Morgunblaðið - 24.08.1952, Blaðsíða 7

Sunnudagur 24. ágúst 1952
MORGZJ N BLAÐ1Ð
B 1
REYKJAVIkURBRE
Laugardagur
23. ágúst
Sumarið
TVENNT mun m.a. f mínnum
haft frá sumri því, sem nú er að
líða. Síldarleysið fyrir norðan og
hinir langvarandi þurrkar á
Suðurlandi. Má búast við að ein-
kenni sumarsins verði meðal ann
ars talin þau, að síldin brást ger-
samlega fyrir Norðurlandi og út-
synningurinn brást hér syðra svo
menn höfðu ekki önnur ráð til
þess að verja kartöfluakrana í
Þykkvabænum fyrir þurrkí, en
að kalia á vatnsbíl svo vökva
mætti kartöflugrösin.
En þf^ar svo langt var komið
fór að rigna. Aðfaranótt föstu-
dags rigndi t.d. svo hressilega í
Mýrdalnum að úrkoman á 12
klst. mældist 47 mm. Er það
nokkru meira en þreföld úrkoma
í Reykjavík allan júnL
Síldin austur í hafi
NORSKUR síldarskipstjóri, sem
nýkominn er til Haugasunds og í
mörg ár hefur stundað síldveiðar
við Norðurland hefur skýrt svo
frá, að á síldveiðisvæðinu 75—120
sjómílur norðaustur af Færeyjum
hafi 150 norsk skip verið að veið
um þegar hann var þar.
Öll þau ár, sem hann stundaði
veiðar við ísland kvaðst hann
aldrei hafa komist í eins mikla
síldveiði og þarna. Vandinn var
sá að hafa lag á því að komast
hjá að rífa netin er fylltust á
augabragði. Svo þétt var síldin
í sjónum.
Norskur blaðamaður, sem und-
anfarnar vikur hefur verið hér
á ferð og kynnst aflabrögðunum,
eða öllu heldur aflaleysinu, skrif-
ar í blað sitt, Morgenbladet, að
það sé hart, ef íslenzkar síldveið-
ar í líkingu við þær, sem stund-
aðar hafa verið fyrir Norður-
landi síðustu hálfa ölá, séu alveg
úr sögunni. Ekki aðeins sé það
alvarlegt áfall fyrir íslenzku
þjóðina, heldur erfitt að sætta
sig við, að mannkyn láti slíkan
matarafla ganga sér úr greipum.
Því vitað er, að síldarmágnið hafi
ekki minnkað í sjónum, heldur
hafi síldin aðeins fært sig úr
stað, en hvorki íslendingar né
sðrar þjóðir, hafi lært þær veiði-
aðferðir, sem beita þurfi, til þess
að hægt sé stunda síldveiðar í
stórum stíl á úthafinu.
Fiskifræðingarnir telja, að
cf menn einbeita kröftum sín-
;■ um og kunnáttu, til að finna
hentugar veiðiaðferðír ætti
ekki að líða á löngu unz úthafs
veiðarnar koma til sögunnar,
hvort lieldur um verður að
ræða veiðar í flotvörpuna eða
ef til vill aðrar stórtækari að-
ferðir.
Sumarið þegar síldin og útsynningurinn brast • Við þurfum
að koma upp jurtakynbótastöð og bæta kúakynið • Stærsía
verkefni næstu kynslóða er að notfæra sér skilyrði landsins
til að bera barrskóga • Viðarþörfin vex og timburverðið hækk-
ar • Mistökin með minkinn verður að laga með samstilltum
ótökum almennings • Austanmenn samir við sig — vilja
engin viðskipti við Vestur-Evrópu • Hvernig hugsjónir Einars
Olgeirssonar samræmast þjóðarhag
1— < ^ L < O 4r K7 j1 ir- <? ff <1 rtf > 0 O
(i 111 kwX\\\\u ii
V p pr 4 % < fpT d >6° 1É1
0
—} o-
i
' *
6o
j
//I7.
íó
+>
\
Barrskógabelti norðurhvelsins (Úr grein Hákonar Bjarnasonar).
aðferðir og aðrir hafa gert. plantna hefur í búskap náttúr-
Hann segir sem sé, að aðferð- unnar svo að segja alveg sneitt
irnar við jurtakynbætur eru al- hér hjá garði. Aðeins ein tegund
gildar hvar sem er í heiminum, ’ barrviða hefur vaxið hér frá alda
en slík starfsemi kemur ekki að öðli, hinn kræklótti, jarðlægi
notum nema þún sé rekin í land-
inu sjálfu. Áreiðanlega höfum við
íslendingar nægilega fróðum
mönnum á að skipa, til þess að
runm, emirinn.
All fram á síðustu ár, hafa
menn kennt köldu loftslagi ís-
lands um, að hér hafi engir barr-
reka slíkt kynbótastarf með ár- skógar verið er landið byggðist.
angn.
En sérfræðingarnir er taka
þetta mál að sér og stjórnarvöld
landsins þurfa að vera samtaka
í trúnni á nytsemi og nauðsyn
slíkrar starfsemi til þess að hún
beri tilætlaðan árangur.
Stefnan í ræktunar
málunum
MEÐAL hinna erlendu fulltrúa á
fundi norræna búnaðarfrömuða,
sem haldinn var hér í Reykjavík
um daginn, var formaður sjá-
lenzkra búnaðarfélaga, Poul
Karishöj. Eftir beiðni Morgun-
blaðsins skrifaði hann stutta
greinargerð fyrir blaðið, um áiit
sitt á framtíðarhorfum hins ís-
lenzka landbúnaðar, er birtist hér
í blaðinu fyrir nokkrum dögum.
Aðalatriðið í áiitsgerð þessa
danska búnaðarfrömuðar voru í
stuttu máli þessi:
Við Islendingar þurfum að
hagnýta okkur nýræktarlönd-
in á sem beztan liátt, á hinum
framræstu mýrum, sjá «m að
í þau verði sáð hentugustu
1 grastegundum, sem völ er á,
og láta rækilegar áburðartil-
raunir skera úr því hvaða á-
burðarefni hentar hisium ís-
lenzka .iarðvegi.
Hann segir ennlrenrar: —
Með mörgum þjóðum hafa
skipulagðar kynbætur nytja-
jurta leitt til mikiíla fram-
fara. Það liggur í angurn uppi
að þið getið notað ykkur sömu
Kúakynið þarf að
bæta
HINN danski búnaðarfrömuður
hefur að sjálfsögðu fest auga á
því, hve miklir möguleikar eru
hér til grasræktar og haglendi
getur orðið bæði mikið og gott
á nýræktarlörrfum sveitanna.
F.n liann er ekki ánægður
með afrakstur af nautgripa-
rækt meðan kýrnar eru ekki
afurðameiri, telur að til þess
að við eigðnm hægt með að
keppa við aðrar þjóðir í smjör-
og ostaframleiðslu, þurfum við
að koma okkur upp betri kúa-
stofni.
Segir, sem rétt er, að af þeirri I
reynslu, sem við höfum haft af
innflutningi búpenings, sé eðli-
legt að íslenzkir bændur séu
tregir til tilrauna í þá átt eftir
Iþau skakkaföll, sem orðið hafa
!i sambandi við slíkan innflutning.
Sarnt spyr hann, hvort eigi myndi
reynast tiltækilegt (t.d. með fjar-
sæðingu), að blanda nautgripa-
j kyn okkar með svissnesku há-
fjallakyni, sem er hvorutveggja
|í senn sæmllega gott holdakyn og
mjólkar betur en kúakyn okkar.
Svo stutta dvöl hafði Poul
|Karlshöj hér á landi að hann
jhafði ekki tækifæri til að ganga
■úr skugga um hvort hér væri
möguleikar á kornrækt eða hvort
íslenzk skógrækt eigi framtíð fyr-‘
I ir sér. Hinir erlendu fulltrúar,
,sem voru á þessum fund'i, fengu
(ekki tækifæri til að heimsækja
Sámsstaði, eða skógræktarstöðv-
arnar í Fljótsþiið.
í barrskógarbelíinu
f SÍÐASTA ársriti Skógræktar-
félags íslands birtir Hákon
Bjarnason, /skógræktarstjóri, ýt-
arleea grein, um hina merku
fylkingu plönturíkisins, ber-
frævingana. »
Einangrun íslands og fjarlægð
þess frá öðrum löndum á sök á
því, að þessi mikla fylking
Sem betur fer vita menn nú
að þessu er ekki þannig farið.
Ef litið er til loftslagsins Iiér
á landi, er ísland að réttu lagi
í hinu mikla barrskógarbelti.
En samanhangandi barrskógar
eru, sem kunnugt er, í breiðu
belti umhverfis allt norður-
hvel jarðar, þar sem barrtrén
bera ægishjálm yfir allan ann-
an gróður.
ísland og Grænland eru einu
^löndin á þessum breiddargráðum
er frá náttúrunnar hendi hafa
enga barrskóga. Verður því naum
ast með orðum lýst, hve miklum
! auðæfum við íslendingar höfum
misst af, allt frá landnámsöld,
vegna þess, að hér hafa ekki vax-
ið neinir barrskógar. í barrskóga
belti norðurhvelsins sækir mann-
kynið fjöldan allan af nauðsynj-
um sínum. Fengi nútímamenn-
ingin naumast staðist, ef hún
missti af þeim hlunnindum er
I þaðan koma.
Skógleysi íslands er fyrst
og fremst um að kenna að við
lifum raunverulega á norður-
hjara hins byggilega heims.
Þess vegna er óhætt að full-
yrða, að skógræktin hér á
landi er nauðsynlegasta og
merkilegasta framtíðarverk-
efni sem bíður þjóðar vorrar.
vlð margnum, hinum ört fjölg-
andi mink. Hér* þurfi kunnátta,
sainhugur og áhugi að koma til.
Skipuleggja þurfi ,herferð á hend
ur þessu aðfengna meindýri. —
Ætti það að vera hægðarleikur
ef vel er unnið.
Menn, sem eru þannig gerðir,
að þeir hafa ánægju af veiðiskag
janfvel leggja það fyrir sig, ao
skjóta fugla, ýmist séx til gleði
eða í atvinnuskyni, og menn,
sem stunda veiðar í ám og
vötnum, ættu eins að geta
haft ánægju af því að leggja það
meindýr að velli, sem ofsækir
fugla himinsins og veiðina í vötn-
um og ám. Þeir ættu að temja sér
minkaveiðar og ráðast með sam-
hug á það kvikindi, sem illu
heilli hefur verið flutt til lands-
ins í gróðaskyni og er orðið sí-
vaxandi plága í landinu.
% I
Áróðursráðsíefna
í vor
EINVALDSHERRAR Sovétríkj-
anna og allt þeirra fylgilið austan
og vestan járntjalds kvarta sí-
fellt yfir því að lýðræðisþjóðirnar
vilji engin verzlunarviðskipti
hafa við Sovétríkin eða ieppþjóð-
ir þeirra.
Sami söngurinn er sífellt við-
hafður hér í Þjóðviljanum eins og
öðrum kommúnistablöðum er
gala með á sömu nótum og spil-
aðar eru i Moskva. Hert var á
þessum áróðri á s.l. vori, er
Sovétstjórnin boðaði til viðskipta
ráðstefnu austur í Moskvu og
fékk ýmsa verzlunarmenn og
kaupahéðna, til að bíta á þann
krók og fara þangað austur. Var
aðalbeitan, sem fyrir þá var lögð,
loforð um, að þeir fengju bgr
prýðilega gistihúsavist meðan á
ráðstefnunni stæði.
Allur árangúr af þessari vi3-
skiptaráðstefnu rann út í sand
inn. Kom í Ijós, er á reyndi að
tilgangurinn með ráðstefnunnl
var sá einn að nota hana sem
skálkaskjól, auglýsa með
henni viðleitni ráðstjórnarinn-
ar ti! aukinna viðskipta. þó sá
vilji væri í raun og veru ekki
til.
Önnur tilrann ’?■
sem varð að engu
EN þessi Moskvuráðstefna mun
hafa leitt til þess, að rr.'inn, sem
í alvöru óska eftir, og vinna að,
aultnum kynnum meðal lýðræð's-
þjóðanna við Sovétríkin og lepp-
ríki þeirra, gripu tækifærið til
þess að fá úr þvi skorið enn á ný,
hvort nokkur vilji væri hjá
kommúnistum til aukinna Vest-
ur-Evrópuviðskipta.
Aðalritarinn í efnahagsnefnd
Evrópu, Gunnar Myrdal, lét boð
út ganga L júlí s.l. um að nefnd-
in boðaði til nýrrar ráðstefnu um
alheimsviðskiptamálin, er átti að
hefjast 9. sept.
Austan járntjaldsins hafa und-
Timburskorturinn
Timburskorturinn hefur allar
aldlir íslandsbyggðar háð okkur
íslendingum. Þrátt fyrir bættan
Jefnahag og bætt flutningaskil-
yðri er timburnotkunin hér á
llandi að tiltölu við fólksfjölda
margfalt minni en með öðrum
menningarþjóðum.
Vegna þess að við höfum á sið-
ustu áratugum horfið að veru-
legu leyti frá timburhúsabygging
um og tekið upp steinsteypu í
staðinn, hafa ýmsir menn af van-
kunnáttu sinni og í fljótræði
haldið að viðarþarfir mannkyns-
ins séu minnkandi og fari minnk-
andi. Þess vegna megi búast við
að við getum í framtíðinni keypt
nauðsynlegan við fyrir lægra
verð en. hingað til hefur átt sér
stað.
En þetta er þveröfugt. Mann-
kynið notar árlega þriðjungi
meira af timbri en samanlagður
ársvöxtur skógauna nemur. En
80% af viðarþörfínni er fullnægt
með skógarhöggi í barrskógum
norðurhvelisins. Svo timbur úr
barrviðunurri verður í framtíð-
inni torfengnara og dýrara með
ári hverju. En viðarnotkun heims
ins árið 18*3, segir Hákon Bjarna
son í grein sinni, nam þúsund
milljónum tonna.
Árlega flytjum við íslendingar
inn timbur og aðrar skógarafurð-
ir fyrir 60 milljónir króna.
Það er blóðugt að vita til
þess að þjóð, sem er svo fátæk
af verðmætum efnum, sem við
fslendingar, skulum á hverj-
um degi ársins þurfa að flytja
inn timbur fyrir nokkuð á aðra
krónu fyrir hvern cinasta íbúa
landsins, og vita að þessi verð-
mæti geta vaxið í landinu með
tíð og tíma eða gætu hafa vaxið
hér ef skógræktinni hefði ver-
ið sinnt og til hennar stofnað
með ráðdeild og fyrirhj’ggju
fyrir hálfri til einni öld.
Misheppnað
gróðabrall
FYRIR nokkrym árum komust
íslenzkir fjárplógsmenn að þeirri
niðurstöðu, að þjóðin gæti safnað
auðfengnum gróða, með því að
flytja minka til landsiná, því
skinn þeirra eru verðmæt grá-
vara.
- Sundmerðir þessir*höfðu ekki
lengi verið haldnir hér í búrum,
þegar á því tók að bera, að þeir
voru annars staðar en þeim var
ætlað.
Þeir léku sem sp.gt lausum hala
um fjöll og hæðir og reyndust
hinir verstu vágestir, þar sem
fuglalíf hafði áður blómgast til.. . , .. , -■»»»,
nytja og augnayndis fynr lands-
menn.
Nokkrir menn, sem fróðir voru
um dýrafræði birtu aðvörunar-
orð til þjóðarinnar áður en þessi
innflutningur fór fram. Meðal
þeirra var Guðmundur G. Bárðar
son, er skýrði frá því hve mikil-
virkur minkurinn reyndist í varp
löndum og veiðivötnum, til að
bjarga sér og útrýma fuglum og
fiski.
Dr. Finnur Guðmundsson hef-
ur skýrt frá því hér í blaðinu
að á öllu svæðinu frá Mýrdals-
sandi að Breiðafirði veldur mink-
urinn nú stórtjóni. Eyðir varp-
löndum, sem áður voru arð-
söm og leggur fuglalíf héraðanna
að miklu leyti í auðn.
Einn rriiaður hefur lagt stund
á minkaveiðar að tilhlutan stjórn
arvalda og kann þá íþrótt. En dr.
Finnur og aðrir óvildarmenn
minksins og unnendur fuglalífs
benda á, að hinn slyngi minka-
eyðir einn saman megi sín lítt'
hefur ekkert svar fengið um það,
að þeir háu herrar vilji sinna
boðfnu. Svo nú hefur ráðstefna
þessi verið afboðin, enda hefur
aldrei verið hægt að fá kommún-
ista til að koma fram með nokkr-
ar raunhæfar tillögur um það,
hvernig þeir hugsi sér, að auka
og tryggja viðskipti milli sín og
lýðræðisþjóðanna.
Að sjálfsögðu heldur Þjóðvilj-
inn áfram upptéknum hætti, eftir
skipun austan að, að harma það
í orði að þessi viðskipti komizt
ekki á, og verði ekki að gagn-
kvæmum notum fyrir þjóðirnar
beggja megin járntjalds, þó sann-
anir séu fyrir því, að húsbændur
þeirra fyrir austan járntjald
meini ekkert með þcssu hjali.
Hugsjón
Einars Olgeirssonar '
ÞEGAR einvaldur Sovétrikjanna,
Stalin í Kreml, gerði samninginn
Framh. á bls. 8 j