Alþýðublaðið - 06.09.1920, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 06.09.1920, Blaðsíða 1
ubla <9refiO «it af A.lþýdiiflol£l£xium. 1920 Mánudaginn 6 september. 203. tölubl. Sjötta Norðnrlandaríkið. Kyrjálar (Karelen) er orðið sjálfstætt verklýðslýðveldi (sovjet). Kyrjálar (Karelen) eru nú kall- aðir einu nafni landshlutar er liggja austan við Finnland, en vestan Hvítahafsins og vatnanna mikíu Ladoga og Ónega, eða í stuttu tnáli sá hluti finska skagans, sem ekki er Finnland. Töluvert hefir verið herjað í Kyrjáium síðustu árin, sátu arae- rfskar og enskar iiðssveitir í land- inu, og studdu hersveitir norður- rússnesku afturhaldsstjórnarinnar, sem herjaði þessa leið á bolsivíka, og sóttu í áttina til Pétursborgar. Voru hersveitir þessar um eitt skeið komnar suður undir Ládoga, áður en bolsivfkar ráku þær til baka og loks stöktu útiendu her- ^veitunum úr íandi, en rússnesku hersveitirnar snerust með bolsivík- wm. En um vesturhluta Iandsins fóru um tíma hersveitir finsku auð- valdsstjórnarinnar, er hugðust að íeggja landið undir Fjnnlánd, en bolsivíkahersveitirnar stöktu einnig þeim úr iandi. Lanðslýsing. Á vesturtakmörkum Kyrjála er ^innland, en nyrst liggja saman landamæri Kyrjála og Noregs á liðl. 100 rasta löngu svæði. Norð- Nrtakmörkin eru Norður-íshafið, en að austan takmarkast landið af Hvítahafinu og Ónegavatninuj" °g %gja landamærin þar á milli úr instu vík Hvítahafsins í norðaust- *irhorn Ónegavatns. Suðurtakmörk kndsins er hið vatnsmikla fl/ót ^vir, sem rennur úr Önega í La- ^ógavatn. Landið er því tiitölulega mjótt °g langt, eða viðlíka langt frá ftorðri til suðurs eins og frá Lunga- *esi til Skotlands. Mikill hluti *aodsins eru hálsar og fjöll ekki *^» og er mjög mikið þar af stöðuvötaum eins og í Finnlandi. Kornrækt, það er talist getur, er aðeins í syðsta hluta landsins, og ekki meirá en það að bændur rækta tæplega handa sjálfum sér, og kaupa landsmenn korn frá Rússlandi. Miklir skógar eru í »Kyrj- álum, nema nyrðst. Loftslagi er þannig farið þar, að það er kalt mjög á vetrin, mikið kaldara en á íslandi (yfir 10 gráður að meðaltali), en á sumrin er aftur töluvert heitara í suðurhluta lands ins en hér hjá okkur, en í norð urhlutanum er sumarið svipað norðlenzka sumrinu okkar. Fólkið og atyinnnyegirnir. íbtíarnir í Kyrjálum eru um það bil 250 þúsundir eða tæplega þrisv- ar sinnum fleiri en íslendingar, en landið er líka alt um það bil þrisvar stærra en ísland, svo þétt- býli er álíka mikið þar og hér. Stærsta borgin í Kyrjálum er Petrosavodsk við Ónega-vatn að vestanverðu, og er hún á stærð við Reykjavík, en það var Pétur mikli sem f öndverðu bygði hana eins og Pétursborg, og heita þær báðar eftir honum, en hafa vaxið svona ójafnt. (t Pétursborg eru nú samkvæmt manntali á þessu vori liðl. i.ioo.ooo.) Af öðrum borg- um í Kyrjálum má nefna Olonez, Kem (við Hvítahaf) og Murmansk norður við Ishaf, en borgir þessar eru á stærð við Hafnarfjörð, ísa- fjörð og Akuréyri. Helmingur af Iandsmönnum eru rússneskir, en hinn helmingurinn eru Kyrjálar, er tala mál sem er náskylt finsku. Atvinnuvegir landsmanna eru mjög lfkir atvinnuvegum íslend- inga. Þeir lifa á landbúnaði, sem er smábænda-hokur sem hér, og á fiskiveiðum: drepa síld og þorsk eins og við, en einnig lax og fieiri aðrar fisktegundir, sem einnig eru hér við land. SoTjet-stjórn stoínsett. í vor voru haldnir fundir víðs- vegar um landið, til þess að ræða framtíðarstjórn þess, og jafnframt, þar sem landið er svoaa fáment, ræða um hvar það ætti að leita bandalags. Samtals voru haldnir 65 fundir, og var á 7 þeirra samþykt að leita bandakgs við Noreg, en á hinum sambands við Rússa, en bandalags né sameiningar við Finnland var hvergi óskað. Síðar samþyktu full- trúar víðsvegar að úr Iandi.au á- varp til verkiyðsstjórnarinnar rúss- nesku, um áð fá hjálp til þess að koma á skipulegri ráðstjórn (sov- jetstjórn), þar eð þeir vildu gera landið að verkalýðsveldi, eins og Rússland er. Fóru sfðan allmargir finskir kommúnistaforingjar (bolsi- víkaforingjar), er dvalið höfðu í Pétursborg, norður í Kyrjála, tiL þess að hjálpa landsmönnum tit þess að koma röð og reglu á í landinu. Eftirtektarvert er það, að þeir höfðu ekki með sér hergögn, heldur prentsmiðju og pappfrs- birgðir. Sá sem kjörinn hefir verið æðstí stjórnandi Kyrjála er dr. phii. Edvard Gylling; hann er Finni (og að því er Alþbl. bezt veit Sænsk- Finni). Var hann áður en finska byltingin varð dósent í hagfræði við háskólann í Helsingfors, og þingmaður af hálfu jafnaðarmanna. Af öðrum í stjórn Kyrjála má nefna Jaakko Maki, hann er pját- ursmiður upprunalega, en var fyrir byltinguna talinn einn af beztu ræðumönnum Finna. Þriðja má nefna Mikael Andrjeff af rússnesk- um bóndaættum. Það sem fyrst liggur fyrir stjórn Kyrjála, er a& útvega landinu kornmat, en síðan að nota auðsuppsprettur landsins sem bezt, til almenningsheilla. Landið er auðugt að fossaafli, en það tekur tíma að gera það not- hæft; sömuleiðis er landið sagt auðugt af ýmsum málmum. Þan náttúruauðæfi sem auðveldast er að koma i verð eru skógarnir, ea

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.