Morgunblaðið - 15.08.1967, Qupperneq 15

MORGUNBLAÐEÐ, ÞRIÐJUDAGUR 16. ÁGÚST 196T
15
20 ára fullveldi Indlands
Eftir Myron
L. Belkind
Nýju Delhí, (Associated Press)
FYRIR réttum 20 árum stóð síð
asti yfirlandstjóri (Viceroy)
Breta á Indlandi undir Jjung-
um og glæsilegum krystalsljósa
krónunum í sal nokkrum í böll
sinni í Nýju Delhí og las yfir-
lýsingu frá Georg konungi VI,
þar sem hann veitti sjálfstæði
330 miiljónum Indverja, flest-
um ólæsum, sísoltnum og klæð-
litlum.
Fyrir utan höllina fögnuðu
hundruð þúsunda manna ákaft,
meðan þeir hlustuðu á hina
fjölbreytilegu og hátíðlegu at-
höfn úr hátölurum, sem reistir
höfðu verið af þessu tilefni.
Mannfjöldinn. þagnaði skyndi
lega, er Lord Mountbatten af
Burma afsalaði sér landstjóra-
stöðunni og Jawaharlal Nehru
sór trúnaðareið sinn sem fyrsti
forsætisráðherra hins frjálsa
Indlands.
Nehru, sem var á hátindi
ferils síns, skálmaði að einum
hljóðnemanum og flutti eina af
hinum hrífandi ræðum sínum:
„Indland rís nú aftur upp af
löngum dvala eftir harða har-
áttu, vakandi, lifandi, frjálst
og óháð.......Ný stjarna er
risin, stjarna frelsis í Austur-
löndum, og ný von er fædd....
þessi stjarna má aldrei setjast
aftur og þessa von má aldrei
svfkja“.
Indland er ennþá frjálst og
ó'háð, en margar vonir um betri
kjör fólksins í landinu hafa
veikzt.
Fátækt og ólæsi hrjá ennþá
Indland. íbúatalan hefur vaxið
upp í 510 milljónir, — eða um
55% á aðeins tveimur áratug-
um .Hið stranga þjóðfélags-
skipulag, sem skiptir íbúunum
í stéttir, allt frá hinum mennt-
aða Brahmin niður í hinn
ósnertanlega, stendur enn í
reynd, þótt það væri afnumið
með lögum, árið 1951.
Sambúðin við grannríkið
Pakistan er fjandsamleg, eins
og hún hefur verið síðan Ind-
landsskaga var skipt í tvennt
eftir ríkjandi trúarbrögðum,
Hindu og Múhammeðstrú, árið
1Q47.
Áhyggjur af nýjum hernaðar
átökum við Pakistan eða
Rauða-Kína eru notaðar sem
afsökun fyrir 550 milljarða ísl.
kr. fjárveitingu á ári til land-
varna. Jafnvel lítill hluti þess-
arar upphæðar, gæti bætt úr-
brýnni þörf á nýjum skólum,
eða gert kleift að hækka laun
til að hefta landflótta ind-
verskra vísindamanna og
lækna.
Hvernig mundi Mohandas K.
Gandhi, leiðtoga frelsishreyf-
ingarinnar, sem var myrtur í
janúar 1948, þykja ástandið I
Indlandi í dag?
Einn nánustu samstarfs-
manna hans, Chakravarti Raja
gopalachri, fyrsti Indlverjinn,
sem hlaut landsstjóratign, og
stofnandi hins hægri-sinnaða
Swatantra-fiokks, telur, að
Gandhi yrði mjög vonsvikinn.
„Ég get sagt með fullri vissu,
að Gandhiji (eins og indversk-
ir aðdáendur hans kölluðu
hann) mundi ekki vera ánægð-
ur með ástandið í Indlandi í
dag. Hann væri mjög óham-
ingjusamur, vegna þess hve
mjög við erum skuldlbundnir
erlendum ríkisstjórnum, hve
geysimiklu fé við eyðum í land
varnir, hve hræðilega okkur
hefur misheppnazt að framleiða
nægileg matvæli fyrir þjóðina,
hve hræðilegt ástand ríkir enn
í heilbrigðismálum og lífskjör
um fólks í sveitahéruðunum,
og síðast en ekki sízt, hve
hræðilega hefur misheppnazt
að stofna til vinsamlegra sam-
skipta við Pakistan".
Rajagopalachri, sem nú er
88 ára gamall, gaf þessi svör
skriflega við spurningum, sem
fyrir hann voru lagðar af AP-
fréttastofunni.
Þrátt fyrir þetta ófremdar-
ástand, sem ríkir í mörgum
málum Indlands, hefur því þó
tekizt að halda velli sem lýð-
ræðisríki, og samkvæmt um-
mælum Congress-flokksins,
sem situr við stjórnvölinn, er
það helzta afrek Indlands.
lagt fram drýgstan skerf af
matvælum og gefið Indverjum
sem nemur um 32 milljörðum
ísl. kr. síðan árið 1951.
„Það er einhuga skoðun þjóð
arinnar nú, að við verðum að
standa á eigin fótum“, sagði
Balraj Madhok, formaöur Jan
Sangh-flokksins. „Ef við höld-
um áfram að biðja um aðstoð,
missum við alla sjálfsvirð-
ingu“.
Desai, sem einnig er fjár-
málaráðherra, hefur svipaða
skoðun. „Erlend aðstoð hefur
vitaskuld hjálpað okkur hingað
til, en við ættum ekki að reiða
okkur á hana. Við viljum verða
lausir við hana eftir sjö til átta
ár. Það verður prófsteinn fram
fara okkar. Við kærum okkur
ekki um, að endurgreiðslur
skulda gleypi allar tekjur okk-
ar.“
Gandhi
„Litizt um meðal annarra
nýrra ríkja og þá sjáið þið, að
þeim hefur ekki tekizt að varð-
veita lýðræðið", sagði vara-
forsætisráðherrann, Morarji
Desai, í viðtali. „En hér á Ind-
iandi þrífst það og dafnar. Eng
inn getur neitað því. Það er
satt, að við eigum langt í land
um ýmsa þróun, en gleymið því
ekki, að vi ðhöfum einnig feng
ið miklu áorkað. Okkur hefur
miðað óðfluga í framfaraátt, en
það virðist ekki nægja, vegna
þess hve fátæktin er almenn
og fólksfjölgunin ör.
Árið 1947 voru varla 10%
fbúanna læsir, í dag um 25%.
En við erum ekki ánægðir.
Við viljum 100% læsi.
Landbúnaður okkar firam-
leiddi aðeins 51 milljón tonn
af korni til manneldis fyrsta
árið eftir að við fengum sjálf-
stæði. Nú er ársframleiðslan
næstum 90 milljón tonn. Það er
ekki lítil aukning, en samt
ekki nægilegt til að sjá fyrir
þörfum okkar.
Fyrir tuttugu árum var með-
al aldur Indverja aðeins 27 til
30 ár, en í dag um 50 ár, eða
næstum tvöfaldur. Það sýnir,
hversu mjög okkur hefur orðið
ágengt í heilbrigðismálum, en
það átak hefur einnig tafið aðr
ar firamfarir, vegna þess að það
hefur aukið fólksfjöldann í
landinu“.
íbúafjöldi Indlands eykst um
meira en 30 þúsund á dag,
meira en milljón á mánuði og
meira en 12 milljónir á ári.
„Allt, sem við fáum áunnið,
þurrkast út jafnharðan vegna
fólksfj ölgunarinnar", sagði
Maharajah Karni Singh, þing-
maður og einn hinna 560 erfða-
fursta Indlands harður talsmað
ur getnaðarvarna. „Hversu
hratt sem við bætum þjónustu
okkar, töpum við alltaf í kapp
hlaupinu, þar sem 55 þúsund
börn fæðast daglega".
Ríkisstjórn Indiru Gandhi
hefur hvað eftir annað lýst yf-
ir mikilvægi getnaðarvarna, og
heilbrigðismálaráðuneytið hef-
ur nú til athugunar frumvarp
til laga, sem gerir ráð fyrir
því, að menn séu skyldir til að
láta gera sig ófrjóa eftir fæð-
ingu þriðja barns þeirra.
Um allt Indland ríkir í dag
sterk þjóðerniskennd og mik-
ið stolt, þrátt fyrir ótal vanda-
mál ríkisins. Ein staðfesting
þessarar þjóðerniskenndar er
vaxandi krafa um það, að Ind-
land verði óháð öðrum ríkjum
um matvæli. Bandaríkin hafa
Nehru
Þjóðarstolt Indverja kemur
líka fram með öðrum hætti.
„Fyirir tuttugu árum var allt,
sem fékkst í verzlunum, er-
lent“, sagði Karni Singh, 43
ára gamall Indverji. „Nú er bú
ið að snúa blaðinu við. í dag
er næstum alllt framleitt á
staðnum, meira að segja flug-
vélar“.
Þegar Indverjar minnast á
stríðið við Pakistan, árið 1965,
segja þeir útlendingum stoltir
frá því, hvernig heimasmíðað-
ar orustuþotur þeirra, Gnat-
vélarnar, flugu gegn Pakist-
önum. Síðan hafa Indverjar tek
ig að framleiða eigin skrið-
dreka af stærstu gerð.
Samt sem áður hefur það
sætt mikilli gagnrýni, hvemig
ýmsar vörur hafa verið fram-
leiddar á köstnað annarra at-
vinnuvega. „í stað þess að
koma á fót verksmiðjum til
framleiðslu á munaðarvarningi
svo sem bílum og loftkælikerf-
um í íbúðarhús, hefðum við
átt að veita meira fjármagni til
landlbúnaðarins", sagði Ram
Manohar Lohia, formaður Sam
einaða sósíalistaflokksins. „Það
ætti að takmarka bifreiðaiðnað
okkar við framleiðslu dráttar-
véla, strætisvagna, vatnsflutn-
ingabíla, jafnvel leigubíla, —
en engar einkabifreiðar ætti
að framleiða næstu 15 árin“.
Lohina, sem er 57 ára gamall,
barðist við hlið Gandhis og
Ne'hrus fyrir sjálfstæði Ind-
verja og var að eigin sögn tek-
inn til fanga 25 sinnum af Bret
um. Hann kvað það mikið
hryggðarefni, að Indverjum
skuli ekki hafa tekizt að af-
létta stéttaskiptingunni í reynd
eins og lögin gerðu ráð fyrir.
„Stéttaskiptingin hefur verið
okkur mjög mikill fjötur um
fót“, sagði hann. „Fólk neitar
að vinna, vegna þess að það
telur það ekki samboðið þeirri
stöðu, sem það hafi öðlazt við
fæðingu".
Þótt stéttaskiptingin hafi
haldizt, eru aðrar hefðir og
venjur, sem teknar voru í arf
frá nýlendutímanum, óðum að
hverfa úr söguni. Notkun enskr
ar tungu sem einskonar opin-
bers allsherjartungumáls fer
ört minnkandi. Fyrir aðeins fá
um vikum ákvað ríkisstjórnin
að nota tungumál hinna ýmsu
svæða, 15 talsins, við alla
kennslu í skólum í stað ensku.
Sú ákvörðun ýmissa fylkis-
stjórna kom jafnvel enn meira
á óvart að afnema áfengisbann,
þótt það væri eitt helzta bar-
áttumál Gandhis og ritað í
stjórnarskránna sem þjóðhags-
munamál. „Ég tel drykkju for
dæmanlegri en þjófnað og
kannski jafnvel vændi“, sagði
Gandhi eitt ’sinn. „Ef ég væri
skipaður einvaldur á Indlandi
eina klukkustumd, yrði mitt
fyrsta verk að loka skilyrðis-
laust öllum vínbúðum“. En ým
is fylki ,sem tilfinnanlega skort
ir tekjustofna, hafa freistazt til
að leyfa neyzlu áfengra
drykkja.
Aðrar leifar frá nýlendu tím
unum eru furstarnir. Þeir eiga
nú á hættu að missa borðfé sitt,
samtals um 300 milljónir ísl.
kr. á ári, ásamt mörgum öðr-
um hlunindum, svo sem vatni,
rafmagni, læknishijálp, afnot-
um af tveimur höllum með
varðliði, öl'lu endurgjaldslausu.
Congress-flokurinn hefur tekið
ákveðna afstöðu og hvetur rík-
isstjórnina til að afnema borð-
féð og hlunnindin, og innan-
ríkisráðuneytið hefur þegar
tekið tillöguna til nákvæmrar
athugunar.
Shastri
Jafnvel hinn ósigrandi Con-
gress-flokkur Gandhis og
Nehrus hefur misst fyrra fylgi
sitt hjá almenningi og er ekki
lengur sl'íkt afl sem áður, er
hann hafði % h'luta sæta á rík-
isþinginu og þægilegan meiri-
hluta á löggjafarsamkundum
allra fylkjanna. Kosningarnar
1967 breyttu öllu, og Congress
flokurinn hefur nú aðeins 18
sæta meirihluta á ríkisþinginu
og ræður aðeins 9 af löggjafar-
samkundunum 17.
Stjórnmálalega stendur
Indland nú á krossgötum“,
sagði sendiherra vestræns rík-
i’s. „Kosningarnar á þessu ári
Enn um
Mývatn
VEGNA hvers sjá ábyrgir að-
ilar sér ekki fært, að taka tilliit
til viðvarana þeirra, sem fram
hafa komið útaf vegalagningu
við Mývatn?
Enginn hefur á móti, að þjóð-
in afli sér tekna á nýjum leið-
um. En þegar svo hittist á, að
þarna er um að ræða einn feg-
ursta stað landsins, verður að
gæta ýtrustu varúðar.
Er ekki ófyrirgefanleg skamm
sýni, að láta eyðileggja fugla-
líf og friðsæld við Mývatn með
þungaflutningi, er hlýtur að or-
saka trufilun og blátt áfram rösk
un á náttúurfegurð.
Sú kyrrð og friður er þar rík-
mörkuðu endalok sjá'lfstæðis-
baráttutímaibilsins og frelsis-
leiðtoganna. Gömlu leiðtogaru-
ir eru horfnir í skuggan, en til
þessa hafa engin merki sézt um
nýja stefnufasta forystu".
Frank Moraes, ritstjóri ,Indi-
an Express" blaðahringsins,
sem hefur mesta útbreiðslu i
landinu, lýsti þessu vandamáli
nýlega í grein. „Það er mjög
hryggi'legt, að þótt hæfileikar
og hreysti þjóðarinar í Ind-
landi lofi mjög góðu, þá er
landið fátækt af forystu“, sagði
hann.
Hvernig lízt Bretum, fyrr-
verandi nýlendustjórnendunum
á 20 ára feril Indlands sem sjálf
stæðs rí'kis?
„Meðal þeirra, sem vel
þekkja til, rikir sú skoðun, að
Indland hafi staðið sig furðan-
lega vel“, sagði fulltrúi í yfir-
nefnd Breta í Nýju Delhi. „Það
þýðir ekki, að engin glappa-
skot hafi verið gerð, — nóg
hefur verið af þeim. En þegar
tekið er tillit til þess álags, sem
verið hefur á ríki þetta, bæði
innanlands og utan, þá má það
kallast þrekvirki, að það skuli
ekki hafa liðazt sun-dur.
Ef Bretar væru hér enn, er
ég hræddur um að Indland liti
allt öðru vísi út. Það hefði
haldið áfram á sömu braut, en
þróunin í iðnaði heima fyrir
hefði verið hægari“.
Þótt áætluð tala Breta, sem
búsettir eru á Indlandi, hafi
fallið úr um 28-þúsund á fyrstu
árunum eftir fullveldið niður í
um 18 þúsund nú, hefur fijár-
festing Breta vaxið úr um 11,8
milljörðum ísl. kr. árið 1948
í um 30 milljarða ísl. kr. árið
1967.
Indira
Bretar þeir, sem bjuggu
áfram á Indlandi eftir ful'lveld
ið, urðu að sætta sig við ger-
breytingu á hugsunarhætti
gagnvart þeim.
„Fyrir fullveldið voru flest-
ir Englendingar kallaðir „thak
ur sahib“ (hæstvirti húsbóndi)
af hverjum Indverja. Nú taka
aðeins þjónar okkar þessa af
stöðu til okkar“, sagði brezkur
embættismaður í Nýju Delhí.
„Nú erum við bara eins og
hverjir aðrir útlendingar".
iir tendrar fögnuð í brjósti og
lætur engann ósnortinn, er eitt
sinn hefur þar komið. Það fylg-
ir hulinn kraftur ósnortinni nátt
úru, því meiri sem fegurðin er
fullkomnari. Okíkur ber að
vernda okkar dýrmætustu staði.
Þannig getur ýfður hugur nú-
tíma hraða — sótt sér ró og
næringu.
Ég er hrædd um, að mörgum
þætti tómlegra, ef krían kæmi
ekki í Tjarnarhólmann á vor-
in og fuglalíf yrði þurrkað út
við tjörnina. Gestum og gang-
andi til yndisauka — sem fram
hjá fara. En þar hefur verið
hlúð að, og búið í haginn fyrir
fuglana. Og eigi þeir þakkir góð
r sem þar hafa átt hlut að
máli. En hvað þá, ef hið fjöl-
breytta fuglalíf við Mývatn
þagnaði? Eftir yrði þögn og tóm.
— Nei. Látum það aldrei ske!
Hér verða ábyrgir aðilar að taíka
af skarið. Leggja fram sinn skerf
til að koma í veg fyrir að slíkt
geti skeð.
Framhald á bls. 13.