Alþýðublaðið - 19.10.1920, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 19.10.1920, Blaðsíða 1
O-efiO Ht &£ AJIþýd%££Lol£lo&i£BS&. 1920 Þriðjuudaginn 19. október. 240. tölubl. Bamr æðiss j úkdómar og- varnir gregn þeim. Guðmundur Hannesson heíir rit- ^ð afar þarfa bók sem nú er ný- "SJtkomin, með sömu fyrirsögn og er á þessari grein. Samræðissjúkdómar vinna feikna *jón í öllum löndum, og hefir 'eagi þótt bezt á því fara, að fara sem lægst með alts því við •víkjandi, en þótt ruddaháttur og «kki særaandi að gera slíkt að ¦yaitalsefni. En af því hefir Ieitt að veikindin hafa breiðst miklu iveira út en ella, sumpart af því ^ð þeir sem sýktir voru veigruðu sjer við að leyta læknis í tíma. Um þetta farast G. H. þannig ^>rð í bókintii: „Þessi heimska er Pó algerlega að hverfa, Á síðustu árum hefir víða verið kappsam- ^figa uanið að því erlendis, að ¦fraaða almenning um þessa hættu, *°g jafnvel fræðsla um margt er ^ýtur að mannfjölgun, og þar á *seðal þessa kvilla, gerð að skyldu- 'sámsgrein f efstu bekkjura barna- ^kólanna. Hvergi hefir verið unn- ^ jafn kappsamlega að þessu og * Bandaríkjunum. Mörgum millí- ^num dollara hefir verið varið til 'Pessa ór ríkissjóði og stór tjelög ^yndast, sem starfa að því, að 1>era þessa óþverrakvilla landræka.« Lengi fram eftir var hjer á *a«di lítið um samræðissjúkdóma; yfiir bárust við og við til lands- Jíís — aðallega með útiendingum í> en voru vanalega jafnótt kveðn- Jr niður, þar til 1896 að lekandi ^arð hér landlægur fyrir skeyt- a,1garleysi heilbrigðisstjórnar, og "efir verið það síðan. Margir áltta að „sárasóttin" Ifcna gekk hjer á landi 1528 hafi ^erið syfilis, en ekki vita menn ^ð meg vissu. Aftur mun veiki *essi hafa gengið um 1760 hjer í ^eykjavík og fimtán árum sfðar Akureyri. Um Húnavatns- og Skagafjarð- arsýslum gekk samræðissjúkdóm- ur 1825, en ekki vita menn gerla nú hver hann var. En ráðstafanir gegn honum sem kostaðar voru af almannafje báru fuilan árangur og honum var algerlega útrýmt. Með frönskum fiskiskipum barst sjdkdómur þessa eðlis til Norð- fjarðar, en Zeuthen hjeraðstæknir útrýmdi honum með dugnaði miklum. Hve otbreiddir samræðissjúk- dómar eru þegar orðnir hjer á landi, er almenningi ekki kunn- ugt, en sii útbreiðsla er þegar orðin aitof mikil þó hún sje ean- þá ekki orðin eins mikil og er- lendis, t, d. er tíundi hver karl- maður f Englandi sýktur, í París 13 til 15 hver maður af hundraði og í Berlín ekki færri en 20 af hundraði eða fimti hver maður, en af skækjum í stórborgum og hafaarbæjum eru 96 af hverju hundraði sýktar, og er þetta síð- asta mikilsverðar upplýsingar fyr- ir unga menn, sjómenn og aðra — er utan fara. Nýlega sagði einn læknir hjer í bæ þeim sem þetta ritar, að það væri alls eigi sjaldan að ung- börn hjer fæðist með lekandasýki í augum (eða rjettara smitist í fæðingunni af móðurinni). Enn- fremur sagði hann það koma stundum fyrir að stúlkubörn 2—5 ára fengu þennan sama sjúkdóm á þeim stað líkamans sem hann er algengastur— fengju hann af því að sofa hjá móður sinni er hefði veikina, oft án þess að vita af því, þar eð stundum ekki ber mikið á þessum sjúkdómi hjá kvenmönnum. En á þessum dæmum sem til- færð voru sjá menn hve mikil þörf er á því að mál þetta sje almenningi að öllu leyti fyllilega Ijóst. Sjerstaklega er áríðandii að þeir sem oft fara milli landa — en það eru einkum sjómennirnir — sje ekkcrt hulið í þessum efn- um. En auðvitað þurfa yfirleitt allir að kaupa þessa bók einkttm þeir sem heilbrigðir eru til þess að vita hvað þeir eigi að forðast og hvernig. Bókinni er alls skift niður f 7 kafla. Eru þfír þeirra um þtjá samræðissjúkdóma og ítarleg lýs- ing á þeim, saga þeirra, hvernig þeir haga sjer, hvaða lækningar- aðferðir sjeu notaðar og svo frv. Þrír síðustu kaflarnir eru ura hvernig menn elgi að verjast þess- um sjúkdómum. Er þar meðal annars sagt að í raun rjettri megi telja á/eagi eina helstu orsök sam' rceðissjúkdóma og það skýrt þar* hvernig á því stendur. Eitt af atriðum þeim sem bók- arhöfundurinn tekur til athugunar er það hvort skirlífi sje óholt. En svarið sem hann gefur við þvf skal ekki tilgreint hjer, það sjá menn þegar þeir lesa bókina. Eitt er það sem vert er að drepa á hjer, það er óvani sá á ungiingum og fuílorðnum sem nefndur er onani á útlendu máli. Hann mun afar útbreiddur og ættu læknur að hefja herferð gegn honum. Bókarhöfundurinn minnist lítillega á hann og segir, að fyrir þá sem kvilla þennan hafi og giftist ekki, sýnist f fljótu bragði eðlilegasta úrræðið, að hafa af- skifti af konum utan hjónabands, en margt sé þó við það að at- huga. Sé leitað til Iauslátra stúlkna sé viðbúið að maðurinn smitist af samræðissjúkdómi, að ótaldri ann- ari spillingu (sálarlegri). »Mikkt álitlegra og eðlilegra sýnist það,« segir bókarhöfundurinn, >að ungir piltar og stúikur, gott fólk, sem stendur á líku stigi og fellur hvort öðru í geð, legði lag sitt saman, þó ekki væri ástæða til að gift- ast.< í þessu segir hann, að sé ekki, eða þurfi ekki að vera neitt

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.