Alþýðublaðið - 30.09.1920, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 30.09.1920, Blaðsíða 1
Alþýðubla <5J-<efi.Ö tit etf A.lþýdufLol£l£X]L%i.ini. 1920 Fioitudaginn 30. september. 224. tölubl. (lasti konnnguriu. 1. Kristján, hinn tíundi konungur tneð því nafni í Danmörku, varð ínntugur á sunnudaginn var. Þ4 var mikið um dýrðir, því áhang- endur konungdómsins, auðvaldið, afturhaldið, og aðrir sem skoða konungdóminn öruggasta varnar- garðinn gegn hinum nýju kröf- ao, er stafa af vsxandi menningu verkalýðsins, notuðu tækifærið til bess að styðja álit konungdóms- ins, með því að koma hugsunar- iausum !ýð til þess, að ganga í fylkingu heim til konungshallar 'íil þess að áma kóngi heillá. í skeytum, er hingað bárust, stóð, að 80 þúsundir manrta hefðu tekið þátt f göngu þessari, en í tílkynningu frá sendiherra Dana hér, er sagt að það hafi verið 70 þúsundir í göngunni. En jamframt er þess getið, að fylkingin hafi -verið tvo tíma að flytja síg ár stað, og má af þvi ráða, að hún hafi verið langtum fámennari en þetta, því verkamannafylkingar í Kaupmannahöfn á hátíðisdag jafn- aðarmanna — 1. maí — eru ©ft 3 til 4 tíma að fiytja sig úr stað, og áætla auðvaldsblöðin þó ekki siíkar fylkingar vanalega meira en 30 til 40 þúsundir. En auðvitað skiftir það ekki miklu, hvort það voru 40 eða 70 f>tísundir manna, sem þarna voru á ferðinni — konungdómurinn er alstaðar á fallanda fæti, og í Dan- mörku líka, og geta engar skrúð- göngur spornað við því. Það kann að vísu að dragast ennþá nokkur ár, að Danmörk verði lýðveldi, en þó það dragist eitthvað, þá er sennilegt að aldrei verði neinn konungur Friðrik hinn níundi, og því síður Kristján ellefti, en að hinn núverandi Kristjátt verði síð- astur konungur þar íjlándi. II. En við skulum nú rannsaka uppruna konungdómsins. Samkvæmt elztu frásögnum er þekkjast um hinn gotnesk- germanska kynstofn, sem við ís- leadingar, og aðrar Norðurlanda^ þjóðir, erum komnar af, var stjórnarfyrirkomulagið þannig hjá þeim í fyrstu, að hver sveit réði sér sjálf, og hafði hún fyrir for- ingja þann sem vitrastur þótti og hugprúðastur. Var hann til þess kosinn af almenningi. Kæmi það fyrir, að óvinir réðust á Iandið, greip hver maður til vopna, en sjálfsagt þótti, að sá sem foringi var, væri þár sem hættan var mest. Þegar hætta bar að hönd- um gengu margar sveitir í banda- lag, oft heilir stórir landshlutar, og varð vörnin auðveldari á þenna hátt, og var þetta fyrsti vísirinn til ríkjamyndana. En ef þjóðir þær, er næstar bjuggu, voru óeirðargjarnar, þannig að nauð- syniegt var að stöðugt væru menn á verði, þá þótti heppilegt að fela einum eða kanske tveimur for- ingjum að verja landið. Gátu þá flestir farið heim til búa sinna, en þeir sem eftir urðu til varnar, urðu að fá borgun fyrir að halda uppi landvörnum, og guldu menn þá borgun túslega. Foringjarnir sem upprunalega voru kosnir, komu smátt og smátt ár sinni svo kænlega fyrir borð, að synir þeirra hlutu tignina eftir þeirra dag, og brátt var það orð- in þegjandi samþykt, regla — orðin með venjunni að Iandslög- um — að höfðingjastaðan var arfgeng. Frá því að vera þjónar sveitarinnar urðu höfðingjarnir nokkurs konar eigendur hennar — frá því að vera sá, sem var skyld- ur að vera þar sem hættan var mest,, færðist skyldan á almenn- ing að fyigja höfðingjanum, þeg ar hann til eigin hagsmúna eða metorða fór með ófriði á hendur nágrannahöfðingjunum. Á þennan hátt mynduðust höfðingja- eða aðalsættir. í fyrstu var lítið vald þeirra, en brátt óx það*), því þeir gættu þess, að láta engan í hér- sðinu vaxa svo að auði eða virð- ingum, að sér stæði hætta af; væri einhver í þannig uppgangi, létu þeir drepa hann á meðan tími var til. En stundum varð hinn þó fyrri til, og drap höfð- ingjann, en það breytti að engu aðstöðu almennings, því morðing- inn svældi þá undir sig völd þau, sem hinn hafði áður haft. (Framh.) pt sen jm vd. Það er gott blað, Morgunblaðið. Það er að minsta kosti margt gott í því. Eg er ekki að tala hér um smávegis, svo sem um það, að Svoldarorusta hafi staðið í Nor- egi, eða að Vesturindiueyjar séu austan til í Atlantshafi. Eg er að taía hér um það, þeg- ar Morgunblaðið Iegst á móti AI- þbl. af því að það berjist ekki nógu vel fyrir máistað alþýðunnarf Þegar Mgbl. gferir það, þá er það komið í föt sem fara vel. Og í þeím ham var Mgbl. á fimtu- daginn, þegar það fór að brigsla Alþbl. um það, að það hefði tek- ið mátstað Steinolíufélagsins og verið á möti þvi að,verðlagsnefnd yrði sett. Lesendum Alþbl. er nú fulikunnugt um hve rakalaus upp- spuni þetta tvent er. Eh það verð- ur gaman að sjá hvað þetta end- ist lengi. Georg Bírandes segir að Iygin sé oft næstum ódrepandi. Hvað ætli Morgunblaðið og ís- iandsbankamálgaghið geti stagast lengi á þessu? Það verður gaman að sjál Toveri. *): Það 6x brátt, miðað við Iff þjóðanna, en auðvitað tók breyt- iHg þessi margar aldir *fr en afar misjafnlega margar á hinum ýmsu stöðum.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.