Morgunblaðið - 23.06.1962, Qupperneq 13

Laugardaeur 23. júní 1962
MORCTnvnr JfílÐ
13
Fugur er dalur og fyllist skógi
Á FJÖLDA staða úti um
allt ísland er friðun, rækt-
un og skógur að leysa ör'-
f ok, órækt og uppblástur af
hólmi. Mbl. fékk tækifæri til
þess að kynnast lítillega
einum þætti þessa mikla
ræktunarstarfs um síðustu
helgi, þegar það slóst í för-
ina með Hákoni Guömunds-
syni, formanni Skógræktar-
félags íslands og Hákoni
Bjarnasyni, skógræktar-
stjóra, austur í Haukadal og
Þjórsárdal. En á þessum
stöðum erH tvær stórar skóg
ræktarstöðvar.
Þegar komið er upp að Geysi
breiðir Haukadalurinn út fagur
grænan og skógi vaxinn faðm
sinn. Þar sem áður sátu höfð-
ingjar og fræðimenn sögualdar
hefur nú Skógrækt ríkisins lagt
grundvöll að nýju landnámi,
nýrri sókn fyrir friðun og fegr-
un. f hlíðum Haukadals eru
skógar framtíðarinnar að rísa.
í dalbotninum vellur fram sjóð
andi vatn úr iðrum jarðar. Hér
er ekki aðeins hægt að ala upp
harðgeran og þróttmikinn nytja
skóg. Hér má rækta margs kon-
ar ávexti og suðræn aldin fyr-
ir þúsundir manna. Þó er þessi
dalur inn undir öræfum og eigi
Skógræktin I Haukadal
Skógrækt ríkisins eignaðist
Haukadal í Biskupstungum ár-
ið 1940. Var hafizt handa um
að girða og friða jörðina árið
1939. Þá eru girtir þar um 1350
hektarar. Er það meginhluti
jarðarinnar Haukadals.
Á stríðsárunum er síðan lít-
ilsháttar byrjað að gróðursetja
þarna skóg. En aðalskógræktar-
starfið í Haukadal hefur verið
unnið síðan 1949. Þá komu Norð
menn í fyrsta skipti til skóg-
plöntunar á íslandi. Síðan hef-
ur verið haldið áfram jafnt og
þétt og nú er Haukadalur þriðja
eða fjórða stærsta skógrækí'ar-
svæði landsins. Er nú búið að
gróðursetja þar trjáplöntur í 50
—60 ha landá, samtals um 300
þúsund plöntur. Mest af þeim
er rauðgreni og sitkagreni, en
margar aðrar tegundir hafa
einnig verið gróðursettar ' þar
til reynslu. f sumar verða gróð-
ursettar í Haukadal um 100
þús. plöntur í 20 hektara lands.
Sitkagrenið og rauðgrenið
þrífst þarna frábærlega vel.

Sitkagreni á Tumastöðum í Fljótshlíð, gróðursett árið 1944. Það er nú orðið 4 m. á hæð.
Nýtt landnám Eeysir ör-
fok og uppblástur af hólmi
Gamall birkireitur, sem saúðfé hefur komizt í. Þannig
leikur sauðkindin oft birkiskóginn.
langt frá jöklum. Slíkur er
gróðrarmáttur íslenzkrar mold-
ar, sem þó hefur verið van-
treyst svo herfilega, að í hundr
uð ára héldu íslendingar að hér
væri ekki einu sinni hægt að
rækta kartöflur!
En þekkingin hefur komið
með nýja trú á landið. Nú vita
allir íslendingar að þeir geta
ekki aðeins fegrað land sitt með
margvíslegum trjágróðri, heldur
og komið upp nytjaskógum á
tiltölulega skömmum tíma.
Það var fremur kalt í veðri
þegar við vorum þarna sl.
föstudagskvöld og laugardags-
morgun. En í Austmanna-
brekku, sem svo hefur verið
skírð eftir Norðmönnum, sem
þar hafa gróðursett þúsundir
trjáplantna er safnt logn og
skjól. Þar er ilmur úr grasi og
skógi, líf og gróandi. Þaðan sér
fram til fjalla og öræfa og nið-
ur til blómlegra sveita. Hér
munu rísa víðlendir skógar
framtíðarinnar, þar sem líf og
starf mun byggjast á fjölþættri
ræktun í skjóli nýrrar þekking-
ar og vísinda.
Þegar við kveðjum Haukadal
á laugardagsmorgun er tekið að
hlýna. Við sáum nokkrum hand
fyllum af lúpínufræi í plógför
rétt hjá veginum. Það verður
gaman að sjá hvernig þeim hef-
ur vegnað næst þegar við heim
sækjum Haukadal í Biskups-
tungum.
Komið við hjá Gullfossi
Geysir er kyrrlátur um þess-
ar mundir. Hann bærir varla
á sér og sápa er sjaldan látin
í hann. Einhver hefur varpað
fram þeirri tillögu að reynt
verði að bora niður í hann
með stórum jarðhitabor og sjá
svo, hvort hann hressist ekki!
Slíkar aðfarir við hinn fræga
goshver og mikla veraldarund-
ur munu þó hvorki vísinda-
mönnum né verndurum hans að
skapi.
A leiðinni austur í Þjórsár-
dal leggjum við lykkju á leið
okkar og komum við hjá Gull-
fossi. Sama mikilleik og ægi-
fegurð stafar af þessum foss-
jötni og jafnan áður. — Loft
er orðið heldur þungbúið. Samt
er hann bjartur og Ijós yfirlit-
um, ótaminn og ógnþrunginn.
Þungur dynur ymur neðan úr

•• + .v • •■•••
Gullfoss — eitt mesta náttúruundur Islands.
gljúfrunum. Það er seiður foss-
vættarinnar.
Það er erfitt að slíta sig frá
þessum kyngimagnaða söng,
hrynjanda þess ljóðs, sem land
ið yrkir frá örófi alda fram um
víddir framtíðarinnar.
90 manns í einu til borðs. Eni
stundum koma mörg hundruð
manns á dag að Gullfossi. Þá
er ekki hægt að veita öllum
beina.
Frú Sigríður telur, að við
Gullfoss ætti að vera þokka-
legt gistihús með svo sem 20
gestaherbergjum og góðri að-
stöðu til þess að taka á móti
fjölmennum ferðamannahópum,
sem þurfa á mat og öðrum
veitingum að halda.
Aðbúnaðurinn við Gullfoss er
enn eitt dæmi þess, hversu

Hákon Guðmundsson form. Skógræktarfélags íslands (t. v.)
og Hákon Bjarnason skógræktarstjóri. — Myndin er tekin
í Austmannabrekku í Haukadal. Tréð, sem þeir standa við
er rauðgreni frá Rana í Norður-Noregi. Var það gróður-
sett árið 1949 og er nú orðið um 3 metrar á hæð.
Á barmi, þessa tröllaukna foss
og á bakka hins mikla fljóts
stendur það hús, sem veitir
langferðamönnum frá gervöllu
íslandi og fjarlægum löndum
skjól og saðningu. Þetta er lít-
ið hús. Frú Sigríður Björns-
dóttir, ágæt og myndarleg kona,
sem veitir veitingaskálanum for
stöðu, segist geta tekið á móti
sorglega ósýnt okkur íslending-
um er um að hagnýta dásemdir
og náttúruundur lands okkar til
þess að laða að okkur erlenda
ferðamenn eða gleðja auga og
anda okkar sjálfra.
1 Þjórsárdal
1 Þjórsárdal, sem við heim-
sækjum næst, á Skógrækt rík-
Framhald á bls. 17.