Morgunblaðið - 19.04.1952, Qupperneq 11

Laugardagur 19. apríl 1952
MORGUNBLAÐIÐ
11 ]
ÞRÖLIM VITAIUÁLAIMIMA
OKKAR stefna og starf í vita-
málum var markað að mjög veru-
legu leyti með lögum um stjórn
vitamála og vitabyggingar er sett
voru 1933. í þeim lögum og siðari
viðaukum við þau eru taldir 68
vitar af ýmsu tagi er reisa skuli
á næstu árum, en það voru:
Nýir ljósvitar...........- - - 44
Endurbygging og stækkun
ljósvita ................... 7
Hljóðvitar .................. 8
Radíóvitar ................. 9

68
EKæða Emils Jónssonar vitamála-
stjóra á ársþingi SVFÍ
Akranesi og Garðskaga og stóri
radíóvitinn á Suðurnesi koma í
staðinn.
Allt í allt má því segja að til-
tölulega lítið sé eftir af þeim
vérkefnum, sem mörkuð voru
1933. — En auk þeirra vita sem
þar er getið hafa á þessu tíma-
bili margir vitár verið reistir og
telst mér til að þær framkvæmá-
Af þessum 68 vitum hafa nú ir skiptist þannig:
vitabyggingar árlega og gerir til- veðrum Faxaflóa er eyða milli
lögur til ráðherra hvernig því fé Þormóðsskérs og Malarrifs, en sú
skuli varið, sem á hverjum tíma
er til umráða.
I vitanefnd eiga sæti, auk mín,
skólastjóri Stýrimannaskólans,
fiskimálastjóri, sem er forseti
Fiskifélags íslands og forseti Far-
Síðari hluti
manna og fiskimannasambands
íslands. Nefndin hefur jafnan
verið sammála um tillögur sínar
og ráðherrar þeir, sem um þessi
mál hafa fjallað hafa einnig
ávallt samþykkt tillögur nefnd-
arinnar óbreyttar, þannig að um
þessi mál hefur jafnan tekizt hið
giftusamlegasta samkomulag.
Ef við siglum í sæmilega heið-
skíru veðri frá Bjargtöngum vest
ur og norður um land, eigum við
að geta haldið vitaljósi alla leið-
ina, vestur með Vestfjörðum,
norður með öllu Norðurlandi og
meðfram öllu Austurlandi suður
fyrir Hornafjörð. Á þessu svæði
öllu ná vitaljósin saman í sæmi-
legu skyggni. Á svæðinu frá
eyða verður afmáð eða útfyllt í
sumar. Loks er svo í norðvestan-
verðum Breiðafirði eyða milli
Flateyjarvita og Bjargtanga. —
Eftir sumarið í sumar vantar því
aðeins 3 vita til að vitaljósin nái
saman kringum land.
Þessar eyður eru í sjálfu sér
ekki þýðingarmiklar, þar sem þar
er alls staðar um haflaus svæði
er að ræða, og hafa því verið
látnar mæta afgangi. Hitt er
miklu þýðingarmeira, að þó að
vitaljósin nái að vísu saman í
góðu skyggni, annars staðar þá
ná þau það vissulega ekki í dimm
viðrum, þegar skyggni er slæmt.
Verður því meiri áherzla iögð á
að auka ljósmagnið þar sem
þörfin fyrir ljós er mest, og allra
mest þegár skyggnið er verst. Um
þetta eru áætlanir uppi sérstak-
lega með aukningu ljósmagnsins
á þann hátt að taka upp raf-
magnsljós þar sem því verður
við komið. Innsiglingarijós og
leiðarmerki til margra hafna
þarf líka að endurbæta og verð-
ur unnið að því jöfnum höndum
við stækkun stærri vitanna.
Radíóvitarnir eru núna 10, ef
með er talinn Dalatangsradíóviti,
sem reistur verður í vor. Ég tel
engan vafa á að þeim f jölgi á j
næstunni og miðunarstöðvar
Miðunarstöðin nýja á Seltjarnarnesi eykur öryggi sjófarenda um
Faxaflóa og flugvéla er íiingað koma.
verið byggðir 32 ljósvitar af 44
(12 eru eftir óbyggðir), 7 endur-
byggðir af 7, 3 radíóvitar af 9
(6 eftir), 1 hljóðviti af 8 (7 ó-
byggðir), 43 samtals af 68 (25
óbyggðir).
Um þá vita, sem efíir eru ó-
byggðir er það að segja, að sumir
þeirra verða sjálfsagt aldrei
byggðir. Sérstaklega á það við
um hljóðvitana. Viðhorfið til
þeirra er allt annað nú en 1933,
þegar lögin voru sett. Hljóðvit-
árnir eru hvorttveggja í senn
mjög dýrir í rekstri og óábyggi-
legir í notkun, sem eru tveir svo
miklir ókostir við þessa vitateg-
und, að ég geri helzt ráð fyrir
að ekki verði byggðir fleiri hljóð-
vitar en þeir tveir, sem nú eru til
í notkun, á Sauðanesi við Siglu-
fjörð og á Dalatanga við Seyðis
Endurbyggðir vitar .... 11
Nýir Ijósvitar.......... 10
Radíóvitar ............. 2
23
Auk þess reknar og byggðar
að nokkru leyti miðurstöðvar 2.
Á þessu yfirliti — þó stutt sé
— má nokkuð sjá hvað miðað
hefur í áttina síðan byrjað var
að vinna eftir vitalögunum um
1934. Á síðastliðnu ári voru 8
nýir vitar teknir í noíkun og á
þessu ári verða byggðir 4 nýir
ljósvitar og 1 radíóviti, og 1 Ijós-
viti endurbyggður.
Lítilsháítar hefur borið á því
að ýmsir staðir vildu láta sínar
vitabyggingar ganga fyrir, en
eins og að líkum lætur hefur ekki
verið unnt að verða við öllum
fjörð. Radíóvitanir, sem óbyggðir ( óskum sem borizt hafa um vita-
eru, en ákveðnir eru í vitalögun- byggingar með því takmarkaða
um eru á þessum stöðum:
té, sem hefur verið til umráða.
Bjargtanga, Geltinum, Siglu- íiefur verið róðið fram úr því
nesi, Langanesi, Seley og Gróttu. | vandamáli á þann hátt að vita-
Um þá er það að segja, að á nefnöin svokallaða kemur saman
Vatneyri á Patreksfirði hefur j einu sinni á ári og athugar þær
verið byggður radíóviti, sem að umsóknir, sem borizt hafa um
nokkru leyti að minnsta kosti
kemur í stað Bjargtanga, Sem að
ýmsu leyti er óheppilegur staður.
Verið er að athuga möguleíka
fyrir uppsetningu radíóvita á
Arnarnesi við ísafjarðardjúp, eða
þár í grennd, sem þá mundi
koma í stað Galtarradíóvitans. Á
Sauðanesi er lítill radíóviti starf-
andi, cg allstór radióviti á Kálfs-
hamarsvík, svo ég geri taepast ráð
fyrir að radíóviti komi á Siglu-
nes. Á Langanesi er mjög erfitt
að starfrækja radíóvita af ýmsum
ástæðum, og geri ég því ráð fyrir
að hann verði heldur hafður á
Raufarhöfn, þar sem undirbún-
ingur er líka hafinn undir radíó-
vitabyggingu. Seley er 1 ika um
það bil afslcrifuð í þessu sam-
bandi. Radíóviti á Ðalatanga
kemur væntanlega í staðinn fyr-
ir hann, en Dalatanga radíóviti
verður reistur eftir 1—2 mánuði.
Allt efni er til í hann og hús
verður fullgert í maí n.k. — í
Gróttu verður heldur varla reist-
ur radíóviti. Miðunarstöðin á
Hornafirði að Kúðafljóti, eða Al- komi smátt, og smátt í hvern
viðruhamravita, eru tvær eyður. fiskibát. Tel ég það vera hina
Á milli Hvanneyj arvita við æskilegustu þróun, því að radíó-
Hornafjörð og Ingólfshöfða er miðanir eru ein hin öruggustu
Til vinstri á myndinni sést varavél miðunarstöðvarinnar. Ef raf-
magn bilar, er hægt að setja vélina samstundis í gang. Ræsirinn
í turninum á Reykjavíkurflugvelli.
er
enginn viti. en þessi tvö ljós ná leiðarmerki fyrir aliar siglingar,
ekki saman. Á sama hátt er eyða enda radíóvitarnir notaðir jöfn-
milli Ingólfshöfðavita og Alviðru- um höndum af flugvélum, og
hamravita, sem ná ekki alveg reistir sumir hverjir vegna flugs-
saman. Frá Alviðruhamravita og ins, þó að þeir séu notaðir líka
vestur með allri suðurströndinni af sjófarendum.
er aftur hægt að sigla í samfelldu ] Hljóðvitarnir eru eins og ég
vitaljósi vestur fyrir Reykjanes hef áður getið um dýrir og ó-
og inn í Faxaflóa. í norðaustan-. ábyggilegir, og geri ég því ekki
ráð fyrir að þeim fjölgi neitt
verulega frá því sem nú er.
Sjómerki eru eins og kunnugt
er reist á nokkrum skerjum til
auðkenningar, Ijóslaus, sem hægt
er að notast við sem dagmerki.
Þau þyrftu víðar að vera, og er
það nú í athugun. En á þessu ári
verður væntanlega gerð tilraun
með nýja tegund sjómerkja á
tveim eða þrem stöðum. Hefur
verið ákveðið að setja upp í sum-
ar „radar“-merki að minnsta
kosti á Æðarsker og Rifssker
fyrir austan til þess að prófa
hvort sker sjást þá ekki betur í
„radar“, en eins og kunnugt er
hafa nú æðimörg skip fengið það
tæki. Hafa þessi merki verið sett
upp erlendis og gefizt vel að sögn
þar, og er þess að vænta að sama
komi í ljós hér líka.
Auk þessa, sem ég nú hef
minnzt á, eru ýms ný tæki og
kerfi að ryðja sér til rúms er-
lendis til staðarákvarðana. Eru
þrjú þessara kerfa þegar í notk-
un og þekkt af afspurn hér, og
raunar er hér í gangi ein stöð í
slíku kerfi, en það er Loranstöðin
á Reynisfjalli, sem vinnur með
tilsvarandi stöðvum í nágranna-
löndum okkar, í sambandi við
flugsamgöngur um norður
Atlantshaf.
Hin kerfin eru Consol-kerfið og
Deeca-kerfið. Öll hafa þau það
sameiginlegt að með sérstökum
móttökustöðvum og kortum er
hægt að gera mjög nákvæmar
staðarákvarðanir eftir þeim fljót-
lega, og svo að segja jafnóðum
og skip eða flugvél siglir. Þetta
eru sem sagt hin fullkomnustu
tæki sem þekkjast til' staðar-
ákvarðana. Við höfum nokkuð
fylgzt með tækjum þessum, og
fengið um þau ýmsar upplýsing'-
ar, en okkur hefur verið ráðlagt
af sérfræðingum, vegna hinnar
öru þróunar síðustu árin, að bíða
átekta, því að með mjög stuttu
millibili berast fregnir af nýjuru
gerðum fullkomnari og ódýrari
en áður þekktust. Þó hefur verið
gert bráðabirgða „Decca“-plau
fyrir Island sem er mjög freist-
andi, verð ég að segja, en dýrt
nokkuð, sérstaklega fyrir þá sem
ætla sér að nota það, vegna mót-
tökutækja og sérkorta, sem verð-
ur að nota í samband? við kerfi
þessi. — En það verður haldið
áfram að fjdgjast með þessari
þróun og reynt að færa sér í nyt
þegar stundin til þess álízt heppi-
leg. í
Fleira hef ég svo ekki að segja
í stuttu máli. Ég er mér þesa
meðvitandi að þetta er ekki neitt
íullkomið yfirlit um þróun vita-
málanna á íslandi, enda ekkt
hægt í stuttu máli að gera því
efni nein tæmandi skil. En ég
hef leitazt við að draga fram
aðalatriðm, og ef einhver vili
vita meira, og ég kann að svara,
þá skal ég með mikilli náægju
gera það.
En mig langar svo að Ijúka
Framh. á bls. 12. ,
GÍVE NEW UFE 70 YQUR WHfTES WiTH
SAPIiOUFT
er undursamlegt fyrir 'línfatnaðinn.
Gerið stórþvottinn að hvíldardegi.
Notið OXYDOL
UMBOÐSMENN:
A6NAR HORÐFJÖRÐ & CO. H. F.