Morgunblaðið - 11.12.1980, Qupperneq 17

MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 11. DESEMBER 1980
17
Hverasléttan — vatnslitamynd tidward Dayes.
Þjóðhátíðarsjóður gefur
Þjóðminjasafninu vatns
litamynd eftir Dayes
STJÓRN Þjóðhátíðarsjóðs af-
henti Þjóóminjasafninu i K»‘r
að jíjöf vatnslitamynd eftir
Edward Dayes af hverunum i
Ilaukadal. Samkvæmt þeim
upplýsinKum. sem Mbl. hefur
aflað sér, munu myndir eftir
Dayes ganga á um 3.500 pund,
jafnvirði um 4,8 milljóna króna,
á upphoðum erlendis, en þoKar
stjórn Þjóðhátiðarsjóðs frétti
að þessi ákvcðna mynd væri föl
fylxdi það með að hún yrði
liklega seld úr landi ve>;na
listgildis hennar i Brctlandi.
Gjafabréf Þjóðhátíðarsjóðs
með myndinni er svohljóðandi:
„I sambandi við gerð bókar-
innar ísland á 18. öld, sem er að
koma út um þessar mundir hjá
Almenna bókafélaginu, hefur
höfundur bókarinnar, Frank
Ponzi listfræðingur, leitt fram í
dagsljósið áður óþekkta vatns-
litamynd frá íslandi 1789 eftir
breska listamanninn Edward
Dayes. Myndin nefnist „Plains of
the Geysers" — Hverasléttan —
og er af hverunum í Haukadal.
Breski aðalsmaðurinn John
Thomas Stanley ferðaðist hér
um suðurland og Snæfellsnes
sumarið 1789 og ritaði um leið-
angurinn ferðabók. Hann var
sjálfur lipur teiknari og málari
og hafði auk þess með í ferðinni
John Baine, sem var ágætlega
drátthagur. Þeir drógu upp
skissur og máluðu myndir af því
sem þeim þótti hér markverðast
og höfðu þann háttinn á, að
þegar heim kom, fékk Stanley
þessar skissur og myndir í hend-
ur tveimur ágætum lista-
mönnum, þeim Edward Dayes og
Nicholas Pocock. Þeir unnu síð-
an úr þessu efni hinar merkilegu
vatnslitamyndir sínar. Megin-
hluti þessara listaverka er nú
geymdur í söfnum, en sum eru
ennþá í einkaeign.
í sambandi við gerð fyrr-
nefndrar bókar komst Frank
Ponzi að því að þrjár af frum-
myndum Stanleys úr þessari
ferð og áður óþekkt mynd eftir
Dayes, hafa nýlega hafnað hér í
Landsbókasafninu. Eru þær inn-
an í eintaki af bókinni „An
Account of the Hot Springs near
Reykjum in Iceland", sem kom
út í Edinborg 1791 og segir frá
athugunum Stanleys hér. Telur
Frank Ponzi, að þetta sé eintak
Stanleys sjálfs af bókinni og hafi
hann fest í það myndirnar. En
bókin fór síður en svo beina leið
úr höndum Stanleys til Lands-
bókasafnsins. Frá Bretlandi
barst hún til Uruguay, og þar
keypti bóksali í Boston hana
fyrir íslenskan bókasafnara.
Landsbókasafnið keypti svo
þetta eintak árið 1970 og kom því
og myndunum, sem við það eru
festar, í örugga höfn.
En sagan er ekki fullsögð enn.
Frank Ponzi uppgötvaði einnig,
þegar hann vann að bókinni
„ísland á 18. öld,“ aðra vatnslita-
mynd eftir Edward Dayes, sem
ekki var vitað um áður. Hana
hafði Halldór Hermannsson,
bókavörður við Cornell-háskóla í
Bandaríkjunum keypt af bresk-
um listaverkasala árið 1939 og
frá Halldóri barst hún til ís-
lands fyrir allmörgum árum. Svo
skemmtilega vill til, að mynd
þessi er gerð eftir einni af
fyrrnefndum myndum Stanleys í
Landsbókasafni. Er bæði merki-
legt og mikilsvert í sambandi við
gerð þessara mynda, hve ómet-
anlegar upplýsingar samanburð-
ur myndarinnar við frummynd-
ina veitir um vinnubrögð Dayes,.
hvernig hann blæs lífi í þetta
myndefni frá íslandi, sem hon-
um var fengið í hendur.
Þegar stjórn Þjóðhátíðarsjóðs
fregnaði, að vatnslitamynd
Edward Dayes eftir teikningu
John Stanleys væri föl og líklegt,
að hún yrði seld úr landi vegna
listgildis hennar í Bretlandi,
ákvað sjóðsstjórnin að falast
eftir kaupum á myndinni. Hlýt-
ur myndin að teljast verðmæt
viðbót við hið mikla safn mynda
úr Stanley-leiðangrinum, sem
Þjóðminjasafnið hlaut á sínum
tíma að gjöf frá íslandsvininum
Mark Watson. Hefur stjórn
Þjóðhátíðarsjóðs keypt myndina
Hverasléttan eftir Edward Day-
es og afhendir hana hér með
Þjóðminjasafninu til varðveislu
og eignar."
Þrjú frumvörp um tollalög á Alþingi:
Afnám stimplunar banka-
skjala meðal nýjunga
MEÐAL nýjunga i lagafrumvarpi um tollskrá og fleira,
sem Friðrik Sohpusson alþingismaður mælti fyrir á
Alþingi i gær, er að gert er ráð fyrir að fellt verði úr
lögum ákvæði um viðurkenningu eða kvittun viðskipta-
banka þurfi um tryggingu eða greiðslu á kröfu
samkvæmt sölu- eða vörureikningi. Segir í greinargerð
með frumvarpinu, að lagt sé til að þessi skylda um
stimplun bankaskjala falli niður, þar sem sú breyting sé
óhjákvæmileg forsenda flestra þeirra atriða sem hag-
ræða megi í tollafgreiðslu. Væri ákvæðið þegar fallið úr
núgildandi lögum, gæti innflutningur til landsins
gengið sinn gang, þrátt fyrir bankaverkfallið.
Telja flutningsmenn, sem eru auk
Friðriks Sophussonar þeir Matthí-
as A. Mathiesen, Arni Gunnars-
son, Albert Guðmundsson og
Sverrir Hermannsson, að ákvæðið
um kvittun banka geti í sumum
tilvikum tafið fyrir tollafgreiðslu
á vörum og komið í veg fyrir
beinan heimakstur. Handhöfn
frumrits af farmbréfi sé eðlileg
sönnun fyrir löglegri heimild fyrir
viðkomandi vöru.
Frumvarp þetta er annars eitt
þriggja frumvarpa sömu þing-
manna, sem öll miða að því að
gera vöruinnflutning til landsins
einfaldari og auðveldari, og telja
flutningsmenn það muni koma
jafnt versluninni í landinu og
neytendum til góða í lækkuðu
vöruverði og skjótari vöruaf-
greiðslu, en aðalinntak frumvarp-
anna er að komið verði á svo-
nefndri „tollkrít" eða greiðslu-
fresti á tollum, eins og víðast hvar
tíðkast, þar sem verslun er frjáls
að meira eða minna leyti.
Frumvörpin þrjú voru fyrst lögð
fram á Alþingi í fyrravor, en
fengu þá ekki afgreiðslu, sökum
þess hve seint þau komu fram.
Flutningsmenn hafa á hinn bóg-
inn sagt, að þeir vonist til að á
yfirstandandi þingi megi koma
málunum í höfn.
Hundruð tonna f éllu
á veginn fyrir Enni
ólafnvik, 9. desember.
í MORGUN urðu monn
þess varir að stór sneið
hafði fallið úr borjrinu í
Ólafsvíkurenni ují fyllt
veginn á 20—30 metra
kafla. Þarna munu hafa
fallið hundruð tonna af
grjóti og náði sárið í berg-
inu upp undir brún. Leik-
menn hér telja að frost
hafi sprengt bergið fram
og víðar í berginu má sjá
móta fyrir sprungum.
Hrunið er talið hafa orðið síð-
astliðna nótt þegar engin umferð
var um veginn og var það lán í
óláni. Engum blandast hins vegar
hugur um hvernig farið hefði ef
einhverjir hefðu verið á ferð í
miðju Olafsvíkurenni þegar þetta
gerðist.
Veginn fyllti eins og áður sagði
og var þykkt skriðunnar talsvert
meiri en hæð jarðýtunnar, sem
vann að því í dag að opna veginn
að nýju. Fall bergsins hefur verið
nær lóðrétt niður úr þverhnípinu.
Enginn veit hvenær næstu skriður
falla eða hvort þar verður á
ferðinni snjór eða grjót. Þykir
Philippe Benoit fyrr-
um sendiherra látinn
LÁTINN er í Frakklandi Fhil
ippc Benoit, fyrrum sendiherra
Frakka á íslandi, tæplega 66 ára.
Philippe Benoit hóf störf í
franska utanríkisráðuneytinu í
París 1945 og starfaði síðan ýmist
þar eða við sendiráð lands síns
erlendis; m.a. í Dublin, Lissabon,
Montreal, en sendiherra á Islandi
var hann 1969 til 1973. Eftir það
starfaði hann í París, fyrst í
varnarmálaráðuneytinu, en síð-
ustu árin aftur í utanríkisráðu-
neytinu, en hann lét af störfum
um síðustu áramót, er hann varð
65 ára.
mönnum tími til kominn að huga í
alvöru að úrbótum á veginum eða
hann verði fluttur i fjöruna fjær
hrunhættunni.
Mikil umferð er um Ennisveg
árið um kring, þar á meðal
áætlunarbílar daglega. Því vilja
menn hér vestra segja við yfir-„
menn vegamála: „Vakna þú mín
Þyrnirós."
— Ilelgi
F jár lagafrumvarpið:
Útgjöld hækk-
uð um 4,4
milljarða króna
ÖNNUR umraöa um fjárlaga-
frumvarpið fer fram á föstudag-
inn, en fjárlagafrumvarpið hefur
hækkað í meðförum fjárveitinga-
nefndar frá 1. umra*ðu um 4,4
milljarða króna, sem er 600
milljón krónur umfram greiðslu-
afgang frumvarpsins, en þegar
frumvarpið var lagt fram, var
reiknað með greiðsiuafgangi að
upphæð 3,8 milljarðar. Ný tekju-
áætlun verður því lögð fram fyrir
3ju umræðu, sem verður að öllum
likindum í næstu viku.
Nýjasta spá Þjóðhagsstofnunar,
sem byggð er á grundvelli upplýs-
inga um innheimtu og aðrar tekj-
ur ríkisins í nóvember sl., gerir
ráð fyrir, að tekjur ríkissjóðs á
þessu ári verði 2-3 milljörðum
króna meiri en síðast var reiknað
með og fjárlagafrumvarp fyrir
næsta ár er byggt á. Samkvæmt
þessum nýju upplýsingum eru
tekjur ríkissjóðs á þessu ári af
tekju- og eignarsköttum um 3
milljörðum króna minni, en reikn-
að var með, en hins vegar eru
tekjur af ýmsum veltusköttum 5-6
milljörðum meiri en reiknað var
með og munar þar mestu um
tekjur af sölu áfengis og tóbaks.
Ákærður fyrir að
rækta hassplöntur
SAKSÓKNARI hefur gefið út
ákæru á mann nokkurn í borg-
inni fyrir að hafa ræktað og haft
i vörzlu á hcimili sinu 27 kanna-
bisjurtir (hassjurtir), Cannahis
sativa, á árinu 1979. Er maður-
inn ákærður fyrir brot á fíkni-
efnalögum og til að sæta upptöku
á plöntunum eða leyfum þeirra.
Mál þetta er hið fyrsta sinnar
tegundar og er það til dómsmeð-
ferðar hjá Sakadómi i ávana- og
fikniefnum.
Sami maður hefur nýlega samið
og látið gefa út bók með leiðbeining-
um um ræktun á kannabisplöntum.
Á fremstu síðu bókarinnar er aðvör-
un um að neyzla kannabisefna sé
ólögleg hér á landi og að ef einhver
fari eftir leiðbeiningum bókarinnar,
sé það á hans eigin ábyrgð. Athygli
ríkissaksóknara, Þórðar Björnsson-
ar, var vakin á útgáfu bókarinnar og
hefur hann haft bókina til athugun-
ar. Ríkissaksóknari sagði í gær að
eins og bókin væri úr garði gerð
sýndist honum að ekki væri hægt að
stöðva sölu á henni einni en hún
yrði lögð fram sem gagn í máli
ákæruvaldsins gegn höfundinum.
Ýmsar leiðbeiningabækur á erlend-
um tungumálum hefur verið hægt
að kaupa í íslenzkum bókabúðum
um ræktun kannabisjurta, t.d. hefur
til skamms tíma fengist „de luxe“
útgáfa af bókinni „Marijuana Grow-
ers Guide“, þ.e. handbók marijuana-
ræktandans, en bók þessa hefur Mál
og menning flutt inn.
Fyrrnefnd bók hins íslenzka höf-
undar hefur verið auglýst á kynn-
ingartöflum í skólum borgarinnar
og hafa borizt kvartanir þar að
lútandi frá skólayfirvöldum.
Nokkru minni rækju-
veiði en í fyrravetur
R/EKJUVEIÐAR voru stundaðar
á þrem veiðisvæðum við Vestfirði i
nóvember. Rækjuveiðar i Arnar-
firði hófust þó ekki fyrr en 21.
nóvember.
56 bátar tóku þátt í veiðunum, og
varð aflafengur þeirra 936 lestir í
mánuðinum. Er rækjuaflinn á
haustvertíðinni þá orðinn 1.352
lestir, en var 1.707 lestir á sama
tíma í fyrra.
Aflinn i nóvrmbrr skiptisl þannix rftir veiftisvæóum:
ArnaríjorAur 34 lestir á fi báta ( 117 lestir á 9 báta)
fsafjarAardjúp BT>2 - - 37 - ( 571 — - 37 -)
llúnaflói 250 - - 13 - ( 242 — - 11 ->
936 lestlr 930 lestir
oktúber 41fi - 777 -
1.352 lestir 1.707 lestir