Morgunblaðið - 14.11.1972, Page 11

MOKGtJNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUTt 14. NÓVEMBER 1972
11
Áttræður:
Elías P. Kærnested
skósmíðameistari Isafirði
EINN af kunmustu borgurum
ísafjarðarkaupstaðar, Elías P.
Kærnested skósmíðameistari átti
80 ára afmæli í gær 13. nóvem-
ber.
Hanin er borinn og bamfædd-
ur ísfirðingur og voru foreldrar
hans Karoliina Jóhannesdóttir og
Pál'l Sigurðsson. Föður sinn
missti hanin er harni var fjög-
uirra ára, árið 1896 og ólst hann
upp hjá móður sinni ásamt Guð-
rúnu systur sinni, sem búsett er
í Reykjavílk.
Ungur að árum hóf Elías nám
í skósmíðaiðn hjá Þorbirni
Tómassyni sfloósmíðameistara á
ísafirði. Hann hóf iðnnám sitt
19. nióvember 1907 og á þvi imrnan
fárra daga 65 ára iðnaðarafmæli
og er hann vafalaust með elztu
starfandi1 iðnaðarmönnum á
landinu. Hann hefur rekið eigið
skósmíðaverkstæði frá þvi hann
lauk námi, þar af hér á ísafirði
í 55 ár. Á Isafirði hefur heimili
hans staðið alla hans ævi að
undamskildum fimm árum sem
hamn átti heima á Flateyri.
Um langt árabil rak hann verk-
stæði sitt með noflskrum starfs-
mönnum og jafnframt skóverzl-
un. Hann byggði húsið Hafnar-
stræti 8 um árið 1928 og þar hef-
ur hamn refldð verkstæði sitt síð-
an og á miðhæð hússins hefur
heimili hans verið sama tíma.
í þeirri iðngrein sem Elías valdi
að lífsstarfi hefur orðið sam-
dráttur á síðustu áratugum og
hefur hann starfað einn á verk-
stæði sínu um eða yfir tvo ára-
tugi.
Elías Kæmested er hógvær og
prúður maður í allri framkomu.
Hann tekur hverjum manni sem
til hans keimur af kurteisi og
velvilja. Hann er ábyggilegur í
viðlskiptum og vamdvirkur við
störf sín.
Á tímum milkilla verðbreyt-
inga og umróts í kröfugerð allri
fylgdist Elías illa með, því þau
störf sem hann innti af höndum
fyrir aðra seldi hann lægra verði,
en flestir aðrir hefðu gert,
Það er mitt álit að Elíás
Kæmested sé góður maður og
vel hugsandi. Þetta get ég leyft-
mér að segja eftir að hafa þekkt
hann frá því að ég var lítill
drengur og fram á þennan dag.
Hann sýndi okikur bömunum
aldrei annað en vinsemd og góð-
vild.
Hver sá, sem er góður við
böm og ber umhyggju og ástúð
til dýranna getur ekiki verið
annað en góður maður. Þetta
hvorttveggja hefur Elías sýrnt í
ríkum mæli. Hann átti um langt
árabil hesta og man ég vel hvað
hann sýndi þessuxn vinum sin-
um mifldl gæði á öllum sviðum.
Elías hefur látið félagsmál
nokkuð til sín taka og áitti um
hríð sæti í bæjarstjóm fsa-
fjarðar, sem fulltrúi Sjálfstæðds-
flokkisdins. Elías hefur ekfld sótzt
eftir metorðum um dagana, en
til hans var oft leitað að taka
að sér trúnaðarstörf, það var
gert vegna þess að hann var vel
hugsandi maður, traustur og
áreiðanlegur.
Þó að Elías sé maður hóg-
værðar og oftast alvarlegur í
bragði þá hefur það ekki farið
framhjá þeim sem hann þekikja
að oft getur hann verið glett-
inn þegar hann vill það við hafa.
Hann nýtur þess að hiusta 3
góðlegt gaman og glöðj ast mcð
glöðum á góðum stundum. i
Elías kvæntist 22. nóvembec
1916 Guðrúnu Guðmundtióttur
og eiga þau eina kjördóttur Sig«
ríði sem búsett er í Reýkjavílc,
Hann gekk tveimur sonum Guð<
rúnar frá fyrra hjónabandi
hennar í föðurstað, en þeir eru1
Finnur kaupmaður á ísafirði og
Magnús búsettur í Rey'kjavík.
Á dögum ftramfara í vísinduraj
leyfist manni ekki lengur að
kalla 80 ára drengi gamla.
Hvernig ætti maður líka að leyfa
sér að gera þegar Elías Kærnen
sted á þar hlut að máli. Hana
gengur léttur og lipur dag hvern
sínar heilsubótargöngur og
hleypur við fót inn á blettinn
sinn þegar fer að vora. Slíkir
menn verða aldrei gamlir.
Við ísfirðingar og nágrannar
sem höfum átt löng kynni við
Elias þökkum honum störf hans
og samfylgd og árnum hoinum,-
konu hans og öðru skylduliðl
heilla og blessunar á þessum
tímamótum í ævi hans.
Hafðu það alltaf gott góðl
vinur og tryggi ísfiirðimgur.
Matthias Bjarnason.
60 ára:
Guðni Guð-
mundsson
GUÐNI Guðmuindsison, Móabarði
20 B, Hafnarfirði, fæddist 14.
nóvember árið 1912 auistur á
Norðfirði, en þar bjuggu for-
eldrar hans þá, hjónin Þórunn
Kristjánsdóttir frá Merkinesi í
Höfniuim, ættuð úr Rangárþingi
undir Eyjafjöllum og maður
hennar Guðroundur Eiriksson
firá Sandvik austur þar. Ættir
hans rekjast allar til Austur-
lands. Guðmiundur stundaði sjó
og var eftirsóttur maður fyrir
diugnað og snerpu. Orðlagður
fimleikamaður og vel sterkur.
Hann andaðist hér syðra langt
um aldur fram, 1934, harmdauði
öllum er til hans þekktu. Á bezta
aldri var Þórunn orðin ekkja, en
þá sýndi hún hvílík mannkosta
manneskja hún var. öllium siín-
um stóra hópi hélt hún saman
og kom honum til roanns. 14
urðu þau systkinin og konruust 9
til fiulliorðins aldurs. Þórunn
hafði þá gleði að sjá bömin öll
mannkostafóik og gladdist yfir
unniuim sigrum, sem hvorki fá-
tækt né heíl'suleysi megnaði að
yfdirbuga. Hún andaðist árið
1966. Hún var hugstæð og
ógleymianllegur persónuleiki öll-
um þeirn er henni kynntust.
Börn þeirra hjóna sem upp
komust voru fædd á Norðfirði
eða hér við Faxaflóa. Áður en
þau hjón giftust eignaðist Guð-
miundur son, sem Þórunn tók að
sér sem eigið bairn. Það var Guð
mundiur kaupmaður og útgerð-
armaður kenndur við Ölduna í
Hafnarfirði. Hann dó árið 1965
mitt í blóma lífsins, vel látinn
og vinmargur. Hin systkinin
er upp komuist eru: Eiríkur,
Kristín, Guðni, Vilhelmína, Jó-
hannai, Stefanía Jónina og Ólaf-
ur. Alflt hressil'egir borgarar,
sem setja svip sinn á umhverfið,
hjálpsamt og elskulegt fól'k.
Guðni fluttist að austan með
foreldrum sínum 4ra ára. Hann
telur sig því með réttu Austfirð-
ing. í bemsku kynntist hann and
streymi lífsins. Var veikur og
l'agðist á sjúkrahús, þar sem
hann var mest öll sín bernsku-
og uppvaxtarár.
Ef til vill þá hefur sá hom-
steinn, sem mótar skapgerð
hans, verið lagður. Fáum hefi ég
kynnzt viljasterkari og einbeitt-
ari, sem ekki beygir sig þó að á
móti bliási og gefst ekki upp, þó
svo kllifa verði marg þritugan
hamarinn. Enda undravert dags-
verk sem Guðni hefur unnið og
hefur þó ekki álltaf gengið heill
til skógar. Guðni stundaði sjó-
mennsku um árabil, bæði sunn-
anlands og norðan og þótti rúm
hans vel sikipað. Var hann þá oft-
ast matsveinn.
Eftir að Guðni hafði náð
heilsu þá starfaði hann um hríð
hjá Gunnl'auigi Stefánsisyni og
fyrirtæki hans í Haifinarfirði.
Guðm'undur bróðir hans lagði
grundvöllinn að Efnagerð Hafn-
arfjarðar og var Guðni hans önn
ur hönd árum sannam.
Þar kom að Guðni stofnaði sina
eigin sæligætisgerð og gaf henni
nafnið „Valsa“; myndarleg verk-
smiðja að Melabraut 17, Hafnar-
firði, búin mjög fullkommum
vélakosti og framleiðir gæða-
vöru. Enda er Guðni vandlátur
og vill hafa sina hluti fullboð-
lega hvar sem er.
1951 Urðu afgerandi straum-
hvörf í einkalífi Guðna. Það ár
mætti hann Jóhönnu Karlsdótt-
ur Guðmiundsisoinar frá Valis-
hamri í Geiradal. Þau urðu hjón
og hófu búskap sinn í Hafnar-
firði. Guðni er faðir 8 barna og
eru þau: Ástgerður, gift Gísla
Halldórssyni klœðskerameist-
ara, Ingibjöng, gift Gunnari Þor-
steinsisyni kaupmanni, Hrefna
Norðfjörð, Þórey Borg, Guð-
miundur Karl, Loftur, Sijlveig og
yngst er Sigríður. Jóhanna hefur
búið manni sínum og barnahópn-
um stóra, failegt heimili að Móa-
barði 20 B. En það heimili er
kunnugt fyrir gestrisni og mynd
arbrag. Ótaldar eru þær stundir
er öll fjöllsikyldan sezt við hljóð-
færi og tekin eru lögin hvert af
öðru. Guðni er með söngeLsk-
ustu mönmum, hefur næmt
hljómiistareyra og hefur vítt
raddsvið úr djúpum bassa í
skæran tenor. Eru þess ekki
mörg dæmi.
Hamingja Guðna styðst at
skiljanlegum ástæðum við flest
af þvi sem upp hefur verið talið
í þessari afmæliskveðju. Þó á
hún dýpstar rætur i þvi sem enn
hefiur ekki verið á bent. En það
er bjargföst trú'arvissa er Guðnai
hlotnaðist í líf sitt fyrir um 22
árum síðan. Þá frelsaðist hanrt
og fór að elska Jesúm Krist. Þar
stendur hamingja hans dýpstuim;
róturn. Hann hefiur verið það lán*
samur að kona hans og böm öll
fyígja honum á þeim vegi. Ann*
að er ekki eðlitegra.
Sextugur er Guðni ekki á þeim
brautum að gefast upp eða rifa
segl. Áform hans mörg eru ekkl
komin í höfn. Hugsjónamaður
eins og Guðni á fyrirheit Drott*
ins um að „sérhvað er hann tek*
ur sér fyrir hendCr lánast hon-
um“. Við vinir Guðna er þekkj*
uim hann höfum þá trú að orðin
rætist.
Persónulega vil ég þakka þéf
sextugum fyrir margar ógleym-
anlegar samveruistundir, bæðl
utanlands og innan. Þér hefi ég
kynnzt sem sönnum fsraelita,
sem ekki eru svík i. Drottimn
blessi Guðna Guðmundsson t
ókomnum árum.
Þess Skal getið að Guðni verð*
ur að heiroan í dag.
Einar J. Gíslason.
Helgi Kristjánsson, Ólafsvík:
Hvers eiga starfandi
gamalmenni að gjalda?
t»að má e.t.v. segja, að það sé
að beira í bakkafullan lækinn
að ræða enm um skattabyrði elli
lífeyrisþega samkv. núgildandi
skattalögum. Þó lan.gar mig til
að fara nokkrum orðum um
þetta mál, ef vera kynni að þau
gætu orðið til þess að benda
mönnum enn frekar á hve hróp
legt rangl’æti þarna er úm að
ræða. Verður að ætla að við end
urskoðun hinna nýju skattalaiga
verði þetta atriði tekið til ræki-
legrar endufskoðunar.
Ég mirimist þess, að í siðustu
kosn ingabaráttu töluðu ýmsir
fratnbjöðendur núverandi
stjórnarfiokka fjálglega úm það
hve viðréi'snarstjórnin léki
grátt þá þjóðfélagsþegna
sem minnst mættu sin. Var þar
mjög rsett um slæma afkomu
gafnla fólksins. Eru mörgum
mirinisstæðáir harðar atlögur,
serri koihur tvær, sem voru i
fra'mboði fyrir núverandi stjórn
arflokka hér í Vesturlandskjör
dæmif gerðu áð sumum keppi
nautum sínurn við samanburð á
laumwn þeirra og lifeyristekn-
anna, sem gamla fólkið fékk
greiddar. Voru þar viðhöfð ým-
is stóryrði. Fannst mörgum kjós-
andanum til um skeleggan mál-
flutning hinna hjartagóðu
kvenna og auðsæja samúð
flokka þeirra, sem þær fylgdu
að málum í garð þeirra, sem
minni máttar teljast í þjóðfélag
inu. Verður ekki annað séð en
að máflatilbúnaður á borð við
þanm, sem að framan greiniir,
hafi átt sinn þátt í þvi að margt
fóllk kaus aó breyta til og fá
þeim völdin, er fegurst mæltu.
En hvað um það. Núverandi
rikisstjórn tók völd. Ekki leið
heldur langur timi þar til hún
hðfst han«da um að efna loforð-
in og hækka bætur almanina-
trygginiga. Það var svo ekki
fyrr en tæpu ári síðar að í Ijós
kom að böggull nokkur fylgdi
skammrifinu. Gæzka og um-
hyggjusemi hinna sjálfsikipuðu
verndara lítilmagnans var að
birtast mönnum til fuls. Skatt-
skráin árið 1972 var komin út.
Það væri synd að segja annað
en að gamla fóifkið tæki tíðind-
unum með stillingu. „Skeður
miargt á langri leið.“ Þá bar á
beizkju undir niðri og jafnvel
háði: „Ekki gat rnaður nú séð
þetta á þeiim, blessuðum þegar
þeir gengu hér um frystihúsið,“
sagði einn gamli maðurinn við
mig. Mér varð að orði að þarna
væri sjálfsagt um mistök að
ræða, sem yrðu lagfærð við
fyrstu möguteika. Ég trúði þvi
ekki frekar en margir aðrir að
þetta væri það sem koma
skyldi.
Og reyndar stóð ekki á leið-
réttingunni! En um hana er það
helzt að segja, að hún er aumt
yfirklór og kemur varl’a að
gagrai nokkrum þeim eliilífeyr-
isþega sem eitthvað getur og
vill starfa. Til daamis átti einn
verkamaðurinn, sem lagðir voru
á nokkrir tugir þúsunda í opin-
ber gjöld, að fá leiðréttiragu,
sem nam eitt þúsund krónum!
Aftur á móti ber að viðurkenna
að þeir, sem allra verst voru
settir, fengu nokkrar sárabæt-
ur.
Við Hraðfrystilhús Ólafsvíkur
störfuðu s.l. ár 15 elliififeyrisþeg
ar og námu launagreiðslur til
þeirra 8%% af heildarlauna-
greiðslum fyrirtækisins. Má af
þvi einu sjá hve margt gamalt
fólk starf’ar við frystiiðnaðinn
og aðra fiskverkun í landinu
öliu. Væri athugamdi fyrir ríkis
stjómina að láta einhvern
reiknimeistarann reikna út,
hversu mikið það myndi kosta
þjóðarbúið ef þessu vinrauafli
yrði að verulegu leyti kippt út
af vinnumarkaðraum fyrir óhóf-
legar skattaálögur á sama tima
og verið er að endurbyggja tog-
araftotann og búast má við að
au'kin þörf verði fyrir vinnuafl
til úrvinraslu sjávarafla.
Rök þau er hraíga að því að
veita skuli gamla fóllkinu veru-
tegt skattfrelsi eru mörg. Má
þar nefina m.a.:
1. Er nokkur þjóðféflagsþegn
betur kominn að skattfrelsi en
gamalmennið, sem með áratuga
striti hefir lágt fram sinn
skerf til sköpunar þvi velferð-
arriki, sem ísland er í dag?
2. Gamla fólkinu er hæfileg
vinna brýn nauðsyn, ekki að-
eins fjárhagsleg, heldur einnig
andleg og líkamleg nauðsyn svo
framarlega að geta feyfi. Má
reikna með að vinna gamal-
merana spari því opinbera veru-
tegar fjárhæðir I mfinni þörf fyr
ir hvildar- og elliheimili.
3. Gamla fólkið er starfsamt
og iðið og fordæmi þess er holl-
ur skóli fyrir nýMða á vinnu-
mairkaðnum.
4. Geti gamalmenni lagt pen*
inga til hliðar þá renna þeir
peningar í flestum tilvikum inn
i baraka og sparisjóði og verða
þar að gagni þjóðfélaginiu 1
heild. Gamla fólkið eyðir ekki
gjalideyri í kaup á imyndaðri af ’
slöppun á útlendum sjávar*
ströradum.
5. Háir skattar geta ktemmt
gamahnenni i órjúfanflegum víta
hring eins og greiðslufyrir-
komulagi opiniberra gjalda er
nú háttað. Hver borgar skatta
gamalmennis, sem leggja þarf
nfiður vinnu vegna heilsubrests?,
Er ekki heilsumissir raóg
áhyiggjuefnd gömfium marani þó
ekki bætist við varagoddin opin-
ber gjöld?
6. Þjóðin má ekki við þvi a?
missa dýrmætt vinnuafl frá
sköpun gjaldeyrisverðmæta.
Hér er fátt eitt talið. Þó hlýt-
ur það að vera hverjum manni ,
ljóst, að hér þarf að spoma við
fótum. Aíþiragi hlýtur að gera
hér bragarbót á við endurskoð-
un þá, sem heitið hefir verið á
hiraum nýju skattalögum. Stuðn
ingsmenn ríkisistjóm'arinnar!
Játið mistökin og bætið úr þeim
að fullu! Öðmm kosti verður að
telja að það hafi verið „króikó-
dllatár" sem kjósendur sáu
glitta í á andlitum ykkar i síð-
usbu kosningabaráittu.
Helgl Kristjánsson
Ólafsvik.