Morgunblaðið - 11.12.1980, Blaðsíða 23

MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 11. DESEMBER 1980
23
, rokkara °9
m vekur upp
allt höfðar til
tveggja P<otu
—saws
til umhugsuriar
Band leika
rokkarar hri
albúmi á sama
á plötunni R-ver.
eður, hvetur
-i og E. Street
sem allir sar)"ir
ötur saman i c-
Bruce £»Pr,,'“.'»
hrífandi balloð
gleði, skapar i
KTSS-sr.
St'eSTvirP®
rtudreMing
Símar
Falli nýja krónan eins í verði og
sú gamla missir almenningur end-
anlega trú á stjórn efnahagsmála
Um áramót verður gjaldmiðils-
breyting á íslandi skv. lögum.
Gamla krónan hundraðfaldast. í
sjálfu sér er hér um algjöra
furmbreytingu að ræða. Á hinn
bóginn hefði þessi formbreyting
getað orðið tákn nýrra tíma og
hugarfars í islenzkum efna-
hagsmálum. ef víðtækar ráðstaf-
anir hefðu verið gerðar mánuð-
um eða ári fyrr til þess að vernda
verðgildi hins nýja gjaldmiðils.
Með slíkum vinnubrögðum hefði
almenningur fengið trú á að
íslenzkir peningar væru ekki
siður alvörupeningar en erlendur
gjaldeyrir enda hefði í leiðinni
átt að losa mjög um gjaldeyris-
höft. Nú er útséð að ekkert
verður gert sem bitastætt er til
þess að vernda verðgildi hinnar
nýju krónu. Siðast fyrir nokkr-
um dögum sagði félagsmálaráð-
herra Svavar Gestsson á Alþingi
að verðbólgumálin hafi verið
rædd í ríkisstjórninni en „ENG-
IN NIÐURSTAÐA HAFI FENG-
IST“. Þetta eru ein alvarlegustu
mistök i islenzkri hagstjórn á
þessum áratug, þótt ýmislegt
hafi á bjátað. Hættan er sú að
falli nýja krónan eins eða meira i
verði en sú gamla missi almenn-
ingur endanlega trú á stjórn
efnahagsmála og þannig getur
gjaldmiðilsbreytingin beinlinis
orðið til þess að auka á óðaverð-
Stjórn Varðar
styður ákvörðun
dómsmálaráðherra
Morgunblaðinu hefur borizt eft-
irfarandi frá stjórn Varðar: „Eftir-
farandi ályktun var samþykkt sam-
hljóða á stjórnarfundi hjá Lands-
málafélaginu Verði þann 08.12.80:
Stjórn Landsmálafélagsins Varð-
ar lýsir yfir fullum stuðningi við
dómsmálaráðherrann Friðjón
Þórðarson í þeirri ákvörðun sinni
að vísa Frakkanum Gervasoni úr
landi.
Hvetur stjórnin dómsmálaráð-
herra til að láta ekki undan
þrýstingi fámenns hóps rótttækl-
inga.“
bólgu og glundroða
efnahagslífi.
íslenzku
Þjódhagsstofnun
spáir 70% verd-
bólgu á næsta ári
Fjárveitinganefnd fékk í hendur
fyrir nokkrum dögum ískyggilega
skýrslu frá Þjóðhagsstofnun. Þar
er staðfest að verðbólga í ár
(hækkun framfærsluvísitölu)
verður 55%, í stað 40% sem
forsætisráðherra sagði á miðju
þessu ári að ríkisstjórnin hygðist
ná henni niður í. Á næsta ári
verður verðbólgan 70% skv. þess-
ari skýrslu Þjóðhagsstofnunar frá
ársbyrjun til ársloka, þ.e.a.s. á
fyrsta afmælisári nýkrónunnar!
Þessi áætlun Þjóðhagsstofnunar
styðst við eftirgreindar meginfor-
sendur:
a) að vísitölubinding launa verði
samkvæmt giidandi lögum,
b) að framkvæmd verðlagsmála
verði óbreytt,
c) að gengi verði lækkað til þess að
mæta áhrifum innlendra kostnað-
arhækkana.
Sem sagt i stuttu máli óbreytta
stefnu ríkisstjórnarinnar í efna-
hagsmálum. Ætli fáir verði ekki
til að hrópa húrra fyrir hinni nýju
íslenzku ört fallandi krónu, þegar
hún á eins árs afmæli, ef svo fer
fram sem horfir? Eða mun þetta
verða til þess að almenningur
fyllist nýjum eldmóði í trú á
íslenzkan gjaldmiðil og stjórn-
vizku „góðu drengjanna" í ríkis-
stjórninni, vitringanna í Seðla-
bankanum og snillinganna á Al-
þingi í stjórn efnahagsmála?
Mikið alvörumál
Hér er um mikið alvörumál að
ræða. Sýnt er að núverandi ríkis-
stjórn er algerlega heillum horfin
í efnahagsmálum, þótt enginn
efist um góðan vilja einstakra
ráðherra til þess að ráðast að
rótum þess vanda sem er að
sökkva þjóðinni niður í efnahags-
legt og siðferðilegt hyldýpi. Kjarni
málsins er sá að innan ríkisstjórn-
arinnar eru menn sem á engan
ara kartaflna getur það verið
afgerandi, ef hægt er að fella
niður einhverja þá þætti er valda
sköddun. Þegar kartöflur hafa
staðið um tíma í geymslu hefur
hýði þeirra styrkst og þær þola þá
betur flokkun, burstun og pökkun.
Grænmetisverslun landbúnað-
arins hefur um nokkurt skeið
rekið verslun í húsakynnum sín-
um, þar sem menn geta sjálfir
valið sér kartöflur úr kössum og
fæ ég ekki betur séð, en menn
kunni að meta þessa þjónustu.
Mér er það fullkomlega ljóst, að
heilbrigðisyfirvöld munu ekki
samþykkja, að kartöflukassa væri
komið fyrir við hliðina á öðrum
matvörum, en ég er líka sannfærð-
ur um, að margar verslanir gætu
komið upp slíkri aðstöðu með
samþykki heilbrigðisyfirvalda.
Það hefur færst í vöxt, að blóma-
verslanir hafi ávexti og grænmeti
á boðstólum og í slíkum verslun-
um yrði þetta ekkert vandamál.
Margar stórverslanir eru það
rúmgóðar að auðvelt er að hafa
nægjanlega fjarlægð milli kart-
aflna og annarra matvæla. Víða
erlendis tíðkast slíkur afgreiðslu-
máti og geta kaupendur þá tekið
plasthanska og smeygt á hönd sér
og komst þannig hjá að óhreinka
hendurnar.
Það er furðulegt, að ekki megi
hafa meiri fjölbreytni í sölu kart-
aflna og ég vona, að það sé ekki
yfirlýst stefna Kaupmannasam-
takanna að takmarka valkosti
neytenda. Eitthvað er um það, að
framleiðendur taki upp með hönd-
unum á sumarmarkað. Ef hægt
væri að selja slíkar kartöflur
óflokkaðar og ópakkaðar fengju
neytendur algjörlega óskemmdar
nýjar íslenskar kartöflur. Slíkar
kartöflur mætti selja eitthvað
dýrari, en ég verð víst að taka það
skýrt fram, að ég vil að neytendur
geti ávallt keypt hreinar og flokk-
aðar kartöflur í pökkum.
Varðandi gagnrýni mína á yfir-
matsmann, vil ég taka það skýrt
fram, að hann er hvorki persónu-
legur vinur minn né óvinur. Ég lít
á mig sem hlutlausan hlustanda
útvarps og lesanda dagblaða. Ég
tel mig hafa lesið allar greinar,
sem yfirmatsmaður hefur skrifað
þau fjögur ár, sem ég hef starfað
hér á landi. Þegar sífellt er verið
að hamra á því, að framleiðendur
eigi að fara vel með kartöflurnar,
túlka ég það sem óbeina ásökun
um, að þeir fari illa með þær. Ég
hef líka vissu fyrir, að fleiri hafi
túlkað þessi skrif á sama hátt,
þótt blaðafulltrúi Kaupmanna-
samtakanna sé ekki í þeirra hópi.
Ég tel það hlutverk mitt sem
sérfræðings á þessu sviði, að setja
staðreyndirnar fram eins og þær
eru og ég mun ekki hika við að
gera það aftur, ef ég tel þörf á,
þrátt fyrir hin óeðlilega ofsa-
fengnu viðbrögð Kaupmannasam-
takanna.
Eftir Lárus Jónsson, alþm.
hátt vilja glíma við þennan mesta
vanda þjóðarinnar. Hér þarf ekki
að tala neina tæpitungu, því mál-
gagn Alþýðubandalagsins hefur
leynt og ljóst haldið því fram að
núverandi ríkisstjórn hafi náð
„drjúgum árangri" í verðbólgu-
málum! Víða má sjá þess merki að
almenningur gerir sér þetta æ
betur ljóst. Það er öfugmæli að
ekki sé hægt að stjórna landinu
nema með Alþýðubandalaginu.
Núverandi stefna þess í efna-
hagsmálum veldur því að útilokað
er að stjórna landinu með forystu-
mönnum þess. Þetta gera jafnvel
Framsóknarmenn sér ljóst æ bet-
ur og að þeir verða fyrst og fremst
dregnir tl ábyrgðar í næstu kosn-
ingum fyrir það að sitja lon og don
í ríkisstjórn með mönnum, sem
þeir eru búnir að fá óteljandi
sannanir fyrir að ekkert vilja
gera, sem hald er í til þess að
ráðast að verðbólgudraugnum.
Á að fresta
gjaldmiðils-
breytingunni?
Á sínum tíma flutti ég tillögu á
Alþingi um að gerð yrði gjaldmið-
ilsbreyting í tengslum við víðtæk-
ar ráðstafanir í verðbólgumálum
til þess að viðhalda verðgildi þess
nýja gjaldmiðils.
Þessari tillögu var þá fálega
tekið — svo ekki sé tekið of djúpt í
árinni — af forráðamönnum
Seðlabanka og á Alþingi. Tvéimur
árum síðar voru svo fyrir for-
göngu þáverandi vinstri stjórnar
Olafs Jóhannessonar sett lög á
Alþingi um gjaldmiðilsbreytingu
þá sem á að taka gildi um næstu
áramót. Við Sjálfstæðismenn vör-
uðum þá þegar við því að sú
gjaldmiðilsbreyting myndi gera
illt verra ef ekki fylgdu róttækar
ráðstafanir gegn verðbólgunni. I
haust hugleiddi ég að flytja frv. til
laga um að fresta gjaldmiðils-
breytingunni vegna aðgerðarleysis
ríkisstj. í efnahagsmálum en féll
frá því vegna þess að undirbúning-
ur er sennilega of langt kominn,
enda er orðið sýnt að engum
vörnum verður við komið í efna-
hagsmálum fyrr en núverandi
ríkisstjórn er öll.