Morgunblaðið - 05.07.1986, Síða 16

16 B
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 5. JÚLÍ1986

Helgi Vilberg' við eitt
af eigin málverkum.
Morgunblaðið/Kristinn
Akureyrarbær verður
fyrst og fremst frægur
aftistamönnum sínum
- segirHelgi Vilberg, skólastjóri Myndlistarskólans
Myndlistarskólinn á Akureyri
á sér ekki langa sögu í árum
talið, hins vegar á hann sér
nokkurn aðdraganda og sá mað-
ur sem hvað mest hefur komið
við sögu hans er Helgi Vilberg,
núverandi skólastjóri. Ungur
fékk hann áhuga á myndlist, en
á heimili hans fengust foreldrar
hans talsvert við að mála myndir
auk þess sem áhugi á töku ljós-
mynda var nokkur.
Snemma þótti sýnt að Helgi legði
fyrir sig myndlist og árið 1969, að
afloknu landsprófí, tók hann inn-
tökupróf í Myndlista- og handíða-
skólann í Reykjavík. Að loknu námi
þar fluttist hann til Akureyrar, eða
eins og hann segir sjálfur, þá stóð
hugur hans alltaf til þess að verða
myndlistarmaður á Akureyri. En
hvemig stóð á því að hann fór ekki
til annarra landa til frekara náms
-> og í leit að fraegð og frama? „Það
er ekki nema von að spurt sé að
því,“ segir Helgi. „A þessum ámm
var það mjög í tísku að fólk við
myndlistamám færi til Norðurland-
anna, sérstaklega Svíþjóðar, þá
vildu menn vera svo meðvitaðir um
sjálfa sig og umhverfí sitt að það
kom varla annað til greina en að
fara þangað. Það varð hins vegar
síðar sem í tísku komst að fara til
Hollands. Nú, ég stóð frammi fyrir
því vandamáli hvað bæri að gera
eftir að hafa náð þessum áfanga
hér heima og ég ákvað að íhuga
mafin í eitt ár í ró og næði, fara
hingað til Akureyrar og mála, taldi
að það gæti gefíst góður tími til
að vinna úr því sem ég hafði Iært
í skólanum í Reykjavík. Ég var hins
vegar ekki fyrr kominn hingað
norður en ég var kominn á kaf
allskyns verkefni. Það var vorið
1973 sem ég útskrifaðist og um
haustið stofnaði Myndlistarfélag
Akureyrar Myndsmiðjuna í gamla
Verslunarmannahúsinu við Gránu-
félagsgötu, og ég vissi varla fyrr
til en ég var kominn þar í skóla-
nefnd. Þar með varð ekki auðveld-
lega aftur snúið því við tóku heill-
andi verkefni sem varð að vinna.
Myndsmiðjan var síðan lögð niður
fjórum árum seinna, og lágu til
þess ýmsar ástæður. Leituðum við
þá til Akureyrarbæjar um liðsinni
og Sigurður Óli Brynjólfsson, sem
þá var bæjarfulltrúi, var mjög vel-
viljaður þessari starfsemi og sagði
góðar líkur á að bæjarfélagið styddi
starfsemina þegar hún yrði komin
á nokkum rekspöl og Íjóst' væri að
hún hefði mikla þýðingu fyrir bæj-
arfélagið. Síðan tók ég við skóla-
stjóm og hef séð um hana síðan.“
En nú hlýtur hugur þinn ætíð
hafa staðið til þess að geta málað,
hvemig fínnst þér að vinna að list-
grein þinni hér á Akureyri?
„Ég er Akureyringur og kann
því vel að búa hér, enda fæddur
og uppalinn héma. Snemma kunni
ég þeirri hugmynd vel að verða
starfandi myndlistarmaður á Akur-
eyri. í mínum huga skiptir það
mestu máli að hafa tíma og aðstöðu
til að fást við listsköpun. Hvatning
samfélagsins er auðvitað mikilsverð
og það er mismunandi eftir gerð
þess hve veglegan sess myndlistin
skipar. Styrkurinn er ekki fyrst og
fremst stærðin eða fjöldinn, heldur
lífsmagnið, andinn sem með okkur
býr. Eg hef ekki fundið annað en
að listáhugi hér sé talsverður og
bæjarbúar mjög jákvæðir í afstöðu
sinni til lista, enda er áhugi fólks
á þeim mikill hér á landi. Aðsóknin
að skólanum ber þessu til dæmis
gott vitni. Jafnframt því námi sem
fram fer í skólanum á daginn þá
stöndum við fyrir allskyns nám-
skeiðum og þau eru sótt af fólki á
öllum aldri sem komið er til þess
að þroska hæfileika sína og víkka
sjóndeildarhringinn."
Hvernig er skilningi á menning-
arstarfsemi varið hér á Akureyri?
„Skilningur margra á gildi and-
legrar starfsemi er æði oft tak-
markaður, ég verð jafnvel var við
óbeit sumra á frumlegri hugsun og
list. En ég held að lifandi menning-
arstarfsemi sé í raun hin síkvika
sjálfstæðisbarátta þessarar þjóðar
og listamenn undirstaða allrar
menningac. Þjóðin þarf á öllu því
að halda sem góðir menn á hverju
sviði fá best afrekað. Sífellt nart
og úlfúð gagnvart listrænni starf-
semi í landinu kemur engum að
gagni.
„Hvað viðvíkur Akureyri þá verð-
ur að efla menningarstarfsemi hér
eins og frekast er kostur. Þetta
verður að gera til að einhvers konar
mótvægi myndist við höfuðborgar-
svæðið. Nýkjörin bæjastjóm ætlar
að leggja allt kapp á að efla at- -
vinnustarfsemi hér og vinna áfram
að því að hér rísi háskóli, eða há-
skóladeildir, en það má ekki gleyma
því að öflugt menningarlíf utan
höfuðborgarsvæðisins er til þess
fallið að fá fólk til að flytjast frá
því og þangað sem öflug menning-
arstarfsemi er. Þetta verður að
hafa í huga sé það ætlunin að reyna
að fá hingað menntað fólk, því það
er einmitt það sem gerir mestar
kröfur um menningarstarfsemi.
Það er til dæmis þessu fólki sem
oft er mjög umhugað um að krakk-
amir þeirra geti komist í góða tón-
listarskóla eða sótt námskeið í
myndlist og ieiklist, svo eitthvað sé
nefnt. Til þess að öflug starfsemi
af þessu tagi rísi upp verða Akur-
eyringar að vera fmmkvöðlar, þeir
mega ekki bíða eftir því að þeim
verði rétt allt upp í hendumar, þeir
ættu að leggja metnað sinn í að
skapa bæjarfélaginu sérstöðu á
þessu sviði, Akureyri verður fyrst
og fremst fræg af listamönnum sín-
um. En til þess að hægt verði að
vinna að framgangi einhverra mála
verður einnig að koma til skilningur
á listum og menningarmálum hjá
bæjarfélaginu. 011 starfsemi af
þessu tagi yrði einnig til að auka
sjálfsvitund bæjarbúa og stuðla að
framförum á öðrum sviðum."
En með hvaða hætti verður þetta
gert?“
„I menningarmálum verður bæj-
arstjómin að afmarka einhverja
stefnu og gera framkvæmdaáætlun
með það í huga að skapa Akureyri
sérstöðu að þessu leyti. Það myndi
verka sem vítamínsprauta á alit
bæjarlífíð, eins og það gerir alls
staðar annars staðar. Það gæti
jafnvel verið hagkvæmt fyrir fyrir-
tæki á Akureyri að styrkja menn-
ingarlíf hér með fjárframlögum. Ég
er þess fullviss að þeim fjármunum
sem varið yrði til eflingar lista- og
menningarstarfsemi yrði vel varið
og þeir myndu skila sér aftur
margfalt."
Þú tálaðir áðan um að það væri
mikilvert fyrir listamann að hafa
tíma og aðstöðu til að sinna sinni
listsköpun en hvemig er aðstöðu
myndlistarmanna háttað hér til að
sýna verk sín?
„Myndlistarmenn hér á Akureyri
,hafa haft aðstöðu til að sýna í
Skemmunni og í Gamla Lundi.
Aðstaðan sem boðið er upp á í
þessum húsakynnum er mjög mis-
munandi. í Skemmunni er nær
eingöngu hægt að sýna mjög stórar
myndir, þvi salarkynnin eru það
stór, en í Gamla Lundi, sem hann
Jón Gíslason keypti og innréttaði á
skínandi skemmtilegan hátt, er nær
einungis hægt að sýna litlar myndir
og því má segja að það vanti tilfínn-
anlega sýningarsal hér á stærð við
kjallarann í Norræna húsinu, þar
sem hægt er að setja upp sýningu
á meðalstórum myndum. Slíkur
salur myndi án efa hafa miklar
breytingar í för með sér fyrir
myndlistarunnendur á Akureyri.
Hingað mætti fá fleiri sýningar og
öll aðstaða til sýningarhalds myndi
batna stórlega.
Það er hins vegar augljóst mál
að bæjaryfírvöld bæði hér og annars
staðar hafa ekki nema úr takmörk-
uðu fjármagni að spila og þau eru
mörg málefnin sem veita þarf
stuðning. Bæjaryfírvöld hér á
Akureyri hafa hins vegar í mörg ár
verið gagnrýnd fyrir framtaksleysi
í menningarmálum en ég kýs að líta
fremur björtum augum til framtíð-
arinnar. Til stendur að stofna hér
embætti menningarmálafulltrúa og
ég trúi ekki öðru en að það leiði
til aukins skilnings og stuðnings
við listir og menningarstarfsemi.
íþrótta- og æskulýðsfulltrúi hefur
verið starfandi hér í mörg ár og
starf hans hefur skilað miklum
árangri og ég vona að hið sama
muni gilda með tilkomu hins nýja
embættis.
Um leið og starfsemi þessa full-
trúa fer að skila árangri, auk þes
sem áhugi pg skilningur glæðist,
þá er ég ekki í neinum vafa um að
margir þeir sem héðan hafa flutt
af einni eða annarri ástæðu muni
vilja koma hingað aftur, og það
mun vissulega gerast verði rétt að
málumstaðið."
Þú hefur starfað að myndlistar-
kennslu í rúmlega tíu ár, eða nær
óslitið síðan þú útskrifaðiðst, hvern-
ig hefur þér fallið það?
„Ég hef kunnað því vel og sjálfur
haft að því mikið gagn. Það er
kannski ekki rétt að tala um
kennslu í þessu sambandi og ég kýs
oft að tala einungis um miðlun,
því hlutverk kennarans er fyrst og
fremst að miðla þekkingu, lífs-
reynslu og að skapa með nemendum
listrænar kenndir, en síðan er það
þeirra sjálfra að mynda sér eigin
skoðanir á listum og aflvaka þeirra,
lífínu."