að eiga skipin, framleiðslu- tækin, segja sósíalistabroddarnir. Skyldi nokkur lifandi maður banna sjómiinnum að eignast skip? Eru það ekki sjómenn flest- ir þeirra, sem eignast hafa veiði- skip h.jer við land? Og væri það ekki alveg tilvalið verkefni fyrir þá menn, sem nú standa í fylk- Peysnr alls konar fyrir dömur og herra, Golftreyjur Sokkar, Nærfatnaður. og margt fleira. Kaupið á meðan nógu er úr *£ velja. MÉ Versl. Vik Laugaveg 52. Sími 1485. Mnnið Að trúlofnnarhringar oru happ- aœlastir og bestir fr& Signrþór Jórjssyni. Austurstrœti 3. Rvík. Ern iennnr yðar gnlar? Hafið þjer gular eða dökkar tennur, notið þá Rósól-tannkrem, sem gerir tennurnar hvítar og eyð- ir hinni gulu 'himnu, sem leggst á þær. Rennið tungunni yfir tenn- urnar eftir að þjer hafið burstað þær og finnið hversu fágaðar þær eru. — Rósól-taimkrem hefir ljúf- fengan og frískan keim og kostar að eins 1 krónu túban. Tannlæknar mæla með því. H.f. Efnagerð Reykjavfkur. kemisk verksœiðja. Vorðskrár Vatnsglös 0.50. BoIIapór, 0.45. Desertdiskar 0,35. Teskeiðar 2 turna 0.50. Matskeiðar, alp. 0.75. Gaffla. alp. 0.75. Matskeiðar 2 turna 1.75. Gaffla 2 tuma 1.75. Desertskeiðar 2 t. 1.50. Desertgaffla 2 't. 1.50. Borðhnífa, ryðfría 0.90. Dömutöskur, 5.00. Herra-vasaúr 10.00. Grammófónar 15.00. Blómsturvasa 0.75. Pottar alum, m. loki 1.45. Alt með lægsta verði hjá l Bankastræti 11. *fi Alll með Islenskiim Skipam! *fi|

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.