Morgunblaðið - 23.04.1970, Side 6

6
MOftGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAiGUR 23. AFRÍL 1070
Veiðar - vísindi
-í-w. Dregst yfir spilskifuna.
MÖRGUM ægir sá kostnaður,
sieim fylgir því að standa undir
rekstri dýrra raninsjóíkniaskipa o.g
það eru ekki njemia hiiniar rík-
uistu þjóðir, sem hafa efni á fljót-
anidi lúxuslhótelum til hiltamœl-
iniga og svifarannsóknia. Slík skip
þýkj a ekfci hentuig til ýmiissa
raiunhæfra tilraiuma, sem gera
þarf í sambamdi vi'ð moítkiun veið-
arfæra og fledra, aiuk þeisis sem
þaiu leggja sjiálf ekklert til reikisit-
urs Sínis. Menn hafa því leiltt hug
anin að því að færa rannsókna-
störfin einkum þó veiðarfæratil-
raiuimiirniar um borð í raumveru-
leg fiiskiakip, mönnuðum þjólf-
Uðum fiskimönnum, en skapa þó
vísindamlönnium um lei'ð aðisitöðu
um borð.
Eirrn slíkur bátur var að
hlaupa af stokkiunium hjá Skot-
um, 80 feta tagari, ætlaður til
Kremst á hjólinu
S j ómannasíðan
í umsjá Ásgeirs Jakobssonar
síldiairtagveiða móti öðrum tog-
ara samisfcomar, en Skotar hafa
nýverilð hafið veiðar með svo-
mefndiu tveggjia báta trolli og lán
aist vel. Þetta er þriðji báturinn
sinniar tagundiar, siem byggður er
í Refrew-Skipasmíðastöðinni í
Skotlandi, hinir tveir hiafa verið
á veiðum undianfarið við Skot-
lamd og gengið vel. Tveir sama-
koniar bátar og þesisir, sem nefnd
ir hafa verið, eru nú í smiíðum,
sem sýnir, hvað mernn telja þeitta
álitleiga gkipa'gerð.
Um borð í þessum togara, sem
niú var afð hlaupa af stakfcumum,
eru ýmis tæki og sértklefar fyrir
vísinidamiemnina. Auk þesis að
innrétta þessi skip að nokkru
leytíi sem rawni3ókn.askip um
leið og veiðiskip, er um þá nýj-
unig að ræða í smíði þedrra, að
aftan við miðju og um sjómál er
eimskonar „hnúi“, sem gerir
ihvout tvelggja að bneilkfca dekfklið
og latutoa 'þair mieð vimmurýimlið,
en eykur einniig .sitölðugleitoa skips
ins miikið að sögn og gerir því
kleyft að sigla með litla kjöl-
fesitu, en það eykur vi.taskuld
burðarmagnið, sem síldarbátum
veitir stundium efcki af. Það væri
óstoamdi að fleiri en Skotar
reyndiu að samræma með ein-
hverjum skyrasamlegum hætti
raumihæfar veiðiar og vísindaistörf.
Lj ósmyndasaf n Sigurgeirs
SIGURGEIR Jóniasson í Vest-
mamnaeyjum á orðið milkdð og
gott safn ljósmyndia af sjóverk-
um og fisk vei ðu:m almenmit.
Til þeiss að ná góðri ljósmynd
af vinnubrögðum þarf ljósmynd-
arinn að gerþekkja verkið sjált-
ur. Hann verður að hafa skilnimg
á því, hvaíða (hamdbrögð eru
vandlasönvust otg miikilvæg'ust við
verkið, og mynda þau fremur en
him, sem lítilvæigari eru. Siguir-
geir Jóniasison er ekki aðeina
liistagóður ljósmyndari, sumar
myrudir hans af sjó eru hrein
listaverk, heldur gier|þekkir hann
vinnubrögðin, sem von er um
Hengist í netinu
Vestmaniniaieyinig.
Það er málkill hörgull hjá fiisk-
veiðilþjóðum á góðum ljósmynd-
um af vmnubrögðum á sjó og
Sigurgeir vamtar vafalaust ekki
martoað fyrir myndir síniar og
við þurfum á þeim að hialda hér.
Hann á þegar orðilð gott safn
af viininiumynidum af netaveiðum,
línuveiðuim og síldar- og loðnu-
veiðum, en ég ved/t ekki hvort
hainn hefúr unanið skiipulega að
þessu eða með það sérstaklega
í huiga, að þeitta yrði fræðslu- eða
kennislumyndir.
í Fradðslumyndiasiaf'ná ríkisins
eru enlgar myndir til af vinnu-
brögðum á sjó. Nú veift ég ekki,
hvort það er hlutverk þessa
safns að eigta fræðsilumyndir af
sjóvinmu, en ef svo skyldi vera,
þá væri því fengiur að eintaki
af myndum Sigurgleiris, og safn-
ið, ef það hefur einlhverju hiut-
verki að gegna í þessu efni, ætti
þá máski í samvinnu við ein-
hverjiar aðrar stofnianir eða sam-
tök, að fá Sigurgieir til að vinnia
sfcipulega að myndatöbu á vimmiu
brögöum við allar oktoar veiðar.
Eg veit, að það er unruið að gerð
kvikmyndar af sjiávarútvegi okk-
ar, em hún getur ekki kornið í
stað vininuljósmynida aið öllu leyti
enda huigsuð fremur sem yfirlits-
og heimdldarmynd, en til ná-
kvæmrar lýsingar á vinnubrögð-
Svartolíubrennsla
í skipum —
Blóðgið hann í hvelli
- og blóðgið hann vel
ÞESSAR þrjár ljósmyndir af
metadræftti sýna orsakir þess,
að netafiskur hlýtur að verða
misjafn að gæðum, jafnvel
þótt metim sóu dregin strax
og fiskur gengur í þau.
Á einni myndinini sést,
hvernig fiskur dregsit oft yfir
spilskífuma og hætt er við, að
hann beri þess eimhverjar
menjar, því að metið er þungt
í drætti. Á annarri mynd sést,
hvemig hann dregst bögglað-
ur og flætotur í netimu yfir
rúlluma og dráttartþumginn
lendir á honium um leið og
hann dregst inn fyrir. Á þrfðju
myndimmi sést glöggt hivemig
möstovi reyrisit inn í fiskinn og
hlýtiur að valda mari og blóð-
spremgja hann.
Það er eragin leið að girða
fyrir það, sem þarnia gerist á
nietaveiðum en áríðamdi er að
blóðga þenman fisk strax og
hann hefur verið losaður úr
netimu.
Á SJÓMANNASÍÐUNNI bir.tiist
26.2. sl. grein eftir Siigurjón G.
Þó'rðarson, sem mér finmst getfa
tiietfini til að iegendur síðnniniar
fái nokkrair upplýsingair um
þötta mál.
Fiski'slki p hér á landi brep'tra
mæir eiinigönigu igaBÓlíu. Hún er
gott eldsn.eyt'i á a'ilair garðiir dísil-
vélia, en ndktouð þunn, (itim 45
sekúndur á miælifcvairða Red-
wood mr. 1).
Erilenidiis er þassi olía yfiirleitt
etoki motiuð á dí'silvélaír í sfciputm
haldur önmuir teigumd sam fæstf
efctoi' hér. KiaiTasit sú Ma.rine
Diesel Oil og er hún tvisvar
sinmum þyktoari en gaaolía, (90
sekúnduir) og allmikliu ódýrari.
Einnig kemiuir til gir.ein.a aið
brenna hreinsaðri svartfoll'íu í
dísi'lvélium slki.pa, hún hetfúir
ruoklkuið sömu finuimefnasaimisetn-
inigu og gasoií.a, og því sama
bDennsluigilidi á þymgdareinin'gu,
en miair.a af aSistoota.efn'Uim. Hér
á landi er svartoliía 40% ódýnairi
en gasolíia að j'atfin.aði. Um áhirif
þess á véliarnair að gvaintO'líiu sié
branint í stalð .gasoMu er irétt að
benda mönn.um á dtórm.0rka
gnein. i 1.—2. ttbtt. Sjómianma-
blaðsiims Víkings eftiir Jón Örn
Ingvasion vélat.jóna á Mælifellii.
Fiskis.kip á fslandii hafa fnaim
að þesstu -eklki motíað svantolíu á
sínar véliair, enda við ýmig v.and-
kvæði að etja. Nú ietnu hinis
vegar líkur á að dfeilitoga.r.air
Okka.r tafci uipp svartoTíiuibirieninislu
mest fyrir tifetillii Ólatfs Eirítos-
sonar 'tæfcmifriæðinigs, sam manma
mest hefur bardat fyrir að svairt-
oiíuibrennsla yrði reynd í togur-
umum. Harnn befur nú hanniað
hreinisuimatikerfi í þnjá togara, og
enu tvö þeimra þegair í mottoun,
í toguirumum Nartfa og Hattllv'eigu
Fnóðadóttur.
Hagnaðu.rinn .atf þessani bneyt-
inigu í eldsneyti er 1.—2 milijóm-
ir króna á ári á togar.a. Þetta
h'Tjómiar óeðl'ilaga háitt, en er edigi
alð eíður rétt, af þeim onsökum
sem -að framiam graimir. Koistnað-
ur við breytin.guna er sáralítill
samaintoor'ið við ha(@naðin.n.
Við svartolíulbreninisOu í Mæli-
feili og Narfa, hefur fanigizit góð
reynisia, og eru náðunsitöðiurinar
ei ndregiið hved jandi til að hal'dið
sé átfram á sörnu braiut.
Allar Mkur benda nú titt að
togarar okkar taki upp gvartolíu-
brenndlu inman tíðar. En eimmiig
má ver.a iað svartolíutorenmsla
r.eynigt hagkvæm á hdnium
gtærri fislkdtoátum.. Vaindamáliin
er.u þó miiklu fleiri og torleystiari
en í togurunum, en um það gtíór-
an þj'ó ðtf él agsl agan halgnað 'er að
ræða, að það verður að ókoðast
sem mikið hagsmuiniamiál sjávair-
útvegsinig og þjóðarimnar altt.rair
að þetflta sé ireynt.
Þau vandarrváll sem verða mikliu
ertfiðiari úrtliauigna'r í bátunum
en togurunum eru tf. d. dýirtf
hreinisifcerfi, tvötfalit brenmisttu-
olíukerfi taikmairikað .rúm í vél-
airrúmi og takmörfcuð vélgæzla.
Það er ekki Tjóst hvernig þessi
vandamál verða bezt l.eyst, endia
hetfuir ekki enn verið sýnt firam
á að hægt sé að mota sv.airtoTiiu
í fistoibátuim, en það verðuir að
vera fyrgta miáiið á dagsterá.
Talkist það er ég sanntfærður um
að önniur vandamiál verða leysit á
einlhvem þamn hátt sem 'haig-
kvæmur reynislt fyriir fiidkibáta-
flotann,. T. d. miætrtá 'hugga sér þá
iausn að svartoMan sé hreinsuð
í landi, og seld ítoipunium þanmiig.
Tætein sem setja þartf um borð
yrðu þá eimfaíldari og véLgæziu-
aiukninigin minmd:.
Langmifci'lvægasta máldð I
þessiu saimfbandi er þó hluitur
véTstjória'nma. Uppsetndinig svairt-
oliíutælkja í sikipun er bar.a últ-
gjö'Ld, refcstiur þeirra geiflur
sparnaðimn. Þau vandamál sem
minnzit var é hér að fnamnan
verða 'aðeins leyst í saimvimmiu
við vélsitjó'ran'n. Uppsetning
svamtiólíiuitæfcja í skipinu er g.er-
samtt'aga þýðiinigarTaus, nemia
með S'aimíþykki og í f.uilu sam-
■ráði við véTsitjóiraintn.
Það er þvi gtteðietfnd að lang-
fliestir vélgtjórar skymja það
fraimfaramál sem hér er uim að
ræða, og eru fúisir tífl. samvinniu
um Laiusin þeisis. Slá góöi áramgur
aem fram að þessu hefur fenigizt
af svartolíubrenmisfl'u er fyirsit og
framslt vélstjórunuim að þakka.
Það er enginn vatfi á, að tnik-
iTl 'haignaður liggur fölginn í
róttri nortlkun gvartolíu gem dísil-
eldsnieytfe, en við ýmsia erfið-
leifca er að etja aem sigragt þartf
á. Það er því höÆuðnauðsyn, að
þeir menin sem um þetta fjalflia
geri það af sanngirni og þelklk-
imigu, og vil ég hvetja forráða-
menn Sjómannasií'ðu'nn.ar til .að
stuðla að því. Stoaimmargreinar
eru einu'nigi's tifl ógagnis og þeim
mönnum tifl ófrægðar er þær
gkrifa,
Jónas Elíasson
verk f ræð ingur.