Morgunblaðið - 15.07.1981, Page 1

32 SÍÐUR
155. tbl. 68. árg. MIÐVIKUDAGUR 15. JÚLÍ 1981____________________________Prentsmiðja Morgunblaðsins.
Stanislaw Kania i ræðustóli á aukaþingi pólska kommúnistaflokksins.
Óeining um kjör Kania
— bendir til átaka innan
Tékkóslóvakía:
Mann-
réttindi-
minnka
Vin. 14. júli. AP.
Alþjóðasamtökin Amn-
esty International telja, að
ástand í mannréttindamál-
um í Tékkóslóvakíu hafi
versnað mikið undanfarið
og yíirvöld feli sig bak við
ónákvæma lagabókstafi í
baráttu sinni gegn mann-
réttindum.
Samtökin segja, að yfirvöld
noti orð eins og „kollvörpun",
„ófriður" og „undirróður" mjög
frjálst. Þeim sé beitt blygðun-
arlaust gegn einstaklingum,
sem berjast fyrir skoðanafrelsi,
ferðafrelsi og trúfrelsi. Samtök-
in segja, að stuðningsmenn
Charter 77 og aðrir, sem berjast
opinberlega fyrir mannréttind-
um, verði fyrir barði yfirvalda.
Þeir hafi margir misst vinnu
sína, orðið fyrir líkamsárásum
og verið handteknir og yfir-
heyrðir æ ofan í æ án þess að
hafa nokkuð til saka unnið.
CIA-for-
ingi hættir
Washington. 11. júlí. AP.
NJÓSNAFORINGI hjá handa
rísku leyniþjónustunni, CIA, og
starfsmaður Ronald Reagans, for-
seta, í kosningabaráttunni sagði af
sér í dag vegna greinar, sem hirtist
í Washington Post 1 morgun. Þar
sagði, að Max Ilugel hcfði nefið
tveimur kaupsýslumönnum á Wall
Street uppiýsingar um ráðagerðir
fyrirtækis, sem hann var forstjóri
fyrir, og hjálpað fyrirtæki þeirra
verulega á ólögleKan hátt.
Hugel sagði, að ásakanir blaðsins
ættu ekki við nein rök að styðjast,
en það væri ekki rétt fyrir hann
leyniþjónustunnar vegna að halda
störfum sínum þar áfram.
Varsjá. 11. júlí. AP.
AUKAÞING pólska kommún-
istaflokksins náði ekki sam-
komulagi um endurkjör Stan-
islaw Kania, formanns flokks-
ins, á fyrsta degi þess í Varsjá á
þriðjudag. Kosninganefnd
rcyndi að koma sér saman um á
fundi, sem stóð fram á kvöld,
hvernig standa skyldi að kosn-
ingunum. Diplómatar sögðu, að
töfin benti til verulegs ósam-
komulags innan flokksins og
dvínandi áhrifa Kanias.
Fulltrúar á þinginu sögðu
fréttamönnum á þriðjudagskvöld,
að þeir byggjust við, að Kania yrði
endurkjörinn, en þrír aðrir kynnu
að bjóða sig fram í formannsstöð-
una. PAP-fréttastofan sagði, að
kosninganefnd myndi hittast aft-
ur á lokuðum fundi á miðviku-
dagsmorgun, áður en þingið kæmi
aftur saman.
Kania setti aukaþingið í dag.
Hann ítrekaði fyrir fulltrúunum,
sem eru 1964 talsins, að hlíta
ráðum miðstjórnar, svo að þingið
yrði ekki „áhrifalaust fjöldaþing".
Hann bað þjóðina að standa sam-
einaða gegn erfiðleikum, sem
steðja að.
New York, 14. júlí. AP.
ALEXANDER Ilaig, utanríkis-
ráðherra Randaríkjanna, sagði i
ræðu á þriðjudag. að Ronald
Reagan. forseti, liti „alvarlegum
og raunsæjum augurn" á takmörk-
un vigbúnaðar i hciminum. Ilann
sagði. að takmörkun vigbúnaðar
væri undir jafnvigi stórveldanna
komið og Bandarikin þyrftu þvi
að eflast enn um stund. Ilann
vísaði á bug fullyrðingum um. að
stjórn Reagans hafi litinn áhuga á
takmörkun vigbúnaðar og hafi
rofið samband við Sovétríkin
varðandi þau mál.
Þetta var fyrsta ræða Haigs um
stefnu Reagans varðandi vopnatak-
markanir. Hann sagði, að stjórnin
væri að bræða með sér margar
hugmyndir um þessi mál. Hann
sagðist vona, að samningaviðræður
við Sovétmenn um staðsetningu
meðaldrægra eldflauga í Evrópu
gætu hafist um miðjan nóvember,
en tiltók ekki tíma í sambandi við
hugsanlegt framhald á SALT-
samningaviðræðum stórþjóðanna.
Haig sagði, að þjóðirnar þyrftu
að koma sér saman um, hvernig
hægt sé að fylgjast með vígbúnaði,
þannig að báðar treysti, að samn-
ingum sé framfylgt. Einnig þyrfti
að finna leið til að bera ólík vopn
stórþjóðanna saman, svo hægt
væri að dæma um, hvort jafnvægi
Viktor Grishin, formaður sendi-
nefndar Sovétríkjanna á þinginu,
sagði, að Pólverjar sjálfir yrðu að
sjá um endurreisn kommúnista-
flokksins í landinu. Hann sagði, að
Sovétmönnum þætti þeim þó
koma málið við, þar sem um
sósíalistaþjóð væri að ræða. Sov-
ríkti eða ekki. „Við erum ákveðnir í
að finna lausn á þessum málum,"
sagði Haig, „og gera það, sem þarf,
til að hægt verði að draga úr
vígbúnaði beggja þjóðanna." En
hann bætti við, að engir samningar
gætu tekist, nema Bandaríkjamenn
sannfærðu Sovétmenn fyrst um, að
þeir væru tilbúnir að heyja vopna-
kapphlaup, ef annað brygðist.
Beirúl. Tel Aviv. 14. júli. AP.
ÍSRAELAR skutu niður sýr-
Icnska orustuþotu I lofthardaga
yfir suður Líhanon í dag. Vélin var
sovésk af MIG-23 gerð. Flugmað-
urinn lést. Þetta var 14. sýrlenska
orustuþotan. sem ísraelar skjóta
niður, siðan loftbardagar milli
þjóðanna hófust í júní 1979. Síðast
skutu þeir niður vél yfir austur
Lihanon 13. febrúar.
ísraelsku þoturnar voru í árásar-
ferð á bækistöðvar Palestínuaraba í
Líbanon. 6 létust í árásinni og 35
slösuðust samkvæmt heimildum
PLO. Þetta er önnur loftárás Isra-
ela á Líbanon á tveimur dögum.
flokksins
éska sjónvarpið greindi frá þing-
inu í dag og sagði að breytinga
innan flokksins væri að vænta.
Pólska stjórnin birti á mánudag
efnahagsráðstafanir, sem hún
kann að grípa til, ef ástand í
landinu fer ekki batnandi. Stjórn-
in boðaði allt að 220% verðhækk-
un á matvælum og sagði að
framfærslukostnaður kynni að
aukast um 55% í ár. Hún sagði, að
það þyrfti að endursemja um
viðskipti við Sovétríkin til næstu
þriggja ára og að það kynni að
taka Pólland sex til sjö ár að
endurgreiða 26 milljarða dollara
lán, sem það hefur fengið á
Vesturlöndum.
Mun minna er gert úr aukaþing-
inu í Varsjá nú en gert var úr
flokksþingi árið 1980. Þá voru
loforð gefin um miklar umbætur í
landinu, en sumir óttast, að auka-
þingið kunni að ákveða að ganga á
bak aftur hluta þeirra loforða. í
upphafi var áætlað að þingið stæði
i 4 daga, en nú er talið, að það
kunni að standa í allt að 10 daga.
Óttast er, að aukin átök milli
landanna kunni að spilla fyrir
samningsumleitunum Philip Hab-
ibs, sendiboða Bandaríkjastjórnar í
Mið-Austurlöndum. Hann er um
þessar mundir í Saudi-Arabíu, en
mun fara til Sýrlands seinna í
vikunni.
Honum mun væntanlega
veitast erfiðara að semja við stjórn-
völd í Damascus um brottflutning
sýrlenskra eldflauga frá Líbanon
svo skömmu eftir árás ísraela.
ísraelar hafa hótað að sprengja
eldflaugarnar í loft upp, ef þær
verða ekki fjarlægðar með öðru
móti.
Ráfaði ein um
Himalayafjöll
Nýju Delhí. 14. júlt. AP.
FINNSK 23 ára stúlka, Liisa
Koskinies. kom til Nýju Delhi á
þriðjudag. eftir að hafa ráfað
villt um Himalayafjöllin i rúman
mánuð. Ilún nærðist á trjálauf-
um. grasi og von um að komast
aftur til mannabyggða, eins og
hún sagði sjálf. Loks hitti hún
fyrir þrjá menn, sem voru að lcita
hennar. „Ég trúði þvi varla,
þegar þeir sögðust vera að leita
mín.“ sagði Liisa, sem er nú 1
finnska sendiráðinu að jafna sig
eftir gönguferðina.
Liisa lagði upp í ferðina með
þýzkum kunningja sínum í byrjun
maí. 12. maí ætluðu þau að flýta
sér í hellisskjól á undan stormi, en
hún var þreytt, svo hann fór á
undan henni. Þegar hún ætlaði að
elta hann, villtist hún all hrapa-
lega. Hún var illa útbúin og
matarbirgðir voru fljótt uppurnar.
Hún fylgdi lækjarsprænu og
drakk úr henni. Hún vissi ekki,
hvað tímanum leið eða hversu
langt hún gekk. Einn dag kom hún
í eyðiþorp og annan hitti hún fyrir
munk, sem gaf henni ávexti, ost og
brauð, en bauð henni ekki inn.
Loks hitti hún tvo menn á hest-
baki, sem köstuðu á hana kveðju,
en stöðvuðu ekki. Þeir sögðu þó
leitarmönnunum frá henni.
Liisa hvíldist á sjúkrahúsi í
Leh-héraði í nokkra daga, en var
síðan flutt til Nýju Delhí. Hún veit
ekki, hvað tekur nú við, en vonast
til að hitta aftur þýzka vininn, sem
hefur haft þungar áhyggjur af
stúlkunni undanfarnar vikur.
Alexander Haig:
Raunsæ stefna í
YÍgbúnaðarmálum
Sýrlensk orustu-
vél skotin niður