Morgunblaðið - 27.11.1932, Blaðsíða 3

^sssss
MORGUNELA'MÍ)
S
3Bcrgmiblaí>ií)
Útgef.: H.f. Árvakur, Reykjavík.
Ritstjórar: Jón Kjartansson.
Valtýr Stefánsson.
Ritstjórn og afgreiösla:
Austurstræti 8. — Sími 600.
Auglýsingastjóri: E. Hafberg.
Auglýsingaskrifstofa:
Austurstræti 17. — Slmi 700.
Heimasímar:
Jón Kjartansson nr. 742.
Valtýr Stefánsson nr. 1220.
E. Hafberg' nr. 770.
Áskriftagjald:
Innanlands kr. 2.00 á mánutSi.
Utanlands kr. 2.60 á mánutSi.
í lausasölu 10 aura eintakið.
20 aura með Lesbók.
Maður verður úti
á Siglufjarðarskarði.
Siglufirði 26. nóv. FB
Einar Teitsson, miðaldra mað-
ui', varð úti 4 Sigiufjarðarskarði
í nótt. Maður á áttræðisaldri var
með honum. Fóru þeir frá Hraun-
um um kl. 2 í gær, heimleiðis
liingað. Fæi'ð var hin versta, veð-
ur kyrt, en hríðarmugga á fjall-
inu og allmikið frost. f Hrauna-
dalnum kvartaði Einar um mátt-
leysi og kulda í fótunum og er
skamt var út í skarðið voru kraft-
ar hans þrotnir, því hann hnje þar
út af og' misti þegar meðvitund.
Var þetta um kl. 7. Gamli mað-
urinn sat yfir Einari þar til hann
hugði hann örendan og mun það
liafa verið kl. 9—10 í gærkvöldi.
Freistaði hann þá að reyna að
komast heim og kom hingað til
bæja í birtingu í morgun, mjög
þjakaður og kaldur. Var þá strax
sent að sækja líkið. Eru sendi-
menn ókomnir. — Einar mun hafa
verið ættaður að véstan. Flutti
liann hingað fyrir þremur áirum.
Hann lætur eftir sig 4 eða 5 börn.
Hríðar hafa gengið þessa viku
og gert alimikla fönn.
BiörnsQns-háttðin.
Ósló 26. nóv. NRP. FB.
A Björnson-hátíðina koma ýms-
ir kunnir menn erlendra þjóða. —
Fulltrúi sænsku ríkisstjórnarinn-
ar á minningarhátíðinni verður
Engberg fræðslumálaráðherra. —
Fulltrúi ríkisstjórnarinnar í Tjekk
óslóvakíu verður Hurban ráðherra.
Fyrir hönd Dana verður m. a.
forstjóri Konunglega leikhússins
í Kaupmannahöfn. Fulltrúi Fær-
eyja verður Joannes Patursson. —
Fulltrúi Norðmanna, sem búsett-
ij- eru vestan hafs verður Grevstad(
ritstjóri í Chicago. Einnig verða
fulltrúar frá „American Scandi-
navian Foundatiqn". Ræðum allra
opinberra fulltrúa verður útvarp-
að, einnig tveimur leiksýningum
í þjóðleikhúsinu.
StiórnshipuQarlOg Dana.
Stauning forsætisráðherra Dana
hefir tilkynt, að stjórnin muni
leggja fyxúr þingið víðtæka breyt-
ingu á stjiórnskipunarlögunum.
Verður þar lagt til, • að Lands-
þingið verði lagt niður og að
kosning fulltrúa til Þjóðþingsins
fari fram í 117 jafnstórunx kjör-
dæmum, en óákveðin tala upp-
bótarsæta verði höfð til að ná
jöfnuði milli flokkanna. (Sendi-
herrafrjett).
Viðskiftaörvggið
Þeir fjelagar, Hex-mann og
Tímaritstjórinn, eru nú að gef-
ast upp við að verja dóm sinn í
máli Magnúsar Guðmundsson-
ar fi'á lögfræðilegu sjónarmiði.
Nú eru þeir teknir að kalla á
dóm almenningsálitsins og
halda, að þeir geti með saurug-
um ski'ifum sínum skapað al-
menningsálit, sem sje andstætt
M. G. En í þessu reisa þeir sjer
hurðaras um öxl. Það þarf
dirfsku til að kalla á almenn-
ingsálit í þessu máli, því að sjeu
þeir fjelagar ekki blindir, þá
vita þeir uxh hina geysisterku
andúðaröldu, sem risin er gegn
þeim hjer í bænum og annars-
staðar þar sem málið er orðið
kunnugt frá báðum hliðum. Þess
hefði sannarlega verið óskandi,
að kviðdómur hefði fjallað um
þetta mál, því að alþýðumenn
mundu ekki hafa steytt á því
skeri hlutdi’ægni eða heimsku,
sem þeir fjelagar hafa gert.
,,Tíminn“ lætur eins og hann
sje málgagn fjölmenns stjórn-
málaflokks, en sannleikui’inn er
á, að hann er málpípa mjög fá-
mennrar klíku, þar sem Jónas
fi'á Hriflu er ráðandi og þar sem
undirforingjarnir eru menn eins
og Jónas Þoi’bergsson, Her'
mann, Gísli ritstjóri og þess hátt
ar fólk. Annars er Tíminn nú
orðinn hálfgert dagblað og gef-
imx út mestmegnis til þess að
verja hinn óverjanlega dóm
Hermanns og er ekki hægt að
útvega sterkari sönnun fyrir því,
að dómurinn er pólitískur.
Hermann þykist með dómi
sínum hafa verið að vernda við-
skiftaöryggið í landinu. Heyr á
endemi!! Hann þykist hafa það
fyrir augum, að hver fái sitt.
Annað sje refsivert. En hvernig'
var það með 80 dagslátturnar
úr Garðalandinu? Þar gleypti
Hermann einn það, sem 30—40
mönnum var ætlað. Svona lifir
þessi dómari eftir þeim reglum,
sem hann þykist vilja setja öðr-
um. Hann ætti ekki að nefna
það, að skifta jafnt milli manna
þessi maður. Hann sem er ný-
búinn a ðkyngja bitunum, sem
hann tók frá munni fátæklinga
í Hafnarfirði.
Eins og áður hefir verið bent
á, er dómur Hermanns bygður
á þeirri meinloku, að það sje
refsiverk bi'ot af hálfu skuld-
ara að greiða skuldheimtumanni
hluta af skuld, ef hann á ekki
nægilegt til að borga öllum alt.
Þessi regla segir Hermann að
sje löghelguð og alveg nauðsyn-
leg fyrir viðskiftaöryggið í land-
inu. Er því rjett að líta á þetta
dálítið nánar.
Það er viðui'kent, að, á þeim
tímum, sem nú standa yfii', sje
fjöldi atvinnurekenda landsins
svo illa stæður vegna verðhruns
og kreppu, að þeir eigi ekki fyr-
ir skuldum. Margir telja, að
svona sje ástatt fyrir um helm-
ingi atvinnurekenda landsins og
er það ekki nema alveg eðlilegt.
Fjöldi bænda á landinu er í þess
um hópi, sem við er að búast,
þar sem bústofn þeirra og afurð-
ir hafa fallið í verði um minst
helming á skömmum tíma. Þess-
ir menn allir klífa þrítugan
hamarinn til þess að boi'ga pað,
sem þeir með nokkru móti geta.
En eftir þessari viðskiftaöryggis-
kenningu Hei'manns verða þeir
sakamenn vi& hverja greiðslu,
sem þeir inna af hendi. Bónd-
inn, sem leggur dilkana sína inn
hjá kaupfjelaginu sínu verður
eftir þessu sakamaður, ef hann
á ekki fyi'ir öllum skuldum.
Þessi viðskiftafræði Hermanns
gerir þá þessa landsmenn að
sakamönnum. Flesta mun nú
renna grun í, að ef þessi regla
er lögtekin, þá muni hún að
minsta kosti ekki vera hentug,
en það skal játað, að væri hún
lögtekin þá er Herm. úr sök, því
að hann á að dæma eftir lögun-
um.
En er það rjett hjá Hermanni,
að þessi regla sje lögtekin?
Þessu verður að svara alveg á
kveðið neitandi. Jafixvitlaus
regla og þessi er, hefir aldrei ver
ið lögtekin hjer á landi og sjálf
sagt hvergi.. Skal nú sýnt fram
á þetta.
Hermann byggir dóm sinn á
263. gr. hinna ahnennu hegn-
ingarlaga. í þeiri'i grein er
hegning lögð við því ef maður, á
þeim tíma sem hann ,,hlýtur að
sjá fyrii', að gjaldþrot vofir yf-
ir“ notar það, sem hann hefir
undir höndum til þess að borga
sumum skuldheimtumönnum
fremur öðrum. Þetta sýnir, að
það er ekki saknæmt að borga
sumum skuldheimtumönnum
fremur öðrum néma hlutaðeig-
andi hljóti að sjá fyrir yfirvof-
aadi gjaldþrot. Hermann getur
því enga stoð fundið í þessari
lagagrein fyrir hinni nýju við-
skiftareglu sinni og hvergi í lög-
gjöfinni er hægt að finna stað
þeirri heimsku.
Nú kynni einhver að segja:
,,Já, jeg sje það vel, að Her-
mann veður reyk í þessu, en
hlaut ekki Behrens og M. G. að
sjá fyrir yfirvofandi gjaldþi'ot
7. nóv. 1927, þegar hinn marg-
nefndi samningur var gerður?“
Þessari spurningu er í raun-
inni margsvai'að með því, sem
ritað hefir verið um málið áður.
Það hefir verið margbent á það
og hver sem les efnahagsreikn-
inginn frá 28. nóv. 1929 sjer
það, að þegar frá ei'u taldar
skyldmennaskuldirnar og tekin
til greina sú bót á efnahag Be-
hrens, sem varð með samningn-
um frá 7. nóv. 1929, þá var nóg
til fyrir öllum öði'um skuldum
en skyldmennaskuldunum og
meii'a til. Nú er það auðsætt, að
sá maður sjer ekki fyrir yfirvof-
andi gjaldþi'ot, sem á fyrir öll-
um skuldum eða meira. Af þessu
leiðir, að skyldmennaskuldirn-
ar hefðu þá verið einu skuldirn-
ar, sem gátu valdið gjaldþi’oti.
Nú hjelt Behrens því fram, að
skyldmenni sín mundu aldrei að
sjer ganga fyrir þessum skuld-
um. Eftir þessu fór M. G. Hann
trúði Behrens til þessa, enda
mæltu líkur með því. Og þó að
þetta hefði verið svartasta lýgi
úr Behrens, þá var það nóg til
þess að sýkna M. G., því að sann
arlega er það ekki refsivert að
trúa öðrum. En á þessari varn-
arástæðu þarf ekki að halda,
því að það hefir komið í ljós í
málinu, að Behrens sagði alveg
rjett frá enda er það hvei’jum
manni auðsætt, þó að það hafi
ekki komist inn í höfuð dómar-
ans, að þegar skyldmenni hafa
veitt hjálp, nota þau ekki hjálp-
ina til þess að gera þann gjald-
þrota, sem þau vildu hjálpa.
Tilraun Hermanns til þess að
gera M. G. ábyrgan fyrir því,
sem síðar gerðist um efnahag
Behrens er hlægileg lögfræðileg
fjarstæða. Hann; hefði alveg
eins getað gert sjálfan sig ábyrg
an fyrir 'þessu. Þessu atriði
þarf því engu að svara, enda er
ekki kveðinn upp áfellisdómur
út af því, heldur er það aðeins
notað til þess að lengja dóminn
og þyrla upp ryki til tortrygg-
ingar.
Dómur Hermanns hefir verið
tættur sundur lið fyrir lið. Það
hefir verið sýnt fram á, að í
honum er ekki heil bi'ú, að því
er M. G. snertir. Það hefir verið
bent á, að það er heilbrigðri
skynsemi allra manna óskiljaix-
leg gáta, að endurskoðandinn,
sem býr til efnahagsreikninginn
er sýknaður, en M. G., sem í
góðri trú fer eftir honum, er
sakfeldui'. Hvað er það, sem
veldur þessu? Þar getur aðeins
verið um tvent að ræða, hlut-
drægni eða lögvitsskort. Það verð
ur að ganga útfrá því, að í jafn-
áberandi máli og þessu hafi
dómarinn notað til hins ítrasta
lagaþekkingu sína, því að skylt
er að væna haixn ekki um hlut-
drægni meðan annað er ekki úti
lokað.
Hjer verður engin tilraun til
þess gei'ð að meta hvort hlut-
drægni eða lögvitsskoi'tur eða
hvortveggja hafi ráðið niður-
stöðu dómsins, en það er víst, að
hvor ástæðan sem er fyrir hendi
og því fremur ef báðar væi'i, þá
er sá dómari ófær til að vera
refsidómari í langfólksflesta lög-
sagnarumdæmi landsins.
Að síðustu er rjett að láta
Hermann Jónasson vita það, að
þó að hann gefi út hálf-,,Tíma“
daglega til að verja dóm sinn og
þó hann eyði til þess sem svar-
ar öllum hugsanlegum ágóða af
80 dagsláttunum, sem hann náði
frá Hafnfirðingum, þá skal hon-
um jafnan verða svarað. Mál
M. G. er þannig vaxið, að því
meira sem það er rætt því veri’a
fyrir Hermann. Eftir þenna dóm
sinn áhann sjer engrar uppreisn-
ar von sem dómari.
VERÐUR VON PAPEN
kanslari ÁFRAM?
F. Ú. 26. nóv.
Hindenburg hefir eixn þá í dag
átt fundi með leiðtogum flokk-
ax.ria, til þess að ræða xxm útnefn-
ingu nýs kanslara. Málinu hefir
enn verið slegið á frest, eftir að
forsetinn liafði í dag átt tal við
voxx Papen og Schleicher. Menn
bxiast jafnvel við því, að von
Papen verði kanslari áfram.
Morgunblaðið er 8 síður í dag og
Lesbók.
BÓKHLAÐAN.
Lækjargötu 2.
Ný blöð:
Kino Magasinet,
Aftenbladet Söndag,
Börnevennen,
Dansk Familie Blad,
Novelle Magasinet,
Radiomagamnet,
Filmjoimialen,
For Alle,
H jemmet,
Idrætsbladet,
111. Familie Journal,
Köbenhavnerinden,
Noi'sk Sjakkblad,
Söndags B. T.,
Tidens Kvinder,
Ugebladet,
Vikingen,
Vor Tid,
Vore Damer,
Ude og Hjemme
Mit Magasin,
Bonniers Novell. Mag.
DÖNSK DAGBLÖÐ:
Politiken,
Social-Demokraten,
Extra Bladet,
Dagens Nyheder,
Berlingske Tidende.
ÞÝZK BLÖÐ:
Das Leben,
Scherls Magazin,
Das Magazin,
Uhu.
Berliner III. Zeitung,
Hamburger Illustrierte,
Der Sport Sonntag,
Die Koralle,
Die Woche,
Filmwelt,
Die Griine Post,
ENSK BLÖÐ:
News of the World,
The Motor Cykíe,
Novel Magazine,
Pearsons Magazin,
The Grand Magasin
The Strand Magazin,
FILMS-RÓMANAR:
Ugebladets Filmsroman-
er,
Mundus Filmsromaner,
Eva’s Filmsromaner,
Eva’s lille Filmsromaner
TÍSKUBLÖÐ:
Chapeaúx femme chic,
Les Jolis Chapeaux,
Merveilles de Mode,
Grand Chic,
Le Chic,
Chic Parisien.
Officiel de la Couture,
Mabs,
Lady Fashions Book,
Tres Chic,
Fashiön Book,
Excella,
Mc Call Fashion Book,
Elegante Welt,
Childrens Dress,
Fashions for All,
(Romas Pict. Fash.)
Home Fashions,
Le Jardin des Modes,
Mode de Demain,
Pariser Chic,
Pariser Record,
Weldons Ladies Journ.,
Weldons Children,
Merveilles de Modes,
Chapeaux femme chic,
La Mode de Paris,
Nordisk Mönster-
Tidende.
BókMa&a*
Lækjargötu 2. — Sími 736.