Morgunblaðið - 17.08.1940, Síða 5

Morgunblaðið - 17.08.1940, Síða 5
’Laugardagur 17. ágúst 1940. eci Út*eí.: H.f. Árvskor, Btfkjivlk. IUt«tj6rar: Jön Kjartanuan, Valtýr Stef&naaon (AbjTffVerm.). ▲nslýBlnear: Árnl Óla. Bttatjörn, aufflýalnirar ok a<c*atOala;: Austurltrfetl 8. — 31 Ml M9Q. Áakriftargjald: kr. 1,ÖC ff anffnutil lnnanlanda, kr. 4,M utaaUnfla. C lauaaaölu: 20 aura otetafeUi, 26 aura maV LiaaMk. Langt strið hefir ekkert enn orðið úr hinni miklu innrás IIÞjóðverja í Bretland, sem menn lia’fa altaf verið að búast við. . Einhvérntíma, fyrir all-löngu — l>að var víst þegar þýski herinn fór hina miklu sigurför yfir Holland, Belgíu og Frakkland ---kom fregn um það, að hinn 15. ágúst myndi Hitler halda innreið sína í London. En 15. ágúst leið, án þess að neitt sjer- stakt gerðist og þann dag var '«kki vitað, að einn einasti frjáls, þýskur hermaður væri í Bret- landi. Síðustu dagana hafa loftbar- dagar við strendur Bretlands og yfir landinu færst mjög í auk- . ana og orðið ægilegri með degi hverjum. En eftir þeim fregn- um að dæma, sem breska her- stjórnin hefir sent út, hefir Lþýski loftherinn síður en svo farið sigurför í þessari viður- eign. Hinsvegar koma alt aðr- . ar fregnir frá þýsku herstjórn-. inni og því ókleift fyrir okkur, sem áhorfendur að hildarleikn- ' um, að vita hið sanna. Hitt er staðreynd, sem allir vita, að inn-; rásin í Bretland hefir ekki átt’ sjer stað ennþá, hvað sem tafið I hefir hana. Allar líkur benda til þess, að það ætli að rætast, sem Bret- ar hafa frá upphafi sagt, að stríðið taki ekki enda á þessu -ári, og ekki því næsta, heldur rverðum við að horfast í .augu við langt stríð. En hvernig verð- rur umhorfs þá í ýmsum þeim löndum, sem hertekin hafa ver-' ið og allar bjargir eru bannað- ar? Menn eru þegar farnir að rtala um fæðuskort í sumum þessara landa. Hvað mun þá verða, þegar frá Iíður og vetr- arkuldarnir koma? ★ i Við Islendingar getum verið hamingjusamir yfir okkar hlut- skifti, er við berum það saman við hlutskifti ýmsra annara þjóða. Við höfum nóg að bíta og brenna og við getum unnið að okkar framleiðslustörfum. Eitt er þó, sem skyggir á. Allmargir íslenskra námsmanna ■ o. fl., dvelja á Norðurlöndum, sem hafa hug á að komast heim, en ekki tekist ennþá, að verða þeim til liðsinni? i því efni. ís- lenska stjórnin vinnur stöðugt að þessu máli og hefir stundum heyrst, að g"°;^ast myndi úr því. En ®vo hefir afturkippur IStomið a ný. Við væntum þess fastlega, að ■.rpcVn horst jtó»*rn'n verði okkur nm þo*'a mál, og að «Htr ^stendingar, sf ’*t heim vilja, AifitQ* hingað fyrir vetur- 'iW I I • í ; 'J1’ 'ri ■ í ; i ■ • ■ , : Starfaði í þrjátíu ár fyrir Reykjavíkurbæ Knud Zimsen fyrv. borg- arstjóri er tvímæla- laust sá maður, sem lengst og mest hefir fylgst með stækkun og framþróun Reykjavíkur. Liðin eru nál. 40 ár síðan hann fyrst gekk í þjónustu bæjarins, þá nýútskrifaður verkfræðing- ur. Með sívakandi áhuga hefir hann altaf síðan fylgt framþróun bæiarins og mál- efna hans og helming: þessa tímabils verið sá maður, er hafði alla þræði þeirra í sinni hendi. Hann á 65 ára afmæli í dag. Fyrir alla þá, sem liafa hug á að kynnast framfaramálum Reykjavíkur, er ekki hægt að finna betri heimildarmann en Knud Zimsen. Jeg heimsótti hann hjer á dög- unum á hinu vistlega heimili hans við Bjarkargötu. í skrifstofu hans, þar sem við sátum, eru margar myndir af frændliði hans og for- feðrum og barst talið að þeim, Ymsir þeirra voru athafnamenn í Reykjavík á öldinni sem leið. Föð- urafi Knud Zimsen, er hjer var búsettur, var Niels Kristján Haf- stein, sonur Due Hafstein á Hofs- ósi, og var hann bræðrungur við' Pjetur Hafstein amtmann. Aldamótaárið lauk Knud Zim- sen verkfræðiprófi í Höfn. Var hann 3. íslendingurinn er lauk prófi við þann skóla. Þeir voru á undan honum Sigurður Thorodd- sen og Sigurður heit. Pjetursson frá Ánanaustum. Alt næsta ár vann Zimsen að verkfræðistörfum hjá bæjarstjórn Kaupmannahafn- ar. — Bæjarverk- fræðingur. En um fyrstu störf sín hjer heima fórust honum orð á þessa leið: Árið 1901 kom jeg hingað heim. Var jeg þá ráðinn hjá landsstjórn inni til að athuga möguleika á því að koma á fót klæðaverksmiðju hjer á landi. Upp úr þeim athugunum var klæðaverksmiðjan Iðunn bygð. Það var að vísu ekki mín upp- runalega tillaga. Jeg vildi að verksmiðjan yrði bygð austur á Vestdalseyri. En fje fekkst eklu til að reisa hana þar. Sumarið 1901 var jeg ráðinn til þess að verða verkfræðilegur ráðunautur bæjarstjórnar Reykja- víkur frá 1. maí 1902. Veturinu áður var jeg í Höfn og vann að verkfræðistörfum fyrir bæjar- stjórnina þar, við holræsagerð og skipulagsmál í úthverfum bæjar- ins. Hafði jeg mikið gagn síðar af þátttöku minni í þeim verkum. Þá var verið að breyta holræsa- kerfi borgarinnar, svo það hefði ekki út.rás í höfnina, he’lur \.eri ÖIlu afrendi frá borginni dælt út í Evrarsund. Aðalverk mitt. er hingað kom, var að gera uppdrátt af bænum, og semja fmnavarp að nýrri bvgg- ingarsamþykt. Haf-ði n.iklu verið Þættir úr sðgu Reykjavikur, rifjaðlr upp á 65 úra afmæli Knud Zimsen fyrv, borgarstjóra hrófað upp af húsum hjer á þeim árum, er voru næsta óvönduð að öllum frágangi. Sum þeirra fuku. Jeg var kosinn í bygginganefnd 1903. Og byggingasamþyktin, er jeg samdi að mestu leyti, gekk í gildi 1. janúar 1904. Jeg hefi ein- mitt nýlega fnndið uppkast mitt að henni undirritað 21. fehrúar 1903, með blýantsskrifuðum smá- breytingum Halldórs Daníelsson- ar, er hjer var þá bæjarfógeti og mikilsráðandi á öllum sviðnm, enda hinn mætasti maður. Og nú í vor lauk jeg ásamt Sigurði Pjeturssyni byggingafull- trúa og Einari Erlendssyni bygg- ingameistara við frumvarp að nýrri byggingasamþykt. Við Þvottalaug- arnar. Hver voru hin helstu verkefiti fyrir hinn verkfræðilega ráðu- naut bæjarins er þú komst hing- að? Þau voru ekki mörg eða mik- ilsverð. Aðalstarfið fyrst í stað var að gera uppdráttinn af hæn- um. Allar mikiisháttar fram- kvæmdir ,sem að vísu var talað um, voru þokukendir framtíðar- órar fyrir hugskotssjónum ýmsra bæjarfulltrúanna. Þá voru íbúar Reykjavíkur 6—7000. Eitt mitt fyrsta verk var að gera hlífðargrindur yfir Þvotta- laugarnar. Á þeirn árum var fólk altaf við og við að bi'enna sig í Laugunum, og það stundnm illi- lega. Ljet jeg gera grindur, eins og enn eru þar, iir galvaniseruðu járni. Sú ga-lvanisering dngar enn’ í dag. Sá sem hana annaðist hjet Mogensen. Jeg kyntist honum í Höfn. Hann var allur með örum í andlitinu eftir „lúpus“. Hann .var fyrsti sjúklingur Niels Fin- sens. Mogensen frjetti um tilraun- ir Finsens með Ijóslækningar, þeg . ar þær voru á byrjunarstigi. Hann sneri sjer til Finsens og sagði við hinn unga lækni. Jeg er allur að grotna niðnr af þessum sjúkdóm. Notið þjer mig fyrir tilraunadýr. En þó verkefnin væru engin stór, þá var fljótt í mörg liorn að líta fyrir mig sem bæjarverk- fræðing, eða verkfræðilegan ráðu- ,naut bæjarins, þar sem jeg var um leið byggingafulltrúi, heii- brigðisfulltrúi og átti að gera upp- idrátt af bænum í hjáverkum mín- um. Á þessum næstu árum var t. d. byrjað að gera hjer holræsi. I?að var Jón heitinn Þorláksson sem átti mestan heiðnrinn af því að hrinda þvi verki á stað. Ilann fór fljótlega í ba'.jarstjórn eftiv að hann kom heim frá námi. Vatnsveitat Menn, sem ekki vom í Reykja- vík áður en vatnsveitan kom, eiga erfitt með að átta sig á því, hve Knud Zimsen. miklnm óþægindum það olli í dag- legu lífi bæjarbúa að hafa æði ,. misjafnt vatn og það af mjög skornum skamti. Þá var Landakotsspítali bygður. Vatnsskorturinn var spítalanum óbærilegnr. Þurfti að sækja vatn- ið iniður í bæ ,og var það oft ljelegt. Þá var ráðist í að grafa þar brunn er þótti mikið verk. Schreiber var þá prestur í Landa- koti. Hann leitaði ráða til mín. Jeg eggjaði hann fastlega á að grafa brunninn uppi við spítal- ann, og sagði honum í hvaða dýpi hann myndi fá vatn. — Var það ekki getgáta þín? — Nei. Jeg taldi víst að þegar hann væri kominn með brunninn -piður í sömu hæð oy grunnvatn- Ið er, í brekkurótinni, þá myndi þar vera vatnsrenslislag. Og þetta reyndist svo. En þetta varð djúpur brunnur. Sprengja þurfti hann niður í klöppina með dynamiti. Því voru menn ekki vanir hjer. Rafþráðarkveiking var ekki hægt að koma við. Menn ótt- uðust að sprengingin myndi ein- hverntíma koma of fljótt, meðan sá er kveikti á kveikjuþræðinum væri sjálfur niðri í brunninum. En spítalinn þurfti vatn. Og Sehreiber prestur hafði ekkj önn- ur ráð, en fara altaf sjálfur í tunnu niður í brunninn, sem dregin var upp í snatri, eftir að hann hafði kveikt. Afrensli þurfti svo að gera frá spítalanum. Það varð til þess að fyrsta framtíðarskipulagið var gert í Vesturbænúm. Holræsið frá spítalanum var lagt þar sem það í framtíðinni gat fylgt tilvonandi ;Ægisgötu. Og um leið var gert ráð fyrir því hvar Öldugata, Rán- yargata og Bárugata færu yfir Æg- isgötuna og lega þeirra gatna á- kveðin þarna á túnunum. Gullið í Vatns- mýrinni. Á þessum árnm var alvarlega farið að hugsa um vatnsveitu til bæjarins, og komu frami ýmsar tillögur. Þá fóru fram hinar frægu bor- anir í Vatnsmýrinni. — Var það ákveðin skoðurt manna, að bægt myndi að ná neýsluvatni til bæjarlns með bor- unum! — Já, ýmsir höfðu trú á því. Firma eitt í Odense var fengiS til þess að annast borunina, og sendi hingað mann með bor. Verk- ið byrjaði 30. september 1904 o» hjelt áfram um veturinn. En 3. og 4. apríl vorið 1905 fanst gull á bornnm, hvaðan sexn það var komið. Það þóttu mikil tíðindi I þá daga, eins og menn muna. Jeg get mjer þess til hvað- an það gnll komi og hvernig í því lá. En ekki er vert að fnllyrða neitt um það, enda eru menn hættir að hugsa um gullgröft hjer í Reykjavík. Boranirnar í Vatnsmýrinni fyr- ir neysluvatni til bæjarins hættn fyrst og fremst vegna þess að vatnið, sem kom upp úr borhol- unni, var svo heitt. Merkisdagur Reykvíkinga. Talað var um að taka vatnið úr Elliðaánum. En tillaga frá Jóni Þorlákssyni sigraði, nm að leiða iþað úr Gvendarbrunnum. Hann var í undirhúningsnefnd Vatns- veitunnar. Um tíma, þegar pípurn- ar náðu upp að ám var vatnið tek- ið þflðan. En 16. júní 1909 var stór dag- ur í sö£u bæjarins. Eftir honum man jeg vel. Jeg var staddur á gatnamótum Langavegs og Vatns- stígs þegar Gven d arbrminavatnið kom til bæjarins. Þar var bruna- hani er hafður var opinn til þess að leiðslan springi ekki er hleypt var á ofanfrá. Múgnr og marg- menni var þarna. til þess að sj% með eigin augum er hið tæra berg- vatn stóð sem gosbrunnur upp úr götunni. Þetta var fyrsti stór- sigur tækninnar í daglegu lífl Refkvíkinga. Vatnsveitan kostaði 504 þúsund krónnr. Danskur verkfræðingur, Hansen að nafni, hafði yfirum- sjón með verkinu. Jeg vann meðf honum að undirbúningi og verk- stjórn. Gasið sigraði. Samtímis vatnsveitunni var far- ið að hugsa alvarlega nm raf- magnsmálið. Margar tillögnr komu fram. Jeg vildi altaf helst virkja Elliðaárnar. Aðrir hugsuðu mest nm gasið. Ein tillagan var að fá hvorttveggja í senn og framleiða rafmagn með gasmótorum. En alt strandaði á fjeleysi. Gasstöðin fekst svo, með því móti, að þýskt fjelag bygði hana á eigin ábyrgð. Bærinn lagði fram FRAMH. Á SJÖTTU SÍÐU.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.