Morgunblaðið - 26.10.1948, Blaðsíða 5

Priðjudagur 26- okt. 1948.
M ORG U iV BL ÁÐ l Ð
5
ÚTGERÐIN
LÍFÆÐ ÞJÓÐARINNAR
Fundarfulltrúar L. í. Ú. sátu
árdegisverð sjávarútvegsmála
ráðuneytisins á laugardaginn:
jbar sem sjávarútvegsmálaráð-
herra Jóhann Þ. Jósefsson hjelt
stórmerka ræðu og boðaði að-
sioð ríkisstjórnarinnar við hinn
uðþrengda sjávarútveg.
Eins og getið var um á laug-
ardaginn, bauð sjávarútvegs-
málaráðuneytið fulltrúum á að
alfundi Landssambands ísl. út-
vegsmannætil dagverðar í Sjálf
stæðishúsinu á laugard. Við
þetta tækifæri flutti sjávarút-
vegsmálaráðherra Jóhann Þ.
Jósepsson, ítarlega ræðu um
sjávarútvegsmálin, viðhorfið í
málum þessum, viðskiptasamn-
inga við aðrar þjóðir og hina
miklu erfiðleika, er nú steðj-
uðu að sjávarútveginum vegna
i undanfarandi aflaleysisára á
síldveiðum og aflatregðu á
þorskveiðum á þessu ári.
í upphafi máls síns minnti
ráðherrann á það, að núverandi
ríkisstjórn hefði reynt að gera
allt, sem í hennar valdi stæði
fyrir málefni sjávarútvegsins,
ekki síður en annara atvinnu-
vega og þegna þjóðfjelagsins.
Tíminn einn ætti eftir að skera
úr því, hvernig' þessar ráðstaf-
anir ríkisstjórnarinnar mundu
endanlega reynast. En hann bað
menn að minnast þess að erfitt
væri að fást við „dýrtíðardraug-
inn“, meinsemdirnar innan-
lands væru margvíslegar og
fjölþættar, sem erfitt væri að
fást við, en þó væri jafnan
haft í huga að reyna að þokast
áfram á leiðinni til bættra skil-
yrða í þjóðfjelaginu samtímis
því sem leitast væri við að kom
ast hjá árekstrum á milli ein-
stakra aðila, stjettasamtaka eða
þegna þjóðfjelagsins.
Þá sagði ráðherran að árið,
sem nú væri senn að líða, hefði
fært sjávarútveginum margvís-
leg vonbrigði, einkum fyrir vjel
bátaútveginn. Óvenju lítill afli
hefði verið út af Vestfjörðum
á vetrarvertíðinni, Faxaflóa og
Austfjörðum og tæplega í
meðallagi í Vestmannaeyjum.
Vcnirnar, sem menn hefðu gert
til sumarsins, hinar björtu von
ír um betri síldveiði nú en hin
fyrri 3 undanfarin ár, hefðu al-
■ ‘jörlega brugðist. Bátaútveg-
vrinn væri því nú í meiri þröng
< í nokkru sinni fyrr. Hann sló
! ví föstu að fullkominn vilji
- æri fyrir hendi bæði hjá ríkis-
í- jórn og Alþingi um að finna
> ættar leiðir til afkomu aðal-
; vinnuvegar þjóðarinnar, sjáv
; útvegsins. Hann kvaðst ekki
■ :ta sieð annað, eins og málum
• vegsins væri nú komið, en að
J ’ssir tveir aðilar yrðu að leggja
3 nstofnunum í landinu þá
: 'iyldu á herðar að teygja sig
1 ’.ngra til aðstoðar við útvegs-
5 enn en undanfarin ár, svo pS
; vinnuvegurinn stöðvaðist
v ' .ki. í þessum efríum væri ekki
:• ngileg lausn að leysa sjóveð-
i 1 af hinum aðþrengdu fram-
iðslutækjum, heldur þyrfti að
•:apa þeim áframhaldandi
nnuskilyrði. Hann minnti á
að að meginþorri þeirra
:< lanna, sem rekið hefðu þessi
<æki, og orðið fyrir hinum gíf-
urlegu áföllum, ættu ekki
persónulega sök á því hvernig
komið væri, heldur væru óvið-
raðanlegar ástæður, sem hjer
Ræða Jóhanns Þ. Jósefssonar sjávar-
útvegsmálaráðherra í samsæti
utvegsmanna
með máiefnum útvegsmanna att
svo miklu leyti sem hún tieff'k
afl og getu til. Hann 3:vað þa>
höfuðnauðsyn að afgreiða hm
miklu vandamál eft?" besb*
manna yfirsýn, án öíga og
þannig, að stefnt væri i rjetta
átt á hverjum tíma.
Hann lauk múli sínu með t>v *
að segja:
hefðu verið að verki, og á með-
an ekki sýndi sig að ákveðnir
menn eða ákveðnir aðilar reynd
ust ófærir til að gera út skip
sín, til fiskiveiða á íslandi, yrði-
að komast hjá því að þunginn
fjelli of mikið á þeirra herðar,
taka af þeim atvinnutækin, eða
skjóta loku fyrir það, að þeir
gætu haldið áfram rekstri sín-
um.
Ráðherran minnti á störf
nefndar þeirrar, sem ríkisstjórn
in hefði á s. 1. hausti skipað,
til þess að rannsaka og gefa
yfirlit yfir ástand bátaútvegs-
ins. Sú mynd, sem fjekkst við
að yfirfara og lesa skýrslur
nefndar þessarar, hlaut að verða
til þess að taka af allan vafa
um það, að ríkisstjórnin yrði að
leggja fastar að bönkunum til
almennra úrlausna á vandræðr
unum, en tíðkast hefði á und-
anförnum árum, þrátt fyrir það
þó ekkí væri hægt með sann-
girni að segja að þessar stofn-
anir hefðu með öllu legið á liði
sínu til úrbóta. Þau ein afskipti
hins opinbera til úrlausnar
vandamála útvegsins geta til
greina komið sem Alþingi eða
a. m. k. meiri hluti þess er fylgj
andi þannig verður það að vera
þar sem lýðræði ríkir.
Nauðsyn sjávarútvegsins, til
þess að honum verði nú skap-
aður viðunandi grundvöllur til
reksturs, er svo brýn, að núver-
andi ríkisstjórn verður að ganga
lengra en nokkur önnur á und-
an henni í þeim efnum að skapa
slík skilyrði fyrir sjávarútvag-
inum. Síðan vjek ráðherrann í
glöggu yfirliti að afurðasölu-
málunum og skýrði gang þeirra
með ýmsum dæmum og upplýs-
ingum til útvegsmanna.
Ræddi hann síðan um fram-
leiðslu hinna ýmsu sjávarafurða
og gat m. a. þess að aukin salt-
fiskframleiðsla mundi vera
skynsamleg, því að reynslan
sýndi að eftirspurn væri
eftir þessari vöru og mikl-
ir möguleikar á sölu hennar.
Þá vjek hann að framleiðslu
hraðfrysts fiskjar, starfsemi
Sölumiðstöðvar hraðfrystihús-
anna og sölu á þessari fram-
rekstri togaraílotans og gerði
samanburð á því, hvernig af-
kastamöguleikar togaraflotans
hefðu stóraukist miðað við það,
sem þessi skip hefðu getað af-
kastað fyrir stríð. Gerði hann
glöggan samanburð á afkasta-
möguleikum togaranna 1938 og
1948, og ef miða ætti við meðal-
afla fyrir stríð og það aflamagn,
sem nýju skipin afkasta nú á
nærri því sama tíma sem hin
eldri gerðu fyrir stríð. mun láta
nærri, sagði ráðherran að sam-
jafna mætti hinum 30 togurum
við 120 af þeirri gerð, er Islend-
ingar gerðu út á árinu 1938.
Þetta sýnir hversu stórstígar
framfarir hafa orðið í rekstri
þessara mikilvirku framleiðslu-
tækja í þjóðfjelaginu á síðustu
árum og það ber höfuðnauðsyn
til þess að skápa þessum fram-
leiðslutækjum sem og öðrum
skilyrði fyrir afdrifaríku og
heillavænlegum rekstri í þágu
fullt tillit til þarfa þeirra. er á
hverjum tíma afla útflutnrnsrs-
verðmæta landsins.
Ráðherrann minntist á það,
að fulltrúar frá aoalfundi L.Í.Ú.
hefðu komið á fund sinn og
viðskiptamálaráðherra, til að
ræða við þá um höfuðtillögur
þær, sem nú lægju fyrir þess-
um fundi útvegsmanna til sam-
þykktar um úrlausn í vanda-
málum útvegsins. Hann minnt-
ist sjerstaklega á verðlagsráð
sjávarútvegsins og að ríkis-
stjórninni væri að sjálfsögðu
ljúft að eiga áframhaldandi við-
ræður við ráð það, sem útvegs-
menn nú skipuðu til þess að
fjalla um þessi málefni sín, i
þeim tilgangi að lausn féngist á
hinum gífux'legu vandamálum.
Það er að sjálfsögðu rjett og
skylt að taka fullt tiUit til álykt
ana og greinargerða, sem lagð-
ar væru fram af heilum hug og
til góðs fyrir þennan aðalat
þjóðarinnar. En ástandið í höfuð , vinnuveg þjóðarinnar, en hann
atriðum væri því miður svo að
segja hið sama um togarana og
það var fyrir strið. Nýju skipin
leita sömu miðanna og þau
gefðu áður og það eru einmitt
sömu eða svipuðu miðin, sem
vjelbátaflotinn leitar á eða er
mjög í námunda við. Það eru
ekki útgerðarmenn sem óskað
hafa eftir slíku ástandi um tog-
araflotann, heldur er það sú
úlfakreppa, sem þessi fram-
liðslutæki eru komin í vegna
ráðningakjaranna sem leiða til
þess, að þessi mikilvirku fram-
leiðslutæki geta ekki sótt hin
fiskisælu mið í Hvítahafi,
Bjarnai’eyjum og við Grænland,
á þeim tíma, sem fiskur veiðist
mikið á þessum miðum, en lítill
sem enginn á miðunum í kring-
um landið. Auk þessa alvarlega
sjónarmiðs er þess að gæta, að
þeir, sem vilja viðhalda þessu
ástandi um togaraflotann vegna
ráðningakjaranna á skipunum,
eru beinlínis að vinna vjelbáta-
flotanum stórt ógagn á þeim
fiskimiðum, sem vjelbátarnir
sækja á og mundu afla meiri
fiskjar á, ef nýju togararnir
leitnðu til fjarlægari og auðugri
fiskimiða.
kvaðst vilja minna útvegsmenn
á það, að allar óskir þeirra yrðu
að sjálfsögðu ekki uppfylltar
og ef til vill að þeir yrðu fyrir
meiri vonbrigðum en þeir byggj
ust við í dag. Að-.lokum minnt-
ist hann á stofnun Landssam-
bands ísl. útvegsmanna og gat
þess, að þessi stjettasamtök út-
vegsmanna væru vngst þeirra
heildarstjettarsamtaka, sem í
landinu störfuðu nú. En hann
vildi nota tækifærið til þess að
óska þessum samtökum allra
heilla, sem nú væri orðið mei'ki
,leg stofnun í þjóðfjelaginu, og
minnti útvegsmenn á það að
þjóðin liti til þeirra vonaraug-
um um að þeir gæfust ekki upp
í hinum miklu erfiðleikum.
Því næst lýsti hann því yfir
að ríkisstjórnin myndi standa
Ríkisstjórnin mun ekkert lát-*
ógert eftir því sem hún getur,
til þess að öryggi megi •• 1- apa*.ó
fyrir rekstur sjávarútvegsins a^-
svo mikíu leyti sem krÍEigum-
stæður og geta leyfir.
Þegar ráðherrann haíði lokiíl
máli sinu, kvaddi sjer hljóði*
formaður Landssambandsin*
Sverrir Júlíusson. Hann ávarp-
aði ráðherran og sjávarútvegs-
málaráðuneytið, þaklia'ði hifr
góða boð og þann hug senv A
bak við það lægi í garð útvegs-
manna. Síðan vjek hann orð-
um sínum til sjávarútvegs.tnala-
ráðherra, sem setið hefur fc
stjórn Landssambandsins frA
öndverðu, og unnið þar aö' hin-
um fjölda mörgu merku mál-
um. sem samtökin haía komið
fram til hagsbóta fyrir afkomn
sj ávarútvegsins. Hann þakkaði
ráðherranum fyrir þau fyrir-
heit, sem hefðu falist x ræðu
hans um afgreiðslu mála þetrra,
sem aðalfundur L.Í.Ú. beíði nn
til meðferðar og rætt hefði’ ver-
ið við hann og meðráSln'rra^
hans og þáu ummæli a'ö x tlcis-
stjórnin mundi gera ailt, ;;em i
hennar valdi stæði, til að' ieysa.
hin gífurlegu vandræði aem ni»
steðjuðu að sjávarútveginunvog
mundi að sjálfsögðu leiöa. tii
stöðvunar sjávarútvegsins el
'gagngei'ða ráðstafana og breyt-
inga yrði ekki beitt. Formaöur-
inn lauk máli -sínu me'ð þvi að
segja:
Skilningur þessa ráðherra ii
sjávarútvegsmálum þjoðaxintt-
ai’ er útvegsmönnum fyrir Jóngn
kunnur og það er þeim rnikið
ánægjuefni þegar menn með
jafn mikilli reynslu og bekk-
ingu á bak við sig fará með
hagsmunamál sjávarútve<;:utxs t
i’ikisstjórn landsins.
leiðsluvöi'u til erlendi'a landa á ) Næst vjek ráðherran að skipu
yfirstandandi ári. Hann lagði j lagningunni í þjóðfjelaginu.
áherslu á það að vanda yrði |_Fór hann nokkrum orðum um
framleiðslu þessa svo sem best
væri á kosið, og að leggja þyrfti
ríka áherslu á að viðhalda hin-
um gömlu viðskiptasambönd-
um sem fengist hefðu. Því næst
gat hann þess að í Evrópu væri
ástandið að.mestu leyti óbreytt
urn sölu afurðanna en þó þannig
að á þessu ári hefðu Sovjeti'ík-
in ekki fengist til að kaupa neitt
af hraðfrysta fiskinum, en svo
sem öllum væri nú kunnugt
hefði nýlega selst 9.000 smálest
ir af þessari framleiðslu til
Þýskalands á vegum Marshall
aðstoðarinnar fyrir mjög gott
verð.
hina miklu skipulagsöldu, sem
nú væri hátt á baugi, en hann
fyrir sitt leyti teldi að ýmsu
leyti mjög vafasama. Hinsveg-
ar kveðst hann að sjálfsögðu
viðurkenna, að innflutnings-
verslunin yrði að vera skipu-
lögð í sambandi við útflutnings
verslunina, þar sem hún væri
henni svo mjög háð, en útflutn-
ingsverslunin og þau verðmæti,
sem aflað væri til útflutnings
og gjaldeyrir þjóðarinnar feng-
ist fyrir, væri blóðgjafinn í þ;ióð
ai’líkamanum. lífæð þjóðarinn-
ar, sem afkoma hennar og vel-
megun byggðist á á hverjum
Frsmsko lögreglam.
lekur ili vörslu
bolanámismanna!
i gæi
París i gær.
Einkaskeyti til Mbl. frá Reuter.
FRANSKT heriið og lögregla byrjaði í dag að taka
hendur þær kolanámur í Norður-Frakklandi, sem v«?
menn, undir foi'vstu kommúnista, höfðu sest í. Munu :
þessar hafa farið fram að mestu áx'ekstralaust, en marg,
ur liggja nú undir skemmdum, meðal annars sökum 1
komið hefur vei'ið í veg fyrir viðhald þeirra, frá þvi
fall kolanámumanna hófst.
mar
rfails-
xp'Vðir’
nám-
,'vk -
Því næst vjek ráðherrann að 1 tíma. Þess vegna verður að taka
Mikið tjón
Innanríkis-
og iðnaðarmála-
:r staöið yfir í þrjár
í'áðherrar frönsku stjórnarinnar
fluttu útvarpsræður í dag i til-
efni af verkfallinu, en það hef-
'tuju-
tjóni. Sagði innnnríkis-
rann, ao minnihiuti sá,
Fi'amh. á bls, 12
þegar valdið Frökltum
miklu
ráðhei