Morgunblaðið - 28.08.1935, Síða 5

MORGUNBLAÐIÐ
Miðvikud. 28. ágúst. 1935.
dútla við strákinn litla — þvo
honum og klæða — og þegar
.gott er veður flýti jeg mjer að
komast með hann út.
— Ert þú ekki góð barn-
fóstra? Sumar litlar stúlkur eru
nefnilega vondar barnfóstrur,
þær lemja og skamma börnin,
sem þær gæta, strax og þær eru
komnar í hvarf frá húsinu, þar
sem foreldrar barnanna búa.
Fyrir skömmu sá jeg ungfrú, á
aldur við þig, vera að hýða
barnið, sem hún gætti, í skoru
inni milli tveggja leiða uppi í
kirkjugarði. Ekki gerir þú
þetta?
Jeg er feikn mömmu-
leg.
— Nei — áreiðanlega ekki.
Jeg hugsa altaf um, að þeim
litla líði vel — honum þykir líka
vænt um mig. Jeg reyni að
halda kerrunni hans hreinni og
passa, að honum verði ekki kalt.
Konurnar segja, að jeg sje
„feikna mömmuleg-“ við hann.
— Hvað gerir þú svo, þegar
þú ert ekki að passa strákinn
litla ?
— Jeg snýst fyrir konuna, ef
það er eitthvað, sem jeg get
.gert. Oftast hjálpa jeg henni
við uppþvottinn.
— Er hún góð við þig?
— Já — voða góð — og það
ær maðurinn hennar líka.
Þegar Ólöf litla er búin að
'drekka kaffið og sitja um
stund, sje jeg1, að hún er eitt-
hvað farin að ókyrrast. Loks
stendur hún upp og segist ekki
mega vera lengur, — því það
geti verið, að „sá litli“ fari að
vakna.
— Viltu ganga með mjer nið-
ur í Bankastræti? spurði jeg.
— Já — ef þú kemur strax.
í leiðinni fekk jeg hana til
að rumska við „þeim litla“,
•drífa hann upp á stólkerruna,
fara í betri kápuna sína, og
aka honum með sjer niður
í bæ. Hann var heldur súr á
svipinn, og stirfinn í lund, yfir
þessu ónæði — þó hann ljeti nú
ekki mikið á því bera.
Hjá Hans Petersen fekk jeg
danska stúlku til að taka mynd
þá, sem hjer birtist, af barn-
fóstrunni litlu með stólkerruna
og „þann litla“.
— Viltu gefa mjer þessa
mynd? sagði Ólöf, að lokum.
Helst tvær — nei þrjár! Jeg
þarf að eiga eina, aðra ætla jeg
að gefa mömmu og þá þriðju
á Fríða frænka að fá — hún
heldur svo mikið upp á mig!
Vertu sæll!
S. B.
.Jafn nær.
Tveir géstir, sem voru að fara
í meiri háttar matarveislu í
Kaupmannaliöfn, mættust í and-
•dyrinu. Annar var í kjólfötum,
hinn í venjulegum jakkafötum.
Án þess að segja orð, sneru þeir
báðir á liæl og skunduðu heim
til þess að skifta um föt.
Sambyggingar.
Eftir Guðmund Hannesson, próiessor.
Þau eru allajafna smávaxin hús-
in í kauptúnum vorum, off ekki
öllu stærri en 6—(-6 m. Fátækum
sjó- og verkamönnum véitir full-
erfitt að eignast slík hús og þessi
húsakynni geta nægt, ekki síst
ef herbergi ern á lofti. Þó eru
bersýnilegir gallar á slíkum smá-
hýsum. Þau líta sjaldnast vel út,
verða tiltölulega há í samanburði
við lengd og breidd, því hæðin
undir 1 oft getur ekki verið öllu
minni en í stærri húsum, og stund-
um verður ekki hjá því komist
að gera kjallarann allháan.
Húsin svara sjer því illa. —
Lakara er þó það, hve útveggir
yerða tiltölulega miklir á svo litl-
um húsum, en þeir verða ætíð
tiltölulega dýrir, ef þeir eru nægi-
lega fóðraðir til þess að gera þá
hlýja. Hinir miklu útveggir valda
því og að húsin verða ætíð til-
tölulega köld og þurfa meiri upp-
hitun en stærri hús. Þau verða dýr
að byggja. ósjáleg og e.yða óþarf-
lega miklu af kolum. Við þetta
bætist, að dýrmæta lóðin við göt-
una verður stærri en vera þyrfti,
er húsasund kemur milli allra
húsa og veitur verða lengri. Einn-
ig þetta hleypir verðiiín fram.
Erlendis liafa menn hvervetna
reynt að bæta úr þessum göllum
með því að byggja fleiri eða færri
hús saman, gera eitt stórt hús úr
mörgum, að minsta kosti, byggja
tvö og tvö saman. 1 Englandi er
t. d. algengt að 6—10 hús sjeu
bygð í einni lengju, og hefir þó
hvert sínar útidyr og alt sitt fyrir
sig. Þá er og' algengt að byggja
óslitnar, samfeldar húsraðir. Svo
er t. d. um flestar íbúðir í Kaup-
mannahöfn, en nýju byggingarnar
þar eru oftast frábrugðnar þeim
gömlu að því leyti, að þær eru
1—3 lyftar, og húsagarðar stórir,
en gömlu húsaraðirnar voru alla-
jafna 4—5 hæðir og jafnyel meira,
en húsagarðar afarþröngir.
Ekki mun það hafa verið athug-
að hjer tú nokkurrar hlýtar, liver
verðmunur sje á sjerstökum hús-
um og sambygðum, en sennilega
er hann 500—1000 kr. á meðal-
húsi, ef ékki meiri. Ameríkumenn
telja, að 10—11% af húsaverði
sparist við að byggja 2 hús sam-
an, en í sambygðum húsaröðum
22—24%, en aðg'ætandi er að lóð-
in við g'ötuna er oft afatdýr, svo
húsasundin hleypa verðinu mikið
fram. Mikið veltur og á því, hve
mikið er gert til þess að ekki
verði hljóðbært milli húsanna.
Hvernig sem þessu er farið, þá eru
svo að segja öll smáhýsi erlendis
gerð sem sambyggingar, nema
þorpin sjeu því smærri og lóðir
ódýrar. Reynslan hefir kent mönn-
um, að þetta er betra og hentugra
en einstök hús, sjerstaklega fyrir
fátæka.
Myndirnar neðst á sxðunni sýna
götu í Hafnarfirði. Sunnan henn-
ar (myndin til hægri) eru lítil
einstök lxús með gamla laginu, og
ganga háar tröppur út á götuna
(óhentugt). Norðan götu er röð af
nýjum verkamannahúsum. Húsin
eru 4 alls og 4 íbriðir í hverju,
(3 herb., eldhús og baðklefi). Á
einu húsinu gengur stór trappa
út í forgarðinn og er ekki laust
við að hún lýti húsið. Annars
munu flestir sammála um það, að
þessi sambygðu hús sjeu ásjálegri
en litlu húsin, og þar á ofan eru
þau hlýrri og ódýrari, ef bæði
eru bygð á sama hátt. Milli for-
garða og götu (eklti fullgei’ð) er
vilja þeir hafa sjerstök hús „með
bletti í kring“. Jeg held að þetta
stafi af því, að sambyggingar eru
svo óvíða nerna í Reykjavík og
menn þekkja þær ekki. Jafnvel í
samfeldum húsaröðum getur hver
fjölskylda haft alt sitt fyrir sig,
sínar útidyr, sinn forgarð og sinn
bakgarð. Birtan getur og verið
ágæt, þó gluggar sjeu aðeins á
tveim hliðum, ef herbergjaskipun
er í lagi. Sambygt smáhýsi kemst
af með 6—7 m. lóð með götu.
Nú má segja að lítill Iiixsakofi
sje viðráðanlegri fyrir fátækan
verkamann, sem ef til vill getur
unnið mikið að byggingunni sjálf-
ur. En væri ekki eins hentugt að
nokkrir verkamenn, trjesmiður og
múrari, slægju sjer saman um að
byggja hús fyrir sig? Þá yæri
kunnáttan meiri og verkið yrði
væntanlega betur af hendi leyst
en hjá einum manni, óæfðum í
því sem hann ekki hefir lagt stund
á. Þessi aðferð hefir víða verið
notuð í útlöndum, og gefist vel
að því sagt er.
4
50 ára.
steinsteypugirðing. Slíkar g-irðing
ar kunna að liafa sína kosti fyrir
þá sem í liúsunum búa, en ekki
prýða þær götuna, og betur hefði
girðingin litið út, ef hún hefði
verið gerð með lárjettum stöllum.
Steingarðarnir hylja að nokkru
forg-arðinn og taka nokkra sól
frá honum. Best njóta forgarð-
arnir sín, ef allur efri hluti girð-
ingarinn er meira eða minna gagn-
sær (rindar eða þvílíkt), syo all-
xxr forgarðurinn sjáist af götunni.
J Að sjálfsög-ðu getur útlit húsa-
■ hópa verið margvíslegt, svo og
íbúða- og herbergjaskipun. Hjer
j eru settar 2 myndir af einlyftum
húsahópum.*) Efri myndin er
gerð af Einari Erlendssyni húsa-
meistara (3 hús sýnd), hin er af
enskri húsalengju (6 liús), ein-
faldri og smekklegri. Á öllum hús-
1 unum eru sjerstakar útidyr fyrir
| liverja íbúð.
Jeg hefi gert þetta mál að um-
talsefni vegna þess, að yfirleitt
eru menn lijer mótfallnir sam-
bygg'ingum. Jafnvel þó þeir telji
sig sósíalista eða kommúnista, þá
Hún: TJndarlegt, að jeg skyldi
ekki segja já í fyrsta skifti sem
þú biðlaðir.
Hann: Nei, það er ekkert und-
arlegt, þyí að í fyrsta skifti sem
jeg biðlaði, biðlaði jeg' alls ekki
til þín!
Teknar úr G. H.: Nokkrir
þættir úr heilsufræði. Húsakynni.
Bæjarstjórnir vorar þurfa að
sjálfsögðu, að hafa hæfilegar lóðir
fyrir einstök hús handa efnamönn
unum, en fyrir fátæka fólkið verða
sambygðu húsin best, og jafnvel
óhjákvæmileg fyrir þá, sem verða
komast af með eitt herbergi eða
tvö — alt fátækasta fólkið- Það
er ekki allskostar heppilegt, að
ætla því 3—4 herbergja íbúðir,
þó það væri æskilegt frá heil-
brigðissjónarmiði o. fl., því reynsl
an sýnir, að slíkar íbúðir verða
oftast of dýrar. Fólkið yfirgefur
þær eftir nokkur ár og flytur í
minni íbúðir, kýs heldur að eyða
minnu í húsaleigu en meiru í mat
o. fl. Að vísu má bæta úr þessu,
ef bær 0g ríki gefa ríflegan. styrk
til bygginganna og húsin eru leigð
en oftast fer þá svo, að fjárliagur-
irin leyfir ekki slíkar styrkveiting-
ar til langframa, og rekur þá að
því, að byggja ekki stærra, en
tekjur fátæka mannsins leyfa. ■
Árið 1928 yoru um 16% íbúðir í
j Reykjavík eins herbergis íbxxðir
' og xxm 21% tveggja hei'bergja.
Fullur þriðjungur íbúða voru því
1—2 herb. íbúðir. Og ástandið er
ekki öllu betra í ei’lendu bæjun-
um.
Fimtugs afmæli á í dag Sigxxrð-
ur Ai-ngrímsson, kaupmaður á
Seyðisfirði. Hann er Hornfii’ðing-
ur að ætt og uppruna og ólst upp
með foreldrum sínum, Amgrími
bónda Arasyni og konxx hans
Katrínu Sigurðardóttur til 17 ára
aldurs. Fór hann þá í Flensborgar
skólann og útskrifaðist þaðan vor-
ið 1903. Síðan stundaði hann barna
fræðslu all mörg ár.
Árið 1911 fluttist Sigurður til
Seyðisfjarðar og hefir dvalið þar
síðan. Hefir hann jafnan liaft með
höndum ýms kaupsýslustörf, en
jafnframt gefið sig mjög að op-
inberum málum. Hann hefir lengi
átt sæti í bæjarstjórn kaup-
staðarins, hafnarixefnd, skólanefnd
o. s. frv., og um mörg ár verið
einn af forystumönnum Sjálfstæð-
isflokksins þar í bæ og raunar á
Austurlandi. Stofnaði liann blað-
ið „Hæni“ 1923 og var ritstjóri
þess alla tíð, þar til er blaðið
hætti árið 1930.
En Sigurður hefir ekki aðeins
tekið þátt í liinu pólitíska lífi
Austfirðinga nú um nálega ald-
arfjórðungsskeið, heldur og í fje-
lagslífi þeirra almennt.
Er hann svo hæfileikum búinn,
að mjög hefir verið til lians leit-
að, þegar mikils hefir þótt við
þurfa, skáld gott, eldheitur áhuga-
maður og flugmælsltxxr.
Sigurður er hreinn í hmd og
drengskaparmaður mesti, enda
vinsæll af öllum sem af honum
hafa náin kynni.
Sigurður kvæntist árið 1925
Olöfu, dóttur Kristjáns Sigurðs-
sonar hjer í bæ og Ingveldar
Magnxxsdóttur frá Miðhxxsum í
Garði. Eiga þau fjögur börn:
Hjördísi, Braga, Ki'istján og Arn-
grím, öll hin mannvænlegustu.
Sigxxrður er nxx staddur á
Siglufirði, og mun honum vafa-
laust berast fjöldi ái’naðaróska í
dag ,frá vinxxrn víðsvegar um
land.
Hún leit á hann með dreymandi
augnaráði.
— Aldrei gleyrni jeg þeim s.tað,
þar sem þú kystir mig í fyrsta
sinn.
— Það er gott, elskan mín,
sagði hann, þá getxxr verið að jeg
geti fundið tóbakspípuna mína,
sem jeg týndi þá.
— Yðar hátign, viljið þjer
korna hingað og nefna eitthvað
haf.
(Prinsinn stendxxr grafkyr).
— Alve’g rjett, yðar hátign,
Kyrraliafið!