Alþýðublaðið - 23.10.1920, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 23.10.1920, Blaðsíða 1
O-efiö tit nÆ A.lþýdu£Hol£l£nv&m. 1920 Laugardaginn 23. október. 244 tölub!. Lágmark. Eins og getið var um í grein- ^nni sera stóð hér í blaðinu í gær, setja verkalýðsféiögin aðeins lág- ^narksverð á kaupið. Atvinnurek- endum er óhætt að borga verka- ttiöanum sem eru sérstaklega dug- iegir meira kaup þess vegna, að i>að mætir engri mótstöðu frá fé- fegunum, Heyrst hefir að nokkrir útgerð- ^nnenn vildu semja við Sjómanna' íélagið um kaupgjald, upp á þau ^JQr, að lágmarksverð kaupgjalds ^Os lækkaði. En eins og vöruverði er háttað aú, þar sem svo að segja all- a>" vörur eru að stíga í verði, -eru lítii líkindi til þess að Sjó- ^annaíélagið gangi að því að 'Skka lágmarkskaupið, enda væri P*ð áreiðanlega sama og að lœkka ^aup sjómanna yfirleitt, hversu *agurt nafn sem eiastakir útgerð- ^menn kunna að gefa þessu, svo setn það, að þetta eigi aðeins að e'ga við óvana menn. Útgerðarmenn geta með nokkr- ^öa rétti talað um erfiða tíma. ^o mjög erfiðir eru þeir ekki. "^g þó svo væri, þá má kaupið ^ldrei vera lægra við neinn at- VIlU\uveg, en að menn geti lifað Ssemilega af því. En með þeim ^físum sem eru nú á öllu, er *aupið ekki meira en það, að ^eon rae5 fjölskyldu geti lifað af pv'; og stór má fjölskyldan ekki ei'a til þess að hann geti það vel, Að öllu þessu athuguðu er afar óseanilegt að Sjómannafélagið j&ngi að því að iækka lágmarks- ^pið. . Þ^ð er heldur ekki sennilegt að *7" séu allir útgetðarmenn sem "ja þetta, heldur er það þvert á ^íi líklegt að þeir séu fáir. Eða er sennilegt að þeir sem . a sgóðann fimtugfaldan eða ,'f,l»el htmdraðfaldan á við kaup 1 fnanasins, og taka þó hlut sinn á þurru landi, unni sjómanninum ekki kaupsins? Það er ósennilegt. 1) Vandræðamál Sigurd Ibsens. Eftir Eugene Olaussen. Ibsen játar, að það sé „allmik- ill sannleikur í kenningu Marx", en „hún innifelur ekki í sér all an sannleikann". Einkum er það hin ákveðna efnishyggja Marx, sem að áliti Ibsens er ekki alveg rétt, þar eð ekki sé hægt að út- skýra hina kristilegu lífsskoðun og heimspeki upplýsingatímanna frá fjárhagslegum orsökum. í tilefni af því vil eg benda hr. Ibsen á bókKautskys: „Die Ursprung des Christenthums" (tJppruni kristin- dómsins) — þar sem höfundurinn bæði rökrétt og raunverulega út- skýrir uppruna kristindómsins og framþróun hans frá sambandi því er var milti ásigkomulags efnis og þjóðfélagsmála í löndum þeim sem kristnin kom fram í og varð að alþýðuhreyfingu í. Auðvitað er ekki hægt að skýra þetta í fljótu bragði og sem einstakt samband orsaka og afleiðinga milli trúar og veruleika. Kautsky gerir þetta ekki heldur. Engu að síður verður að álíta það sannað af honum, að höfuðmáttarstoðin í kristnu trúnni var áranguritm af stéttamis- muninum sem skifti þjóðunum við Miðjarðarhafið, og að sama kenn- ingin var af hmni kúguðu alþýðu, 1) Grein þessi er tekin úr „So- cial Dam." norska, og er svar við grein þeirri eftir S. I„ sem kom- ið hefir útdráttur úr í „Vfsi" und- anfarið, og birtist í „Aftenposten", en vegna þess, að greinin er mjög stytt í Vfsi, er hér drepið á ým- islegt sem ekki stóð þar. af þrælum og öreigum, notuð sern andlegt vopn gegn drotnandi stétt- um þeirra tíma. Hvernig verður það t. d. skýrt, að kristindómurins varð aðal andleg fæða og trúar- takmark þræla og öreiga — en ekki hinna drotnandi stétta? Að hann síðar var gerður að ríkistró- arbrögðum var, sem kunnugt er, vegna þess, að meirihluti her- mannanna var orðinn kristinn, — Stéttirnar eru afleiðing af fram- þróun þjóðfélagsskipulagsins og verkvísinda, og þegar þær öðlast sitt eigið andlega takmark, stafar það af þeim sérstaka biæ eða skapgerð, sem þjóðfélagsþróunia hefir sett á þær og sérstöðu þeirra í framleiðslustatfinu. Franska upplýsingarheimspekio var voldugasta tæki frönsku borg- arastéttanna gegn lénsherrunum. Af því þeir voru andlegir aukvis- ar, náði heimspeki borgaranna og eucyklopædarnir1) undir sig orustu- velli andlega lífsins. Hvernig þetta mátti verða, er augljóst: útgáfan á hinni stóru aifræðisorðabók í miklu upplagi og raeð því sniði er hlaut almenna lýðhylli og var þannig úr garði gerð að hún veitti allri stétt þeirra þekkingu. Heim- speki þeirra hafði líka beinlínis byltingaráhrif: hún leysti alþýðuna úr læðingi trúarkreddanna og vakti vilja til sjálfsvarnar hjá fjöldanum gegn harðstjórn lénsherranna. Upp- lýsingarheimspekin varð hið hár- beitta andans vopn nýrrar sigr- andi stéttar gegn hinni gömlu drotnandi stétt, sem stóð á barmi glötunarinnar. Algerlega hliðstætt kristindóminum. Marx neitar að vísu ekki hin- um „andlegu áhrifum", eins og Ibsen virðist halda. En hann neit- 1) Encyklopedistar voru þeir menn einu nafni nefndir, sem á árunum 1751—1772 sömdu og gáfu út Encyklopædi (alfræðis- orðabók) í 33 bindum. Meðal þeirra voru: Diderot og Almbeit merkastir. Þýð.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.