Morgunblaðið - 05.07.1986, Blaðsíða 10

10 B
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 5. JÚLÍ1986
<r'"MLyst + list í elsta húsi
JMBl Akureyrar (1795)
jf lfci l ' T I I j * * '
^mim****>*~»~j Einstök upplifun í notalegu andrúmslofti sem
lyktar af liðnum öldum.
Veitingahús Opnunartami frá kl. 14-23 alla daga
(fjölbreyttur matseðill) en föstudaga og laugar-
Gallerí (Margir sýnendur). daga er opið til kl. 1 e.m.
Gunnlaugur Búi Sveinsson:
Saíhar úrklippum
umbruna-
mál á Akureyri
—þær elstu frá aldamótum
að fara og er uppvíst varð um eldinn
var farið í verslanir og fötur teknar
og keðja mynduð niður í flæðarmál.
Þannig tókst að ráða niðurlögum
eldsins, en ekki fyrr en 12 hús voru
orðin að ösku. Síðar var reynt að
fá fötumar endurgreiddar og gekk
í tilefni 100 ára afmælis Landsbankans
á þessu ári hefur stjóm bankans ákveðiö að gera
sparifjáreigendum freistandi afmælistilboð:
100 ára afmælisreikningurinn er verðtryggður innlánsreikningur
sem gefur 7,25% ársvexti umfram vísitölu
og er aðeins bundinn í 15 mánuði.
Þetta er tilboð sem allir peningamenn
geta mælt með. ^^ I
Landsbanki
íslands
Banki allra landsmanna
L
heldur brösulega, því tryggingakerf-
ið var vanþróað — ekki var tryggt
gegn vá sem þessari.
Arið 1906 var einnig nokkuð um
bruna. Þá brann allt frá Brekkugötu
niður í Glerár götu — 5 hús í Strand-
götu, bakhús og skúrar. Allt var
orðið að ösku eftir tvær og hálfa
klukkustund og eitt hundrað manns
misstu heimili sín.
Vatnsdælur voru ekki notaðar við
slökkvistarf fyrr en hús Methúsal-
ems kaupmanns Jóhannessonar á
Oddeyri brann til kaldra kola l.marz
1906.1 húsinu bjuggu, alls 35 manns
sem allir misstu heimili sitt. Gripur
þessi var keyptur 1906 frá Hassel
og Tend og kostaði með aukabúnaði
réttar 3.000 kr. í Norðurlandi fáein-
um dögum síðar birtist svo skáldlegt
„lesendabréf" undir fyrirsögninni
„Daginn eftir brunann." Bréfíð var
nafnlaust en höfundur þess kallaði
sig „einn í öskustónni. „Þar stóð
meðal annars: „Húsið er brunnið.
Það rýkur enn þá upp úr rústunum.
Rauðguli brunablærinn sézt greini-
lega á grunninum. Alt eldnæmt er
horfíð af honum, það er brunnið —
burt. Eldurinn hefíir unnið það, það
er horfið af tungu hans eins og ljós
og látlaus en ómþung ásökunarorð.
Það er fokið yfír bæinn — flogið út
f bláinn — fallið ofaní snæinn eins
og andvarp þess, sem enginn gat
hjáipað . . .
Fólkið dreif að úr öllum áttum.
Eldurinn hefir seiðmagn í augum.
Eyðileggingin, umbreytingin laðar,
þó hún lami, og heillar þó hún
hræði. Að aflinu dást menn í öllum
myndum og af hverju sem það
stafar. Og svo var sjálfsagt að reyna
að bjarga — ekki þessu húsi, það
er ómögulegt — en þeim næstu þá.
Litlu fötumar rauðu gengu eins og
sorgarsaga frá manni til manns,
fylltar sjó, söltum eins og meðaumk-
unartárum. Og þá létu menn dæluna
ganga svo vatnið streymdi um log-
ana blákalt eins og bersögul refsi-
raeða. En á brennandi stafna næstu
húsanna lagðist það eins og kæiandi
vinarhendur á hitasjúkt höfuð . . .
Ég skil og sest rólegur niður aftur.
Lúðurinn er þeyttur í dag, vegna
þess að húsið brann í nótt, það er
verið að slökkva deyjandi eld, eld
sem búinn er að brenna. Vanaleg
fyrirhyggja, eftirhyggja og ekkert
annað. Daginn eftir vantar aldrei
vatn eða lúðra. En öskudagurinn er
langur, langur, óendanlega langur.
Bmni og aska, aska og bmni.
Lúðurinn er þagnaður. Fólkið er
horfíð af götunni. Nýfæddi máninn
slær daufum glampa á gmnninn.
Hann er auður og yfírgefinn, en það
rýkur enn upp úr rústunum." Þannig
lýkur þessu bréfi og er greinilegt
íið bmninn hefur haft mikil áhrif á
þann sem ritaði.
Um veturinn brann svo fjárhús-
kofi á Eyrinni og nokkrar ær bmnni
inni. Þá birtust nokkrar vísur í
Norðurlandi eftir Anton Jónsson,
sem síðar varð varaslökkviliðsstjóri.
Fyrsta vísan er svona:
í nótt komst allt í fum og fát.
Felmtur barst að eyra;
fjárhúskofa eldurinn át
og ætlaði að gleypa meira.
Sfðan koma nokkur erindi sem
eiga greinilega að brýna fyrir flki
að halda vöku sinni og efla til vitund-
ar um mikilvægi bmnavama,“ sagði
Gunnlaugur og setti möppuna upp
í hillu en tók út þá næstu. „Þegar
ég var að byrja a þessu tómstunda-
gamni mínu skrifaði ég fréttimar
upp úr dagblöðum, en ég er löngu
hættur því og ljósrita í staðinn."
Hann fletti upp ártaiinu 1912 og
fann frétt úr Norðurlandi frá 14.
desember þar sem fjallað var um
stórbmna er átti sér stað skömmu
áður. Þá bmnnu 12 hús, en af þeim
vom 7 í eigu Höepnersverslunar, 3
í eigu Gudmanns Efterfölger og 2
átti Otto Tuiinius. í blaðinu var svo
komist að orði: „Mjög er látið af
vasklegri framgöngu ýmsra er að
þessu ,unnu, þó að ekki verði þeir
hér nefndir. Sumir hættu sér svo