Morgunblaðið - 14.11.1972, Blaðsíða 15

MORGUNBLAÐIÐ, URIÐJUDAGUR 14. NÓVEMBER 1972
15
1Þ j óðleikhúsið;
LYSISTRATA
Aristófanes var upi>i á hnign-
unars'keiði hins aþenska lýð-
veMis. Hamm var mikill andstœð
kkgur nýrra stefn.a og stirauma
og eklheitur boðandi friðar með
al bræðraþj óða nna í Hellas og
annað innltegg hans í baráttiuna
íyrir friði er einmitt uimrætt
íeikrit, sem mér fínrnt smie'kk-
Ipgra að kaMa skopKeik en gleði-
leuk eins og gert er í leikskrá
Þjóðle i kh úss i ns. Ariistófanes
var bugsjónamaður, siðaprédiik-
ari, vandleetari, en um leið
óvandur að meðulium í hvösisum
og beinskeyttum árásum á and
staeðinga sína. Skop hans er oft
mjög gróft enda verkin aðeins
leikin af karlmönnum og jafn
veJ ekki vfet hvort konur fen.gu
BÖ horfa á þau.
Lysistrata er sem sé, innlegg í
debatt dagsins og sém sllík hef-
ur hún uigglaust haft miikil
áhrif og komáð illa við kaunin
á mörgum. Hér á íslandi snertir
hún otekur vart í þeim skilmmgi,
við erum blessunarlega laus
ír við alit stríð og höfum þvi
ektei annam aðgang að leikritinu
en að láta otekur þyteja gaman
að því. Þessa dagana er verið að
eýna það í New York með Mel
inu Mercourd I Mutverki
Lysiströtu og má gera ráð fyr-
ir að áortean þess þar sé örunur
með stríðið í Víetnam í meðvit-
tmd áhorfenda.
Brynja Benedikbsdóttir, sem
setur nú leikinn á svið í þriðja
sinni, hefur vandað verk sitt í
mörgu tilliti mjög miteið, svið-
setningiin hefur stil og skýran
yfirsvip. Hún og , aðlstoðarfólk
hiennar hafa náð ámngri sem
ektei er hversdagsviðburður í
íslemzteu leitehúsd og ber þeim
ilof fyrir það. Allit tal, bæði ein-
stakra leikara og svo kór-
anna, var skýrt þanndig að hvert
orð var steiiHjanlegt. Hreyfingar
orkuðu stundium tvímœlis af þvi
að þær voru ekki alltaf í nógu
ljósu samhengi við textamn en
sérstakur hreyfingastíM í sam-
ræmi við verkið er Wka undan-
teknimig hér svo það ber fyrst
og fremst að l)ofa. Sýningin er
hröð og skemmitileg og sérstak-
lega eru það kórarnir sem
halda uppi gamninu, enda
skemmtu frumsýn ingargestir sér
komiunglega.
Aristófanes leggur höfuð-
áiherzlu á boðskapinn en mjög
lítinn á persónurnar og þyteir
mér leikstjórinn hafa fylgt hon
um um of í því efni og fyrir
bragðið gefa hlutverkin, eins og
þau eru lögð af hendi leitostjór-
ans, l'eikurunum enigin sérstök
tækifæri tdl túlteumar, þau krefj
ast tækndlegs valdis og kunnáttu
á hinu ytra sviði leiklistarinn-
ar og hefur lei'kstjórinn
unnið þar ma'rtevisst og nátevæm-
lega og einndg náð lofsverðum
árangri. En tætenileg fágun án
einhvers sálairkrafts hefur litinn
snertikraft. Persómurnar eru um
otf aðeins málipípur fyrir hug-
myndir, að oÆ litlu leyti mann-
eskjur, sem meina hvað þær eru
að segja, utan Margrét Guð-
munösdóttir i titilhliutverteiinu á
stundum. Samt eru samnarlega
taskifæri í verkinu til að staldra
yið manneskjuna og sýna eilitið
dýpri mynd af henni en þarna er
-gert, t.d. í atriðinu á mdild Myrr-
inu og Kinesíasar þar sem bar-
áttan á miMi fuma fýsnanna og
elds hugsjónanna í brjósti kon-
unnar er mikiu bragðdaufari en
hún þyrfti að vera. Falleg-
ar hreyfingar, hrynjandi og
skýrt tal og þotekafulllt hold er
gjallandi málmur og hveilandi
bjalla ef sálina vantar.
Margrét Guðmundsdóttir og Bessi Bjarnason í hlutverkum sín-
um.
Höfundur
Þýðing
Leikstjóri
Leikmynd og bún.
Tónlist
Aristófanes
Kristján Árnason
Brynja Benediktsdóttir
Sigurjón Jóhannsson
Atli Heimir Sveinsson
Leikmynd Sigurjóns Jóhan.ns-
sonar er mjög skemmtileg og
hagkvæm fyrir leiikritið, búning
ar hans eru sórstaklega fal'legir
og fer»klegir á að horfa.
Tónlist AtlaJHeimis Sveinssom
a>r var í smekiklegum revdustíl og
ug'glaust víð ýmissa skap.
Þýðing Kristjáns Árnason-
ar er kostasmdð, hún er algjör-
lega laus við alan þýðingabSæ,
fer vel í munni og oft skemmti-
lega hnyttin, um samræmi henn-
ar við frumtextanin get ég ekki
dæmt.
Á leiksviðinu virtist mér rl'kja
leikgleði og mikilt samhugur og
kannski um leið meðvitundén um
að vera að gera eitthvað nýtt,
eitthvað fallegt og skemmtilegt,
sem ekki hefur verið gert svona
áður. Slítear tilfinndngar áttu
fulian rétt á sér, sviðsetnimgin
er viðbuttður, stórt skref í rétta
átt, sem vonandi verður ekki
vanrækt í íramtíðinni af hinni
nýju stjórn hússims.
horvarður Helgason.
Athugasemd frá Stofn-
lánadeild landbún-
aðarins
— varðandi lánveitingar til minkaræktar
ÞORVALDUR G. Jónsson skrifar
í Morgumblaðið 7. nóv. s.l grein,
þar sem hann gerir mjög að um-
talsefni viðskipti minkabúanna
við Stoflnlánadeild landbúnaðar-
ins. Hér verða eingömgu gettðar
athugasemdir við þau atriði
greinarinnair, sem srnerta lán-
veitingar Stofnlánadeildarinnar
til mimkabúa, en svo til allt, sem
í greiminni er sagt um þessi við-
skipti, er ýmisí villamdi eða bein-
línis rangt.
1. Greinarhöfundur segir: „að
ö'll rök skottir til að s'kilgreina
þennan atvinnuveg sem land-
búnað“!
í 6. gr. laga um Stofnlána-
deild landbúinaðarims, landnám,
ræktum og byggingar 1 sveitum
er talið upp, til hveirra fram-
kvæmda Stofnlámadeildin veiti
stofnlán.
Þar segir:
„1. . . .
2. . . . og ammara mamnvirkja
er varða landbúnað, þar með
talin yiræfct, loðdýrarækt, lax-
og siluingseldi“, o.s.frv.
Allt teil greinarhöfundar um
að loðdýraræktim geti ekki
fiókfkazt undir landbúnað er því
út í hött.
2. Á fundi bankaráðs Búnað-
arbanka íslands þarnn 16. sept.
1970 var samlþytefct að Stofinlána-
deiidin veitt.i stofnlán tdl bygg-
kngar minkabúa, skv. gildandi
regtium deUdarinnar.
á. Stofnlánadeóldíih heíuir, á
hverju ári frá stofnun hennar,
þurft að ta/ka lán til að anna
útlámaþörf til landbúnaðarins.
Að l'angmiestu leyti hafa lán-
tökiur deildarinnar verið hjá
Framkvæmdasj óði íslands.
Lántaka Stofnlánadeildar á
árinu 1970 hjá Framkvæmda-
sjóði rnam 62 millj. kr., og af
því láni voru 10 millj. kr. sér-
staklega merktar til útlána til
minkabúanna.
Á árimu 1971 nam lánveiting
Framkvæmdasjóðs til Stofnlána-
deildeur 130 millj. kr., og þar aí
voru 17 millj. kr. sérstaklega
merktar tU útlána til minfcabúa.
1 ár er áætlað að lántafca Stofn-
lánadeildar 'hjá Framkvæmda-
sjóði nemi 200 millj. kr., og 8
millj. ter. af þvi eru ætlaðar til
útlána til minfcabúa.
Lánveitingar Stofnlánadeild-
arinmar til mmkabúa hafa verið
þessar:
Á árinu 1970 10 milij. kr.
— 1971 17 — —
og í ár er búið að lána um 3,2
millj.- ki’. til minkabúanna, eða
samtals um 30 miUj. kr., og er
það rétt tilgreint í grein Þor-
valds. Lánveiitingar deildarinnar
til minkabúa hafa hinsvegar
ekki skert möguleifca deildarinn-
ar tíl útlána til annara landbún-
aðairframkvæmda, því að þetta
lánsfé úr Framkvæmdasjóði var
beinlínis fráteikið til útlána í
mimfcaræktina.
4. Greimarhöfundur segir:
„Bændum má það hinsvegar vera
umhugsunarefni að atvinnuveg-
ur, alls óskyldur lamdbúnaði,
skuli geta vaðið inn í stofnlána-
sjóði landbúnaðarin'S, sem m.a.
eru fjármagnaðir með gjaldi á
framleidda búvöru. (Framleiðsla
minkabúanna er flutt út, — þau
greiða því aldrei eyri til fjár-
mögnunar Stoflnlánadeildar):
Hér gætir algjörs misskilnings.
Álag á söluvörur landbúnað-
arins er nú 1%, og renmur það
gjald tU Stofnlánadeildarinnar.
Framleiðsluráð landbúnaðarins
sér um framkvæmd, innheimtir
gjald þetta og skilar því til Stofn-
lánadeildarinnar.
Gjald þetta kemur á alla land-
búnaðarframleiðsluna, og skiptir
engu hvort um útflutta fram-
leiðslu er að ræða eða fram-
leiðslu til neyzlu innanla-nds.
Að sjálföögðu er framleiðsla
minkabúanna háð þessum ákvæð
um, og um það er enginn ágrein-
ingur.
5. Orð um það, að byggingar
minkabúanna ,„séu litilis virði til
annara nota, eða m.ö.o. standi
ekki fyrir veðum“, og að bygg-
ingar séu „Jítils eða einsteis virði
ef á reynir“, eru án rökstuðnings.
Það er rétt, að láin Stofnlána-
deiidar til mimkabúanna eru ei-n-
ungis tryggð með 1. veðrétti í
byggingum, búrum, gittðángum
og lóöarréttimdum. Miðað er við
að lán goti orðið 50% af viður-
kenndu matsverði bygginga,
búra og girðinga. Tekið skal
sérstatelega fram að engin lán
eru veitt til kaupa á dýrum.
Matið hefir verið framkvæmt
á nákvæmlega sama hátt og mat
á öðrum framkvæimdum, sem
deildi-n lánar til, þ. e. byggingar-
fulltrúar meta og taka út bygg-
ingarnar, og mat þeirra og út-
tetet hefir síðan farið til yfir-
mats hjá Byggingarstofnun land-
búnaðaiins.
Stofnlánadeildin getur ekki
fallizt á, að útián þessi séu ekki
nægilega tryggð.
6. Þá hefur Þorvaldur orð um
það, að minkabúin hafi fengið
hlutfallslega hærri stofnlán úr
lánasjóðum landbúnaðarins „en
noklkur maður -sem hefja vill
búskap getur nú fengið“.
Við þetta verður einnig að
gera athugasemd.
Minkabúin hafa fengið lán úr
Stofinlánadeild landbúnaðarins,
skv. almennum reglum hennar.
Hlutverfc Stofnlánadeildar er að
veita lán til nýrra framkvæmda.
Bngi-nn fær lán úr Stoflnlánadeild
til kaupa á jörð, eða til kaupa
á minkabúi.
Það er annar lánasjóður —
Veðdeild Búnaðarbanka fslands,
— sem veitir lán, einungis til
jarðákaupa, skv. sérreglum
hennar. Lán til kaupa á minka-
búi myihdi efctei verða veitt úr
veödeild.
Þessu má ekki rugla saman.
Dæmi Þorvalds, sem hann
sefur upp, er því rangt.
Ekki skal þvi mótmælt að
mikið kostar að kaupa „lífvæn-
lega“ jörð, með áhöfn og vélurn,
og væri ósfcandi að veðdeildin
gæti aðstoðað betur við það en
hún getur nú, en Þorvaldur virð-
ist ekki hafa reiknað með því
í dæmi sínu, að veruleg lán, úr
Stofnlánadeild eða veðdeild,
gætu verið komin á Mfvæmlega
jörð, sem keypt væri. Bóndi eem
fcaupir jöttð á í öllum tilíellum
fullam toost á því að yfíirtaka
eldri áhvílandi lán í lánasjóðum
landbúnaðarins.
7. Greinarhöfundur getur að
sjálfsögðu haft sínar sfcoðanir
um gildi og réttimæti minkaræfct-
ar og lániveitingum til hen-nar,
en það er mjög miður farið,
þegar maður, sem starfar í þágu
landbúnaðarins, reyrnir að gera
eina af mdfclvægustu stofnunum
landbúnaðarros, Stofnlánadeild
lándbúnaðarins, tortryggilega 1
augum bænda, og það með röng-
um upplýsingum. Hefði verið
mjög auðvelt fyrir hann að forð-
ast slíkar missagnir með því að
leita upplýsinga hjá stjórnend-
um Stofnlánadeiidarinnar.
(vandervell)
Chevrolet 6—8 strokka ’64—'68
Dodge '46—'58, 6 strokka
Dodge Dart ’60—’68
Buick V, 6 strokka
Fiat, flestar gerðir
Ford Cortina ’63—’68
Ford D-SOO ’65—'67
Ford, 6—8 strokka, '52—’68
Gaz '69 — G.M.C.
Hillman Imp. 408, '64
Bedford 4—6 strokka, dísill
Opel '55—'66
Rambler ’56—'68
Renault, flestar gerðir
Rover, bensín- og dísilhreyflar
Skoda 1000 MB og 1200
Simca ’57—'64
Singer Commer ’64—’68
Taunus 12 M, 17 M ’63—’68
Trader, 4—6 strokka, ’57—'65
Volga
Willy’s ’46—’68
Vauxhall 4—6 srokka ’63—'65.
Sketfan 17 - Simi 84515-16