Morgunblaðið - 27.07.1966, Qupperneq 14

14
MORGUNBLAÐIÐ
Miðvikudagur 27. júlí 1966
Útgefandi: Hf. Árvakur, Reykjavík,
Framkvæmdastjóri: Sigfús Jónsson.
Ritstjórar: Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Matthías Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Ritstjórnarfulltrúi: Þorbjörn Guðmundsson.
Auglýsingar: Árni Garðar Kristinsson.
Ritstjórn: Aðalstræti 6.
Auglýsingar og afgreiðsla: Aðalstræti ö. Sími 22480.
Áskriftargjald kr. 105.00 á mánuði innanlands.
1 lausasöiu kr. 5.00 eintakið.
UM TVÆR LEIÐIR
AÐ VELJA
Lýstur ,persona non grata'
en meinað að fara úr landi
T g^öggri grein, sem Ólafur
Björnsson prófessor ritaði
hér í blaðið í gær tekur hann
til meðferðar háðsyrði stjórn-
arandstæðinga um valfrelsi
fólksins gagnvart stefnum í
stjórnmálum og viðskiptamál
um. Hann bendir á það að
þegar innflutningur hefur
verið gefinn frjáls í þeim
mæli sem nú er, þá væri
ekki að saka innflytjendur
um það þótt eitthvað væri
flutt inn, sem sumum kynni
að finnast óþarfi, því að inn-
flytjandinn yrði þá algerlega
háður því, hvað fólkið vildi
kaupa og hvað ekki. Þegar
haftafyrirkomulag ríkti hins
vegar þá gæti kaupmaðurinn
eða kaupfélagsstjórinn sagt
við viðskiptavininn: „Viljirðu
ekki þetta sem ég hef á boð-
stólum, þá færðu ekkert“.
Ólafur Björnsson segir síð-
an í grein sinni:
„En þetta, að óskir neyt-
endanna séu látnar ráða því
hvaða erlendar vörur séu
fluttar til landsins og seldar,
kallar Frjáls þjóð að „nautið
sé látið ráða ferðinni“. Menn
geta verið á móti því lífsvið-
horfi sem í þessu felst, og
það er höfundur þessarar
greinar vissulega og jafnvel
hneykslast á því. En mjög
ber þessi málflutningur að
mínu áliti, af þeirri loðmollu,
sem að jafnaði er borin á
borð fyrir fólkið í hinum út-
breiddari málgögnum stjórn
arandstöðunnar, sem stýrt er
af „æfðari“ stjórnmálamönn-
um. Hér er því haldið fram,
að frjálsræðið í viðskiptamál
um, sem ríkisstjórnin hafi
stefnt að og tekizt að koma á
muni leiða til ófarnaðar fyrir
þjóðina. Það þurfi að koma
á annarri skipan. Það á ekki
að láta „nautið“ þ.e. húsmæð
urnar og aðra neytendur ráða
ferðinni. Nei, það þarf að
nýju að skipa vitringa í
gjaldeyrisnefnd, bílaúthlutun
arnefnd, skömmtunarnefnd
og svo framvegis, sem stjórn
ar nautunum þannig ,að þau
eigi ekki kost á því að kaupa
annað eða ferðast annað en
þessir vitringar telja að sé
í samræmi við þjóðarhags-
muni“.
Með þessum ummælum
hins ágæta og glögga hagfræð
ings er dregin upp óvenju
skýr mynd af því sem raun-
verulega er um að ræða í bar
áttunni um stefnur og flokka
í íslenzku þjóðfélagi í dag.
Það er í raun og sannleika
um tvær stefnur í efnahags-
málum að ræða, að halda á-
fram þeirri stefnu sem fylgt
hefur verið, þ.e. athafna- og
viðskiptafrelsi eða hverfa
aftur að gamla haftafyrir-
komulaginu. En haftafyrir-
komulagið byggist eins og
alþjóð er kunnugt fyrst og
fremst á alræði pólitískra
nefnda um innflutning til
landsins, um framkvæmdir í
landinu, um úthlutun bif-
reiða, skipa, landbúnaðar-
véla, heimilistækja og marg-
víslegra lífsins gæða.
Þetta verður íslenzkur al-
menningur að gera sér ljóst.
Það er um þessar tvær leiðir,
sem verður kosið í næstu
kosningum. Vilja íslendingar
kalla yfir sig spiliingu hafta-
fyrirkomulagsins eða vilja
þeir halda áfram á braut
frjálsræðis og alhliða upp-
byggingar, og tryggja jafn-
framt athafna- og viðskipta-
frelsi með hyggilegum og
sjálfsögðum ráðstöfunum á
svipaðan hátt og aðrar lýð-
ræðisþjóðir gera?
Þetta er hin einfalda spurn
ing sem íslenzkir kjósendur
munu svara í almennum al-
þingiskosningum. á næsta
sumri.
SANNLEIKURINN
UM
BÚVÖRUVERÐIÐ
FVóðlegt væri að vita hver
* skrifar forustugreinar Tím-
ans þessa dagana. í gær er
vitnað þar í ummæli Sjálf-
stæðismanna frá 1963. Voru
þau á þá lund „að bændum
hafi nú verið tryggt umsamið
verð fyrir framleiðsluna“.
Sannleikurinn er sá, að
síðan að Sjálfstæðismenn
tóku við forustu vlandbúnaðar
málanna 1959 hafa bændur
fengið fullt grundvallarverð
fyrir framleiðslu sína, vegna
breytinga á framleiðsluráðs-
lögunum, sem gerðar voru
undir forustu Ingólfs Jóns-
sonar. Breytingin var í því
fólgin að ákveðið var að
greiða útflutningsuppbætur á
þær landbúnaðarvörur, sem
fluttar eru úr landi. Upjpbæt
urnar skyldu þó aldrei verða
meiri en 10% af heildarverð-
mæti landbúnaðarframleiðsl-
unnar.
Tíminn segir, annaðhvort af
fáfræði eða af löngun til þess
að leggja sannleikann til
hliðar, að bændur hafi ekki
fengið fullt grundvallarverð
á s.L ári. Allir bændur vita
að svo varð þó, og að sunnan
lands og vestan var fyllilega
greitt grundvallarverð fyrir
mjólkina. Að nokkur kaup-
félög norðanlands, sem starf
rækja jafnframt mjólkurbú,
hafa ekki enn borgað hluta
- Pekingstjórnin heldur hollenzka sendifulltrúanum sem gísl
• Pekingstjórnin hefur sýnt
hina furðulegustu framkomu
í máli því, er risið hefur vegna
láts kínverska verkfræðings-
ins í Hollandi á dögunum.
Var frá því skýrt í Mbl. s.l.
sunnudag, að kínverski sendi-
fulltrúinn í Haag væri farinn
þaðan, sem „persona non
grata“, þar sem hann neitaði
að aðstoða hollenzku lögregl-
una við að upplýsa málið —
og hollenzka sendifulltrúan-
um í Peking hefði einnig
verið vísað úr landi. Komið
er hins vegar í ljós að Peking
stjórnin gekk enn lengra —
hún lýsti sendifulltrúann,
Jean Jongejans, „persona non
grata“ í Kína — svo sem við
var búizt — en meinaði hon-
um að hverfa heim til Hol-
lands sem er fáheyrt athæfi.
Þess í stað heldur hún hon-
um sem gísl í Peking fneðan
hollenzka stjórnin heldur
fram þeirri kröfu, að kín-
versku verkfræðingarnir átta,
sem enn eru í Hollandi, svari
spurningum lögreglunnar, áð-
ur en þeim er sleppt úr landi.
Telur lögreglan að þeir viti
gjörla, hvað fyrir Kínverjann
kom og séu neyddir til þagnar
af starfsmönnum sendiráðsins.
Ekki er enn að fullu ljóst,
hvort Jongejans hefur verið
sviptur diplómatískum réttind
um sínum við yfirlýsingu
stjórnarinnar — eða hvort
hann hefur enn ferðafrelsi
allt að 25 km. frá Peking, eins
Jean Jongejans
og aðrir erlendir sendimenn.
Að sögn fréttamanna er ekki
gott að sjá, hvað Pekingstjórn
in hyggst gera við hann.
Hollenzki forsætisráðherr-
ann, Jozef Cals, hefur látið
svo um mælt, að stjórnmála-
sambandi Kína og Hollands
verði samstundið slitið, verði
skert svo mikið sem hár á
höfði sendifulltrúans. Ho}-
iepzka stjórnin hefur rætt
mál þetta og ákveðið, að allt
verði gert sem hægt er til að
upplýsa hvað olli láti Kín-
verjans. „Holland er réttar-
ríki“, segir Cals forsætisráð-
herra, — og sérhver útlend-
ingur á rétt á vernd sam-
kvæmt hollenzkum lögum,
meðan hann dvelst í Hollandi.
Við munum ekki láta við-
gangast að mikilsverðum vitn
um sé sleppt úr landi án yfir-
heyrslu".
Pekingstjórnin hefur stað- 1
hæft, að verkfræðingurinn,
sem lézt í Haag, Hzu Tzu Tsai, l
hafi fleygt sér út um glugga. f
Hafi bandarískir njósnarar
verið á hælum hans og lagt ,
að honum að svíkja þjóð sína
og gerast handbendi þeirra.
Er og gefið í skyn, að hol- I
lenzkir aðilar hafi aðstoðað j
bandarísku njósnarana. Hol-
lenzka stjórnin hefur neitað 1
því afdráttarlaust, að hollenzk I
ir menn hafi komið nærri t
Iþessu máli. j
Einu upplýsingarnar sem
hollenzku lögreglunni hafa 1
borizt um mál þetta, eru frá I
12 ára dreng, sem segist hafa j
séð og heyrt hinn látna tala
við evrópskan mann úti fyrir !
sendiráðshúsinu og hafi hann l
síðan orðið fyrir bifreið, er j
hann gekk yfir götuna, til
félaga sinna. Framan af lagði I
lögreglan ekki mikinn trúnað I
á orð drengsins, því að ekkert ,
hafði frétzt um bifreiðaslys á
Iþessum stað eða tíma. Þar við
bætist, að þó nokkur tími virð j
ist hafa liðið frá því drengur- |
inn sá þetta gerast og þar til ;
maðurinn fannst.
i.
Samkomulag um
landbún.stefnu EBE
af verðinu stafar af því, að
þau virðist vanta rekstursfé
og eiga bændur því þennan
hluta eða 40 aura á hvern
mjólkurlítra inni hjá viðkom-
andi fyrirtækjum.
Það er vitanlega mál þess-
ara fyrirtækja, hvernig þau
leysa rekstrarvandræði sín.
Ríkisstjórnin hefur hlutazt til
um, í samráði við Framleiðslu
ráð landbúnaðarins, að afurða
lán út á mjólkurafurðir yrðu
í samræmi við það sem ger-
ist hjá sjávarútveginum.
Kjarni málsins er sá, að á
meðan Framsóknarmenn
fóru með landbúnaðarmálin
skeyttu þeir ekkert um það,
þótt landbúnaðarvörur væru
fluttar út fyrir lágt verð.
Bændur urðu sjálfir að bera
hallann af því á þeim tíma.
Það er svo augljóst mál að
framleiðslan hefur vaxið
langt fram úr því sem vonir
stóðu til. Þess vegna er búizt
við að útflutningsuppbjgturn
ar nægi ekki að lullu á yfir-
standandi ári. Þó er of
snemmt að fullyrða nokkuð
um það nú. Reynslan sker úr
því þegar endanlega verður
gert upp.
Það var fyrir einni viku að
bóndi úr Eyjafirði kom með
þá vizku, að bráðabirgðalög
ríkisstjórnarinnar á s.l. ári
um verðlagningu búvöru
Brussel, 25. júlí (AP)
UTANRÍKIS- og landbúnaðar-
ráðherrar allra Efnahagsbanda-
hefðu orsakað þann vanda,
sem stafaði af offramleiðslu
mjólkurvara! Enginn hafði
áður látið sér detta þetta í
hug. Það tók einnig vikutíma
á ritstjórn Tímans að átta sig
á því, hvort frambærilegt
væri að halda þessu fram.
Öruggt er að Tíminn slær
met í fjarstæðukenndum mál
flutningi með því að taka und
ir þessa fullyrðingu. Á s.l.
hausti var það þriggja manna
verðlagsnefnd, sem ákvað bú
vöruverðið. Fór hún algerlega
eftir tillögum Framleiðslu-
ráðsins með tilfærslu á milli
ýmsra búgreina. Þannig gæti
Tíminn ef hann vildi hafa
það sem sannara reynist, tal-
að við nokkra mæta menn úr
Framleiðsluráði, svo sem
Einar Ólafsson í Lækjar-
hvammi, Svein Tryggvason,
framkvæmdastjóra og fleiri
framleiðsluráðsmenn. Kæmi
þá í ljós að fullyrðing Tímans
er rakalaus með öllu.
lagsríkjanna sátu fundi í Briiss-
el um helgina. Aðfaranótt
sunnudagsins náðist mjög mikils
verður áfangi er ráðherrarnir
urðu á eitt sáttir um lausn land-
búnaðarmálanna. Lögðu ráðherr
arnir á það áherzlu að ákvarðan-
ir þeirra á fundinum muni á
næstu árum hafa mjög víðtæk
áhrif, bæði á sviði efnahags- og
stjórnmála.
Einstaka fulltrúar gáfu þó i
skyn að aðilar að Efnahagsbanda
laginu ættu eftir að iðrast þess
að hafa bundizt landbúnaðar-
stefnu, sem eigi eftir að kosta
aðildarríkin marga milljarða
króna.
Hið nýja samkomulag nær til
um 90% allrar landbúnaðarfram
leiðslu Efnahagsbandalagsríkj-
anna. Felur samkomulagið í sér
mjög flókið kerfi varðandi stuðn
ing hins opinbera við útflutn-
ing á landbúnaðarvörum, sam-
eiginlegri birgðasöfnun til stuðn
ings verðlagi á landbúnaðarvör-
um, og samþykktir, sem eiga að
tryggja framleiðendum hæfileg
laun og ábyrgjast að fyrirliggj-
andi verði nægilegt magn af land
búnaðarvörum. Þýðingarmikið
atriði í samkomulaginu er sam
eiginlegt verðlag í aðiidarríkjun
um á flestum afurðum. Auk þess
eru verndartollar lagðir á inn-
Framhald á bls. 21