Morgunblaðið - 27.11.1952, Blaðsíða 9

Morgunblaðið - 27.11.1952, Blaðsíða 9
Fimmtudagur 27. rarv. 1952 lUORGUHBLAÐtÐ g §sianc§s25 ára TILDRÖG "AB STOFNUN FÉLAGSINS MÁNUDAGINN 7. nóvember 1927 komu nokkrir menn saman í skrifstoíu Björns Ólafssonar, kaupmanns, hér í bsenum í þeim tilgangi að undirbúa stofnun al- menns ferðafélags á ísiandi. Var þar rætt og ráðgazt um stefnu og staríssvið þsssa f/aroííðarfélags ©g afráðið, að komið skyldi sam- an á sama stað eftix eina viku, er f undarmönnun; hefði unnizt tími til að íhuga, hver fyrir sig, frum- varp það, sem lagt hafoí verið fyrir þennan fund. Fundarmenn á þessum síðari fundi, mánudaginre 14. nóv. 1827, voru flestir hinir sömu og fyrr, fámennir, en fullir ábuga á fram- gangi máisins. Var nú gengið frá frumvarpi því, er ákveðið var að leggja fyrir stofafuiid félags- ins. I ávarpi þessa íundar til al- mennings segir m. a.r — Hér á landi er engí félags- skapur, sem beitir sér fyrir því að kynna landið út á við né inn á við eins og á sér staS í flestum löndum Norðurá'íœmar. Á Norð- urlöndum er slíkur félagsskapur í hvérju Iandi, öflugux mjög, sem hefir margbrotið verk með hönd- um um ao auka þekkingti manna á náítúru landsins, örva áhuga á ferðalögum og gxeiða. fyrir þeim á ýmsan hátt. Vér undirritaðir áUíum rrTjög æskilegt, að slíkur félagsskapur yrði stofnaður hér á landi Mun það varla orka tvíraælis, að f élags skapur sá mundi veiða bjóðinni til hins mesta gagns og leysa úr ýmsum þeim viðíangseínum. sem ekki verður geBgið fram hjá gaumlaust til lengdar. — Undir ávarp þeíta rits: Björn Ólafsson, Níeís P. Dvragal, Einar Fétursson, Haraldur Árnason, Jón Þorláksson, Skúli Skúlason, Tryggvi Mapnússon, Stcfán Stef- ánsson, Valtýr Stefánssoii, Helgi Jónasson frá Breuiui, Geir G. Zoéga. Hinn eiginlegi stofnfundur Ferðafélags fslands för svo fram sunnudaginn 27. nóvember 1927 og var hinn fyrsti forseti þess ; " «» indÍB tzS csimcaiwíiisve VéSabilanir ðigeng&ri á skipum jiar»oft er skipt vm vélstjórs Ræft víð Thure Lindefl verkfræð- ing hjá ftíohab-verksmiðjunum Jón Þorláksson, fyrsti forseti í'élagsins manna, sem skilið hafa til hlítar hið mikilvæga hlutverk þessa félagsskapar og breytt samkvæm' því. Mun óhætt að segja, að aðal- styrkur félagsins hefir einmitt veiið í því fólginn, að það hefir jafnan átt að marga fórnfúsa áhugamenn, sem unnið hafa af stakri ósíngirni og dugnaði af málefnum þess. Má þar sérstak lega minnast forseta félagsins sem allir hafa reynzt með á "æt um í starfi sínu og einnig Kristj- jáns O. Skagfjörð, sem var fram- kvæmdastjóri þess um 16 ára skeið, þar til hann andaðist fyrir rúmu ári síðan. Rækti hann það starf af einstakri alúð og áhuga og á Ferðafélagið honum 'nikið og gott starf að þakka. Félagsstarfið hefir verið öflugt og margbreytt og unnið hefir ver- ið markvisst í þeim höfuðtilgangi féla^sins að stuðla að ferðalög- um um ísland og glæða áhu«a fólks á að kynnast landinu, sér- staklega þeim h'utum þess, sem almenninfi eru litt kunnir en eru fagrir og sérkennilegir. Kristján Ó. Skagfjörð, í'ramkvæmdast jóri féíagsin.i um 16 ára skeið. kjorinn Jón Þorláksson borgar- stjóri, en aðrir forsetar félagsins hafa verið þeir: Bjöxn, Ólafsson stórkaupm., Gunnla««ur Einars- son læknir, Jón Eyþórsson veður- f ræðingur og, i sfðustu 15 ár, Geir G. Zoega vegamálastjóri. Er hann, ásamt Helga Jcmassyni frá Brennu, sá eini, sena verið hefir í stjórn félagsíns frá stofnun þess. ÁGÆTIR FORYSTH5EENN Á stofnfundi félagsins voru skráðir 63 félagsnaenn, sem, telj- ast stofnendur þess. Siðan hefir meðlimum þess fjölgað jafnt og þétt, og eru þeir nú rúm 6000 talsins, eða um hundrað sinnum fleiri en stoínendur þess. Hefir starfsemi þess jafnan verið' með miklum blóma, enda befir . bað frá upphafi notið starfskrafta og hðsinnis þjóðktuuKa agætis- Lárns Ottesen, núv. framkvæmdastjóri íélagsins SKEMMTIFERDBR Fyrsta skemmtiferði mun hafa verið farin 21. apríl 1929, út á Reykjanes og næsta ferð 20. maí sama ár, er gengið var á Hengil með 56 börn úr efstu bekkjum barnaskólans. Síðan hefir verið ferðazt um all landið, ýmist í löngum sumarleyfisferðum eða stuttum ferðum um helgar, sem jy,;^<i e-u vinsæ^ar. Á s.l. sumri voru farnar sumarleyfisferðir, a^t upp i z daga, til Breiðafjarð- ar, Vestfjarða, ísafjarðardiúps, norðurleiðina til Mývatrssveitar, að Dettifossi, Ásbyrgi, í Axar- fjörð, á Fljótsdalshérað og Aust- firði. Til Hvítárvatns, Kerlingar- fjalla og Hveravalla. Austur á Síðu og Fljótshverfi, Öræfi og Hornafjörð, til Landmannalauga og viðar. Jafnan er leitazt við, að farar- stjórar séu kunnugir í þeim lands Geir G. Zoega núv. forseti félagsins. ' hlutum, sem ferðazt er um, þann- ig að þeir geti veitt ferðaiólkinu fræðslu og upplýsingar um það, sem iyrir au6un ber og um SJgu landsins og þjóðarinnar. Þeir reyna að kenna fóikinu að ferð- ast og brýna fyrir því góða um- gengni á áningarstöðum, sem er mikilvægt atriði. I ÁTTA SÆLUHÉS Félagið hefir frá því fyrsta lát- ið sér annt um að koma upp ferða mannaskálum og sæluhúsum tii þæginda og öryggis fyrir ferða- fólk. Á það nú 8 slíka skála. Hinn fyrsti þeirra, sæluhúsið í Hvftár- nesi var reist árið 19ö0. Hin T eru í Kerlingarljölium, á Hveravóll- um, í ijiunnum, í Þjófadöium við Hugavatn, við Snæfellsjöku og s.i. sumar var lokið við skál ann í Landmannalaugum. Eiu . sæluhúsum þessum til saman.- 142 rúmstæði. Eldstæði eru L hús unum, hitunartæki og dýnur. Þar eru án vórziu, algjörlega íalii umsjón gestanna sjálfra. Má segji að gestir hafi yfirleitt verðskula- að það traust, sem þeiin er þa. sýnt. Umgengni á húsum og hús munum er, með fáum undantekn • ingum svo góð, sem á verðui kosið. MEEKAR ÁRBÆKUR Annar merkur þáttur í starf- semi Ferðafélags Islands er ár- bókaútgáfa þess. Hafa 25 siíkar árbækur verið gefnar út og hafa ! þótt meðal hinna merkari bóka, j sem útgefnar hafa verið hér á S landi. Hin fyrsta árbók félagsins ' kom út árið 1928, skrifuð af Jóni Ófeigssyni, yfirkennara, um Þjórs árdal. Ein árbókanna hefir verið endurprentuð og fimm þeirra ljósprentaðar. Hefir Jón Eyþórs- son veðurfræðingur, haft mestan veg og vanda af útgáfu árbók- anna hin síðari ár. Verð árbókar- innar er innifalið í ársgjaldi félagsmanna, sem er 25 krónur. Segja má, að félagið standi fjár- hagslega á eigin fótum. Eignir þess nema hálfri milljón króna og eru þó sæluhúsin átta metin aðeins á 207 þús. kr. FJÖBREYTT FRÆBSLUSTARFSEMI Ýmislegt fleira hefir Ferðafélag Islands látið til sín taka. A vet- urna efnir það til skíðaferða og einnig gengst það fyrir skemmti- og fræðslufundum, þar sem hinir fæi ustu menn halda fyrirlestra til fróðleiks og skemmtunar, auk þess sem þar eru jafnan sýndar skuggamyndir eða kvikmyndir. Þá hefir félagið haft fjórar ljós- myndasýningar og sýningar á ferðaútbúnaði, sett tindabækur víða á fjöll og látið setja upp fjórar'útsýnisskífiir: á Valhúsa- hæð, á Vífilsfelli, á Þingvöllum og á Kambabrún. Frh. á bls. 12. UNDANFARNAR fpjórar vikur hefur sænskur verkfræðingur, Thure W. Lindell, verið hér á í'erð á vegum Landssmiðjunnar. Thure W. Lindell er verkfræð- ingur hjá firmanu Nydqvist & Holm A/B (Nohab) í Trollhátt- an, en hann var áður starfandi ijá Atlas Diesel í Stokkhólmi og hafði þar á hendi reynslu- keyrslu á nýjum vélunr, ásamt umfangsmiklu eítirliti á vélum fyrirtækisins víðsvegar um aeim. Tilgangurinn með hingað komu hins sænska verkfræðings var að leiðbeina vélstjórum skipa- og fiskibáta, sem hafa | Atlas Polar" eða ,,Nohab" vélar, og ennfremur að athuga orsakir til bilanna, sem orðið hafa og hvað sé rétt að gera til úrbota. Hr. Lindell hefur dvalizt hér á landi rúmlega fjórar vikur og hefur ferðast viðsvegar um ásamt Björgvin Einarssyni frá Lands- smiðjunni. Þeir hafa gert athug- anir á 37 skipum og bátum, sem hafa þessar vélar, en alls eru þau á milli 50—60. I SKORTUR VARAHLUTA Aður en hr. Lindell fór af la-"rti burt á briðiudaginn var. hafði Morgunblaðið tal af hon- um og ínnti hann frétta um á- ranpurinn af förimii. Haiin segir svo: Thure W. Lindell ver kf ræðing ur. — Um árangur af slíkri för er erfitt að segja á þessu stigi máls- ins, en ef rétt er að farið, er samstarf milli framleiðenda og vélstjóra rétta leiðin til þróunar í framleiðslu og meðferð dísel- véla. Það hefur komið í ljós við þessar athuganir, að skortur á nauðsynlegum varahlutum hing- að til lands, hefur háð og háir fiskibatunum. Hinsvegar standa allar vonir til, að þetta muni lagast á næstunni, þar sem „Nohab" hefur nú aukið mjög varahlutaframleiðsluna og kom- ið henni í betra horf, en áður vai'.- Að öllu athuguðu tel ég vélarn- ar vera í góðu lagi, með tilliti til hinna erfiðu aðstæðna, sem oftast eru á smærri fiskiskipun- um, og víst er um það, að ef þær bilanir, sem komu í ljós fyrstu árin, sem vélarnar voru í notk- un, hefðu verið tilkynntar fram- leiðendunum strax, þá hefði mátt komast hjá mörgum erfiðleikum seinni ára. Það er eftirtektarvert, að vélar þeirra báta, sem oft hafa orðið vélstjóraskipti á, hafa ekki reynzt eins vel og vélar hinna, sem notið hafa gæzlu sömu vélstjóra allt frá byrjun, enda haía margar þeirra véla gengið án verulegra bilana allt frá fyrstu tíð. í þessu sambandi vil ég benda a, að höfuðskilyrðið fyrir góðii endingu vélanna, er hreinlæti og regla víð gæzlu vél- ar og vélarrúms. TILLÖGUUR UM ENDURBÆTUR Tímans vegna get ég ekki framkvæmt nákvæmar rann- sóknir á vélunum, jafnvel þótt ástæða hefði verið til þess á eín- staka stað, þar sem hér var að- eins um venjulega athugun á notkun og aðstæðum og gagn- kvæm skipti á reynslu á milli I v^élaframleiðandans og vélstjór- anna að ræða. Ég hefi í þessari j ferð fengið margar tillögur til endurbóta, en af þeim eru nokkr- ar komnar til athugunar áður, á nýrri gerðum véianna. Hinar | verða sendar til vélarannsóknar- : stofu „Nohabs" til nánari athug- • unar. Skrifleg skýrsla um gerðar athuganir og aðrar upplýsingar , um reynslukej'rzlu vélanna verð ur send Landssmiðjunni, sem kemur þeim til þeirra skipa, sem voru heimsótt. Að þvi er við- víkur minni óhöppum, sem hafa komið fyrir vélarnar, er oft erfitt að fá nógu skýrar upplýs- ingar til þess að dæma um ástæð- una. Þá hefur komið í ljós, a3 vélarnar hafa oft verið stilltar á annan snúningshraða, annað eldsneytismagn o. þ. h. Þetta hefur haft í för með sér of- keyrzlu fyrir vélarnar, þar af leiðandi óeðlilegt slit og gang- truflanir. í þessu sambandi vil ég taka fram, að um efnisgalla getur tæpast verið að ræða í neinum hlutum, eins og margir hafa haldið fram við mig, held- ur mun ónóg aðgæzia við sam- setningu vera ástæðan til notk- unarerfiðleika eftir stutta notk- un. Ennfremur hef ég tekið eftir, að sumir varahlutir eru smíðaðir á verkstæðum á íslandi og grun- ar mig, að gæði slíkra hluta upp- fylli tæplega sömu kröfur og upprunalegu hlutirnir frá véla- framleiðendunum, sem án efa hafa mesta reynslu í slíkri fram- leiðslu. FYLGJA VERÐLR NOTK- UNARREGLUM Um samanlagðan árangur af eftirlitsheimsókninni vil ég að lokum benda á. að öll skilyrði virðast vera fyrir viðunandi endingu vélanna ef tekið er tillit til notkunarreglna, sem upp eru gefnar. Ef um sérstaka gang- erfiðleika er að ræða, ætti alltaf að leitatil vélaframleiðandans um ráð og leiðbeiningar. Mér virðist, að ekki hafi alltaf verið farið eftir gefnum notkunarreglum og hefur slíkt haft í för með sér óþarfar truflanir og viðhalds- kostnað í nokkrum skipum. Það standa allar líkur til, að í náinni framtíð muni menn frá Landssmiðjunni kynna sér og fylgjast með vélaframleiðslunni hjá verksmiðjum ,,Nohab" i Trollháttan til þess að aðstoða við athuganir á vélunum og veita betri aðstoð við viðgeiðir vélanna á íslandi. tliby ssukúía gerð A SUNNUDAGINN fundu tveir prófessorar við Háskólann sprengju fyrir vestan Helgil, þar sem þeir voru við jarðmæling- ar. Voru þetta Trausti Einars- son og próf. Leifur Ásgeirsson. í gærdag fór Þorkell Steins- son á vettvang ásamt próf. Leifi. í Ijós kom, að um fallbyssukúlu var að ræða og var virk. Varð af míkil sprenging, er Þorkell eyðilagði hana.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.