Alþýðublaðið - 19.06.1920, Side 4

4
ALÞYÐUBLAÐIÐ
Xoli konangnr.
Eftir Upton Sinclair.
Þriðja bók:
Pjónar Kola konunqs.
(Frh.).
„Þeir sem sé bíða, Percy. Bíða
matar og vatnslausir, að öðru
leyti en því, að sumir þeirra hafa
kannske átt ofurlitlar leyfar eftir
af miðdagsmat sínum. Nú eru
liðnir þrír og hálfur dagur síðan
sprengingin varð, og altaf bíða
þeir. Loftið versnar með hverjum
tíma. Þeir anda að sér eitruðu
andrúmsloftinu. Þá tekur í höfuðið,
æðarnar tútna út á ennum þeirra,
tungan þornar og springur af
þorsta, þeir liggja aðframkomnir
á jörðinni. Þeir vita ekki hvað I
þeir hafa legið þar lengi. Þar er
engin skifting dags ©g nætur. —
þeir eru grafnir marga kílómetra
inni í fjallinu. En það, sem heldur
þeim við, er vonin, trúin á það,
að vinir þeirra og félagar ofan-
jarðar reyni aftur og aftur að
brjótast til þeirra, unz þeir geta
bjargað þeim. Þeir þora ekki að
rífa niður stíflurnar, af ótta við
það, að eiturloftið drepi þá á
augnabliki. En þeir vita, að björg-
unarmennirnir muni koma og rífa
þær niður, og þeir leggja hlust-
irnar við, til þess að heyra til
axanna og mölbrjótanna. Þannig
er ástandið, Percy".
Enginn svaraði. Hallur leit af
einum á annan. Allra augu störðu
á hann.
„Minstu þess, Percy, að þessir
menn niðri í námunni eru lifandi
verur eins og þú. Þeir þjást, eins
og þú sjálfur getur þjáðst — á
likama og sál. Þar er gamall
maður, íri, sem á veika konu og
átta börn, er bíða þess að fá
vitneskju um, hvort hana er lífs
eða Iiðinn. Eg þekki konu, er
bíður ofanjarðar, sem á bónda
sinn og tvo sonu kviksetta þarná.
I þrjá og hálfan sólarhring hafa
konurnar og börnin beðið við
námugöngin. Eg hefi verið þar,
og séð þau ráfa um, frávita, grát-
andi og full örvæntingar. Eg hefi
séð þau sitja með lútandi höíði
og hendur í kjöltu sér, hreyfing-
arlaus, eins og styttur af sorginni
sjálfri. Eg hefi séð þau fórna
höndum og hrópa bölvun yfir
glæpamanninn, sem lætur ástvini
þeirra farast.
Það varð þögn. Svo sagði
Harrigan? „Hvaða glæpamann
Eg skil þig ekki“.
„Já, þú trúir því víst varla, en
það hefir ekkert verið gert til
þess, að hjálpa þessum veslingum.
Loftdælunni hefir verið komið
fyrir, en hún hefir ekki verið sett
af stað. Þessi þorpari hefir látið
fjalir yfir uppgönguna og breitt
striga yfir. Með fjölum og segl-
dúk hefir hann lokað fuliorðna
menn og drengi inni, svo þeir
deyja»af eiturloftinu".
Skelfingarhrollur fór um sam-
kvæmisgestina.
íjvert stejnir?
Fyrir grein þá, sem nýlega stóð
í „Vfsi“ með þessari fyrirsögn, á
höfundurinn sannarlega þökk og
heiður skiiið, því það, sem þar
er sagt, eru sannarlega orð í tíma
töiuð. Eins og ástandið er nú hjá
oss, og einkum að því sem lög-
reglueftirlit snertir, þá virðist sem
öll siðmenning sé að hverfa, eða
svo virðist að minsta kosti vera
hér í höfuðborg rfkisins, og bendir
hin dæmalausa grein Dr. Arnar
í Morgunbl. þreifanlega til slíks.
Eg ætla mér ekki að rita langt
mál í þetta sinn, en aðeins leyfa
mér að beina þeirri spurningu til
hins háæruverðuga biskups og
prestastéttar landsins yfir höfuð,
hvort þeim finnist nú ekki tími
til kominn, að taka í taumana
með hina skaðlegu og stórhneyksl-
anlegu sunnu- og helgidagavinnu,
sem orðin er, ekki einusinoi bæj-
arskömm, heldur þjóðarskömm.
Þó vitanlega öll lög séu brotin,
sem eðlilegt er, þar sem engin
eða þá ónóg lögragla er, þá ætti
það ekki að vera íost regla, að
níðast á helgideginum, eins og
gert er, alveg að nauðsynjalausu.
ÖU helgidagavinna ætti að afnem-
ast með öllu, að viðlagðri þungri
refsing, ef út af er brugðið. Hver
hefir leyfi til að láta vinna á helgi-
degi? Enginn. Hvaðan getur lög-
reglustjóri fengið heimild til að
leyfa vinnu á helgum dögum?
Hvergi. Hvar í heimi mundi ann-
áð eins hneyksli viðgangast, ann-
arsstaðar en hér, í hinum skríls-
lega, siðmenningarsnauða bæ, að
togarar séu fermdir og afifermdir,
er þeir koma af veiðum, á sunnu-
og helgidögum? Ef skipstjórar
geta ekki komið inn á sunnudög-
um öðruvísi en til að trufla og
skerða ró helgidagsins, þá er bezt
fyrir þá að vera kyrra á hafinu;
enda held ég að væri nær fyrir
þá að veita hásetum sinum hvíld.
Mundi skipstjórum leyfast slíkt í
Englandi? Ef skipstjóri skipar að
vinna á sunnudegi, eiga menn
ekki að hlýða, nema í lífsnuuðsyn.
Ef útgerðarmenn skipa að láta
vinna á sunnudegi, þá á skipstjóri
að vera svo sjálfstæður, að segja
nei.
Hér þarf að taka alvarlega í
taumana, áður en hinn sorglegi
vottur um sálarlausa peninga-
græðgi, sem hin sívaxancti helgi-
dagavinna er, dregur þjóðina enn
dýpra niður í skarnlð. Eins og nú
er komið, þá er ekki nema um
tvent að gera, annaðhvort að af-
nema með öllu sunnu- og helgi-
daga — því svona má það ekki
iengur til ganga — eða þá fram-
fylgja stranglega kröfum þeim,
sem óhætt má fullyrða að stór
meirihluti þjóðarinnar fer fram á,
að stór refsing sé þeim gerð, sem
á nokkurn hátt skerða eða trufla
helgi hvíldardagsins. Til var helgi-
dagalöggjöf, ónóg þó, en hún er
víst dottin úr sögunni.
Burt með alla sunnu- og helgi-
dagavinnu og það strax. Eins og
nú er, erum við í fyrirlitningu og
hafðir að háði og spotti hjá öllum
siðuðum þjóðum. Þið verkstjórarl
Neitið algerlega að lcalla nokkurn
mann til vinnu á sunnu- og helgi-
dögum; til þess hafið þið fulla
heimild; £n með því að láta vinna
og fá menn til að vinna á þeim
dögum, brjótið þið sjálfir og eruð
orsök í að aðrir gera það, sem
þeir eiga ekki að gera.
i 16. júní 1920.
Sagax judex.
Aths. Blaðið vill eigi meina
greininni upptöku, þótt það sé
henni eigi að öiiu leyti sammála.
Ritstjóri og! ábyrgðarmaður:
Úlafur Friðriksson.
Prentsmiðjan Gutenberg,