Morgunblaðið - 11.10.1950, Blaðsíða 9

Miðvikudagur II. okt. 1950.
MORGVNBLAÐIÐ
Svar erkibiskupsins af Kantaraborg
við friðarávarpi rússnesku kirkjunnar
Kæri bróðir í Kristi?
Náð og friður sje með yður
frá Drotthi vorum Jesá Kristi.
Jeg hefi lesið með nákvæmni
og af áhuga ávarp það', sem þjer
ásamt forustumönsmm kirkn-
anna í Georgíu og Armeníu,
hafið sent kristnum mönnum
um heim allan. Er ensku kirkj
unnar þar sjerstakt geíið.
Askorun yðar til alíra krist-
'ínna manna um að berjast gegn
yfirvofandi heimsstyrjöld cg
skapa raunverulegan frið í
nafni frelsara heimsins, vekur
strax bergmál í hjarta mínu. —
Jeg er yður sammála um að
kristnum mönnum ber að hefja
sig upp yfir allt það sem aðskil
ur þjóðirnar og nálgast h:nn
lifandi sannleika, leita hinnar
lífgefandi uppsprettu, „þar sem
rjettlætið býr“. Og þannig
brynjaðir hinum krismu sanh-
andum eiga þeir að biðja sam-
an og vinna saman að því að
Mnn sanni friður meg| firósa
sigri yfir ríki sundrangar og
sundurþykkju.
Við í ensku kirkjunni höfum
eins og þjer, lengi og gaumgæfi
lega hugsað um vandamálin á
íþessum sundurþykkju- og ó-
róatímum. Hvað eftir annað
hefi jeg lagt að þjóð minni að
„biðja án afláts" um það, að
mennirnir megi beina fótum
sínum á friðarveg undir hand-
leiðslu almáttugs Guðs. Vjer
vitum — og er tim þar sam-
snála yður — að hindranirnar
á vegi friðarins era andleg
blinda mannanna og syndug-
leiki þeirra. Hið heil. guðspjall,
sem tilheyrir deginum í dag —
10. sunnud. eftir Trinitatis,
minnir okkur hastarlega á
blíndu þeirra manna, sem eru
að reyna að „vinna friðínn“ án
þess að viðurkenna yfirráð
Guðs og hjálpræðisboðskap
drottins vors og frelsara. — í
Jþessu guðspjalli era þau orð,
sem hann talaði grátandi yfir
Jerúsalem. „Ef einnig þú hefð-
ir á þessum degi vitað hvað til
fríðar faeyrir, en nú er það hul
fið sjónum þínum48. (Lk. 19,42).
FRIÐARÞRÁIN
Á þessari öld hafa tvær taum
lausar og hræðilegar styrjald-
Sr flætt yfir heiminn, og hug-
sur og hjarta alls almennings
þráir heitt öryggi og frið. Báð-
ar þessar styrjaldir hafa ótví-
rætt sýnt það, að alvarlegasta
ógnunin við friðinn er það þeg
ar hroki, ótti og íaumlaus
græðgi taka ráð og rænu af
snönnunum og sameinast um að
reka heiminn út í ógæfuna. —
Áður én varanlegur friður
kemst á milli þjóðanna, verða
þær að viðurkenna sannleik-
ann, rjettlætið og bróðurleg
samskipti sem megínreglur,
bæði til að stjórna eftir inn-
byrðis og í viðskiptum sínum á
milli. Án þessa kemst enginn
„Hitler studdi friðarhreyiingu“
SNEMMA I HAUST rjeðust koimnúnistar með óvenju-
legu offorsi á æðsta mann ensku kirkjunnar, erki-
biskupinn af Kantaraborg, dr. Fisher, inikinn friðsemd-
ar- og heiðursmann.
Kvað svo ramt að ólátum Moskvamanna, að skáldið
í Gljúfrasteini tók svo til orða í Þjóðviljanum, að þessi
breski kirkjuhöfðingi væri „fulltrúi satans“, ..útsendari
djöfulsins" o. s. frv.
Hver var ástæðan fyrir þessum hamagangi í Stalíns-
þjónunum íslensku? Hún var grein sú, sem hjer birt-
ist í íslenskri þýðingu, svar dr. Fishers til paírfarkans
í Moskvu, sem hafði sent frá sjer nokkurskonar „frio-
arávarp“ til kristinna manna og sjerstaklega beint máli
sínu til ensku kirkjunnar.
Geta menn nú með því að lesa svar dr. Fishers sann-
færst um hverskonar boðskapur það er, sem Stalins-
þjónar á íslandi telja vera frá satan runninn.
frá og byltingum, sem erlend
öfl kynda undir. Það mun ainn
ig gleðja yður, að fá að vita, að
bræður mínir, biskupar angli-
könsku kirkjunnar um heim
allan hvetja söfnuði sína *il að
biðja fyrir friði, og jeg held að
það sje varla til sú kirkja í
landinu þar sem friðarbænirn-
ar eru ekki fluttar reglulega og
án afláts. Þegar 32 biskupar
anglikönsku kirkjunnar komu
saman á Lambetfund fyrir 2
árum, endurnýjuðu þeir á-
kvörðun Lambet-fundar frá
1930 um að „það sje ósamrým
anlegt kenningu og dæmi Jesú
Krists ai' heyja stríð til að ráða
til lykta deilumálum“. í fram-
haldi af þessu gerði svo fund-
urinn eftirfarandi ályktanir.
(10) „Fundurinn staðhæfir, að
það sje skylda ríkisstjórnanna
að vinna að því að draga úr og
koma á eftirliti með vígbúnaði
í því skyni að afnema hann
með öllu nema það, sem nauð-
synlegt er vegna alþjóðalög-
reglu. En það skal viðurkennt,
að þar til þessu er komið í
kring, verður ófriður oft það
úrræði, sem þjóðirnar neyðast
Dr. Fisher erlubiskup.
ennþá hræðilegri heldur en
atomsprengjan. Öllum þessum
vopnum ber aS útrýma úr sið-
uðum þjóðfjelögum. Og stríð-
unum ber að útrýma líka. Stór
ir herir, voldugur floti og flug-
her — allt er þetta eins óeðli-
legt í siðaðra manna samfje-
lagi og atombomban. En það er
andleg lækning, sem heimurinn
að grípa til sem þess skárra af þarfnast. Hún þarf að koma svo
tvennu illu“. (!!). „Fundurinn ‘ að hægt sje að skapa traust. í
leggur áherslu á að ströngu al- fullri alvöru verðum við því að
þjóðaeftirliti verði kornið á 1 biðja um það, að nú verði tek-
með notkun kjarnorkunnar til
þess að koma í veg fyrir að
! hún verði notuð í hernaði“.
Af þessu hljótið þjer að sjá,
að skoðun ensku biskupanna er
alveg í samræmi við óskir yð-
ar um að hindra notkun kjarn
orkuvopna. Við hljótum allir
að vona það fastlega að þau
verði aldrei notuð.
ATOMSPRENGJAN
En janfframt held jeg að það
sje hvorki rjett nje skynsam-
legt, að leggja til að atom
in fyrstu skrefin í þá átt að
gagnkvæmt traust skapist. En
um kj arnor kuvandamálið er
ekki hægt að fjalla eitt út af
fyrir sig. Það er aðeins einn
þáttur í því vandræðaástandi,
sem hefur valdið því, að allar
tilraunir til samkomulags í al-
þjóðamálum hafa farið út um
þúfur. í bænum -sínum verða
kristnir menn að fela beiðni um
það, að beiskar ásakanir og
gagnásakanir, sem aðeins leiða
til vaxandi haturs megi víkja
fyrir fúsleikanum til að tala
síðustu tvo áratugfma, ©g
margar yfirlýsingar faafa
verið birtar keimlíkar þess-
ari, sem kom frá Stokk-
hólmsfundinum. Þær hafa
verið studdar af mörgum
sannkristnum mönnum. En
því miður hafa þær verið lið
ír í pólitískum áróðri ©g ber
að harma það. Sem dæmi vii
jeg upplýsa yður um það, að
friðarhreyfingin hlaut öflug
an stuðning frá Þýskalandi
Hitlers, í þeirri von að faún
mundi hvetja til friðsam-
legra afstöðu Bretlands ag
þannig vefta Hitler ©g
kumpánum faans frjálsar
hendur í Evrópu. Það eru
nokkrar líkur til þess, a®
Stokkhólmsávarpið verði
notað af sumum í pólítlsk'
um tilgangi og þessvegna faef
ur mjer fundist skylt að
vara prestana við því að
binda trúss við það. En ólík
ar skoðanir okkar um þessi
atriði, sem mjer virðast
helst tilheyra hínu pólitíska
sviði, ættu ekki að þurfa að
hafa nein áhríf á okkar sam
eiginlegu óskir um frið, sem
við þráum a£ öllu hjarta.
Það er kirkjunnar . hlutverk
að skapa það andrúmsloft, þar
sem okkar þráði friður fær
dafnað. Allur varanlegur frið'-
ur hlýtur að byggjast á skiln'-
ingi og fjelagsanda meðal manú
anna. Einmitt í þessú efni geta
kristnir menn lagt mikið af
mörkum. Það er rjettilega fram
tekið hjá yður að með kærleika
og samfjelagi við frelsara vorn
Jesú Krist geta kristnir menn i
ýmsum kirkjudeildum sýnt
öðrum mönnum hið sanna
bræðralag. í þessu sambandi
minnist jeg þess ávalt meíJ
gleði, hve kært og bróður'legt
samband er miíli rússnesku
rjetttrúnaðar kirkjunnar og
ensku kirkjunnar og mjer er
annt um að það eflist og aukist
eins og mögulegt er. Þjer mun-
uð minnast brjéfa, sem okkar
hafa farið á milli um það, hvem
íg kynning og gagnkvæmur
skilningur geti varað og vaxið,
Þjer, prestar yðar og þjóð yð-
ar eruð stöðugt oíarlega í huga
og bænum okkar í ensku kirkj-
unni. Vjer berum yður fyrir
brjósti, því að við erum upplýst
af hinum sama heilaga anda og
tilbiðjum hinn sama föður. Mjer
þykir vænt um orð yðar um
ensku kirkjuna og jeg bið þesa
að bróðurleg vinátta okkar megi
viðhaldast og vaxa. Með kær-
um kveðjum til yðar og kirkju
yðar er jeg yður elskandi bróð-
ir í Kristi.
Geofrey, erkibiskup af
Kantaraborgo
Grein um handritamdl
i<$ i „Mutionultidende
eftir Signrð Mordnl

KAUPMANNAHAFNARBLAÐIÐ Nationaltidende birti hinn 5,
þ, m. grein, sem nefnist ,,Handntamálið og íslenska þjóðin“, sem
Sigurður Nordal prófessor hefur skrifað samkvæmt tilmælum
blaðsins. Hafði ritstjórnin sjerstaklega óskað þess, að í grein-
ínni kæmi fram viðhorf íslendinga til málsins á þessu stigi.
I grein sinni vitnar Sigurð-^
ur Nordal í grein Stephans
Hurwitz prófessors, sem hann
birti í sumar, um handrita-
málið, og tilfærir sjerstaklega
þau ummæli, sem prófessor
Burwitz gerir að meginatriði,
eftir að hann hafði kynnst máí
inu af eigin raun, þ.e. hversu
miklu meira virði þessi hand-
rit sjeu íslendingum, en Dön-
um.
verði bönnuð skil- „sannleikann í kærleika“. Þeg-
sprengjan
yrðislaust. Þeir, sem styðja slík
varanlegur trúnaður á, og þess ar tillögur skulu ekki halda að
vegna lagt áherslu á, að finna þeir einir berjist fyrir friðnum.
jþurfi alþjóðlegar reglur, byggð Ensku biskuparnir sögðu rjetti-
ar á lögum, rjettlæti og trún-
aði svo að, þegar deilur mynd
ast eða misklíð kemur upp, þá
sje hægt að jafna það í anda
skilnings og vináttu.
Jeg get fullvissað yður um
það, að ekki einungis trúað
fólk hjer á landi, heldur einn-
ig allir landár inínir, þrá af öilu
hjartá Örúggan frið og reyna af
alhuga að styrkja alþjóðárégl-
ur svo að innan þeirra géti all-
ár þjóðir fundið að þær sjeu ó-
hultar bæði fyrir árásum atan
lega, að koma yrði á ströngu
alþjóðaeftirliti til að hindra
notkun kjarnorkunnar í ófriði.
En gagnkvæmt traust verður
að koma á undan banninu, ef
það á að hrífa. Samkomulag um
alþjóðaeftirlit er nauðsynlegur
vottur um það traust. Auk þess
tekur þessi tillagá um atomvopn
ín aðeins eitt atriði þessa vanda
máls til meðíerðar. Húm fjallar
aðeins um eitt vopn, sem hægt
er að nota til f jöldamorða. Sum
hinna, sem ekki er getið, eru
ar jeg greini fyrstu merkin um
slíka stefnubreytipgu, verð jeg
fús til þess að beita mjer ásamt
yður fyrir áskorun um upplýs-
ingar um allan vígbúnað og al-
menna afvopnun undir virkri al
þjóðastjórn, þar sem innfalið
væri eftirlit með kjarnorkunni
og bann við notkun atom-
spjrengjunnar.
STOKKHÓLMS-
ÁVARPIÐ
Þjer skírskotið íil þess,
sem nefnt hefur verið Stokk
hólmsávarpið. Margskonar
friðarhreyfingar faafa sköt-
ið upp kollmum hjor á landi
ÞURFA AÐ KYNNAST
HUG ÍSLENDINGA
I grein sinni bendir Nordal
á, að nokkurra vikna dvöl á ís
landi hefði þurft að vera einn
þáttur í rannsóknum hinnar
dönsku nefndar. En reyndar
þurfi mjög náin kynni af al-
menningi á íslandi til þess að
skilja til hlítar, hversu djúp
■rök þetta mál eigi þar. Og ást
-íslendinga á fornrítunum sje
enginn góugróður, ekki nein
bóía, sem blásin sje upp af á
róðri og geti hjaðnað aftur. —
Eitt dæmi nefnir hann frá
1827, þegar áskrifendur að
Fornmannasögum, gefnum út
af hinu norræna fornritafje-
lagi í Kaupmannahöfn, voru á
íslandi 800, fólk af öUum stjett
um, en ekki nema 226 saman'
lagtí i Banmörku,, Noregi og
Svíþjóð. ,
ÍSLENDINGAR LÁTA
MÁLIÐ, ALDREI
NIÐUR FALLA
Sigurður Nordal staðhæfk
að lokum í greininni, að íslencl
íngar geti alderi látið handritn
málið niður falla, fyrr en á því
sje fertgin sú lausn, sem þeir
megi við una.
í þessu máli sjeu allir ísíend
ingar einhuga, hvað sem þeim
annars beri á milli. Þetta sje
ekki aðeins spurning um eign-
arrjett, heldur skyldu og þjón-
ustu, að ávaxta þetta pund,
þótt það kosti f je og vinnu. —
Þær undirtektir, sem hand-
ritamálið hafi fengið meðal
margra hinna þjóðhollustu
Dana, ættu að sannfæra þá,
sem minna þekkja til þess, um
rjettmæti hins íslenska mál-
staðar. Ef íslendingar gæfust
upp, væru þeir ekki aðeins að
svíkja sjálfa sig, heldúr marga
af rjettsýnustu og víðsýnustw
hiönnum dönsku þjóðarinnar,
sem hafa lagt okkur líð í þessu
máli. (Frjett frá utanríkisráðu
neytinu).
Kontmúnisfar
í Indo-Kína
SAIGON, 10. okt. — Frá bæ'ki-
stöðvum franska hersins í Indo
Kíná bérast 1 þær fregnir i
kvöld, að uppréistarf lokkar
kommúnista hafi borið 2030
manna franskan herflokk ofur-
liði í grennd við kínversku
landamærm, —= NíB.