Morgunblaðið - 21.08.1987, Side 3

MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 21. ÁGÚST 1987
B 3
þau áhrif að barnið verði hugrakkt.
Tvíburar eru algengari í sumum
fjölskyldum en öðrum. Talið er að
tilhneiging til þess að framleiða
fleiri en eitt egg í einu gangi í erfð-
ir. Það eru því fæðingar tvíeggja
tvíbura sem fylgja ákveðnum fjöl-
skyldum enda er þrisvar sinnum
algengara að tvíeggja tvíburar
fæðist en eineggja. Eineggja
tvíburar verða til þegar egg klofnar
og tvö fóstur halda áfram að
þroskast. Það er ekkert undarlegt'
ef eineggja tvíburar alast upp sam-
an að þeir verði líkir í háttum en
áhugaverðast er að rannskaka þá
tvíbura sem hafa verið aðskildir frá
barnæsku.
í rannsókninni í Minneapolis
voru rannsakaðir margir tvíburar
sem þannig var ástatt um. Oscar
og Jack eru 46 ára tvíburar sem
vissu ekki einu sinni hvor af öðrum.
Jack ólst upp í Trinidad en Oscar
í Þýskalandi. Þegar þeir hittust í
fyrsta sinn voru þeir með sams
konar yfirvaraskegg, næstum því
alveg eins gleraugu og í eins bláum
skyrtum með spælum og
brjóstvösum. Báðir voru vanir að
smeygja teygju yfir vinstri úlnlið
og báðir höfðu gaman af því að
hnerra hátt í lyftum til að ergja
samferðamenn sína. Mörg svipuð
dæmi komu í Ijós við rannsóknina
og einnig reyndist andardráttur og
hjartsláttur tvíburanna vera með
sömu tíðni.
Ef umhverfi hefur mest að segja
um hvernig einstaklingur mótast
þá ættu þeir tvíburar sem ólust
upp saman að vera líkari heldur
en þeir sem ólust upp aðskildir.
En munurinn þarna á var mun
minni en menn bjuggust við. „Ef
tvíburar sem alast upp aðskildir
eru í raun svona líkir, þá eykur
þessi rannsókn mjög skilning okk-
ar á því hvernig persóngleikinn
mótast" sagði Jerome Kagan við
Harvard háskóla. „Svo virðist sem
sumir þættir persónuleikans
stjórnist að miklu leyti að erfðum."
Við rannsóknina var notaður
spurningalisti sem Auke Tellegen
bjó til en með hjálp þessa spurn-
ingalista má áætla ýmsa þætti
persónuleikans eins og til dæmis
árásargirni, metnaðargirni og þörf
fyrir náin tengsl við aðra. Erfðir
virtust ráða mestu um hluti eins
og hvort menn væru íhaldssamir,
með leiðtogahæfileika eða væru
hlýðnir við yfirvöld. „Þetta eru ekki
eiginleikar sem maður hefði búist
við að myndu ganga í erfðir frekar
en að vera lærðir" segir David
Lykken sálfræðingur sem vann við
þessa rannsókn í Minnesota há-
skólanum. „En við komumst að
þvf að erfðir væru ráðandi hvað
þessa eiginleika varðar." Aðrir eig-
inleikar, sem samkvæmt þessari
rannsókn virtust í meirihluta tilvika
ráðast af erfðum, voru til dæmis
hvernig menn brugðust við álagi
og það hvort menn væru hræddir
við að taka áhættu. Sá eiginleiki
að geta gleymt sér t.d. við að
hlusta á faliega tónleika, virtist líka
ganga í erfðir. Eiginleikar sem virt-
ust ráðast í minnihluta tilfella af
erfðum voru t.d. metorðagirnd og
varkárni. Þörf fyrir náin tengsl við
aðra virtist fremur ráðast af
lífsreynslu manna en erfðaeigin-
leikum. Enginn heldur því fram að
eitt gen ráði einhverjum af þessum
eiginleikum heldur ráðast þeir af
samröðun margra gena þannig að
erfðamynstrið verður flókið. Fyrri
rannsóknir hafa fundið lítið sam-
eiginlegt með persónuleika for-
eldra og barna þeirra enda hafa
börnin ekki sömu samröðun gena
og foreldrarnir þó svo að genin
komi frá þeim. En eineggja tvíbur-
ar hafa sömu erfðaeiginleika og
það gæti skýrt hvers vegna þeir
eru svona líkir. Þótt flestir fræði-
menn viðurkenni gildi tvíburarann-
sókna við að sjá hvort eiginleikar
séu arfgengir eða ekki, þá eru
nokkrir sem treysta ekki þessari
aðferð til að áætla hlut erfða í fló-
knu hegðunarmynstri, né þeim
niðurstöðum sem eru dregnar af
rannsóknunum. Auk þess finnst
sumum sérfræðingum að ekki sé
hægt að reiða sig á niðurstöður
rannsókna sem fara fram þannig
að fólk svarar spurningum um
sjálft sig enda geta þær gefið vill-
andi mynd af einstaklingunum^.
Rannsóknin hefur verið gagnrýnd
fyrir það að þátttakendurnir hafi
komið úr of líku umhverfi.„ Ef rann-
sóknin hefði líka tekið til fólks eins
og dvergsvertingja og eskimóa,
hefði umhverfið virst ráða meiru
um persónuleikann. Jafnvel meiru
en erfðirnar," segir Seymor Ep-
stein, persónuleikasálfræðingur
við háskólann í Massachusetts.
En David Lykken sálfræðingur seg-
ir að af þessari rannsókn megi
foreldrar draga þann lærdóm að
miða uppeldi hvers barns við þá
skapgerð sem það er fætt með.
„Það má enginn halda að það
skipti ekki máli hvernig hlúð er að
börnum en foreldrar verða að skilja
að það er ekki rétt að ala öll börn
upp eins. Til að leiðbeina og móta
barn þá verður að virða einstakl-
ingseðli hvers og eins, aðlaga sig
að því og rækta með barninu þá
eiginleika sem geta hjálpað því
síðar á lífsleiðinni.
Þýtt: H.l.
Alexandre de Paris hársnyrtistofurnar eru meðal þeirra sem
leggja línurnar í hártískuheiminum. Þær sjá um hárgreiðslu
fyrir ýmsa þekkta hönnuði og tískuhús svo sem Chanel,
Christian Lacroix, Yves Saint-Laurent, Jean-Louis Scerrer
og Emanuel Ungaro, svo einhverjir sáu nefndir. Alexandre
hefur nú sent frá sér haust- og vetrartískuna í klippingu og
greiðslu og einkennist hún öðru fremur af mýkt og miklu
lokkaflóði og í hárlitun eru rauðir og gylitir tónar ríkjandi.
Fyrir veturinn er mælt með millisfðu hári sem þynnt er með
skærum. Til að hárlð fái meiri fyllingu og sé viðráðanlegra eru
settir í það stórir permanentliðir. Þessi sídd gefurýmsa mögu-
leika í greiðslu; hægt er að hafa hárið laust og láta það falla
frjálslega fram í vöngunum. Einnig er hægt að taka það saman
í hnút í hnakkanum eða setja það upp eins og sýnt er á með-
fylgjandi mynd. Háralitir vetrarins eru í heitum, sterkum
tónum, allt frá gullinbrúnu og yfir í dökk-rauðbrúnt. Fyrir þær
sem eru Ijóshærðar mælir Alexandre með öskuljósu með regn-
bogalitbrigðum eða gullinljósu með roðagylltum strípum.
Andlitsförðunin þarf helst að vera í stíl við háralitinn. Við
rautt og gyllt hár fer best að nota Ijósan andlitsfarða, gjarnan
í svolítið rauðbleikum tón sem síðan er lífgað uppá með græn-
um eða rauðgullnum augnskuggum og appelsínugulum eða
hárauðum varalit. Hárskraut eins og spennur, slaufur, kambar
og hárbönd setja oft skemmtilegan svip á greiðsluna og eru
tiskulitir vetrarins í hárskrauti svart, rautt, blátt, sinnepsgult,
dökkfjólublátt og grænt og sömuleiðis kemur brúnt aftur fram
á sjónarsviðið en sá litur hefur ekki verið hátt skrifaður í tísku-
heiminum undanfarin misseri.
Vetrarklipplngin frá Alexandre de Paris.
f rauðleitum litasamsetningum.