Alþýðublaðið - 03.11.1920, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 03.11.1920, Blaðsíða 1
O-efiLð- ikt 1920 Miðvikudagina 3 nóvember. 253 tölubl. :£ntvalðshringar ©§ verklýtsféllg. Hafa fívorutveggju sama tilverurétt? 1. í öílura méntalöndum álfunnar er nú fyrir löngu viðurkendur réttur verkamanna til þess að mynda félagsskap til að bæta kjör sín, með því að gera samtök til þess að hækka vinnukaupið, eða á annan hátt. En þetta hrfir ekki verið þann- ig ætíð, og það er ekki neraa lið- lega öld síðan verkamaður nokkur f einu nágrannaiandi voru var hálshöggvinn fyrir þá sök eina, að hann stóð fyrir því, að verkamenn gerðu samtök um að heimta lííils- háttar hærri laun. Og í Rússlandi var allur verðlýdsfélagsskapur bannaður, þar til svívirðingu Norð- urálfunnar, rússnesku keisarastjórn- inni, var hrundið frá völdum, árið 1917- En hvernig hefir-þá verklýður- inn fengið viðurkendan þennan sjálfsagða rétt sinn tii þess að mynda félagsskap? Hefir það fengist með góðu, fyrir sanngirni þeirra, sem stjórnað hafa löndun- umf Óaei, það ,er aðeins gegnum langvinna baráttu verklýðsins, að hann hefir öðlast þennan rétt, því alstaðar hefir auövaldið verið á varðbergi að gæta þess, að verk- tyðurinn fengi sem minst af þeim réttindum í sínar hendur, sem gæti Orðið til þess, að hann bæri meira u> býtúm, því það va'r sama sem það, að þeir ríka- græddu þeim oiun minna. Það er eftirtektarvert, að þó Verklýðnum hsfi verið bannaður félagsslcapur til þess að hækka *anpið, þá hefir atvinnurekendum oldrei í neinu landi verið bann- Qður félagsskaþur til þess að kalda kaufinu niðri. Hvernig stendur nú á þessu ? ^f- það af því, að málstaður at- ^'nnurekendanina, að halda niðri kaupimi, sé betri ea málstaður verklýðsins, um að hækka það? Ónei, það er blátt áfram af þvf, að það eru í öllum löndum þeir ríku, sem í raun og veru ráða, þrátt fyrir svonefnt þingræði. Því í öllum löndum, sem ekki eru beinlínis verklýðsveldi, nær ein- hver taug auðvaldsins upp í þing- ið og stjórnarráðið (,og mun í annað sinn skrifað um hvernig slíkt getur átt sér stað). II. Það er eigi sjaldgæft að heyra atvinnurekendur eða millistéttar- menn segja eitthvað á þá leið, að þeir séu nú ekki á móti þvf, að verkalýðurinn hafi með sér fé- lagsskap, en það sé engu að síður nauðsynlegt (fyrir þjóðina?) að at- vinnurekendur hafi með sér öflug samtök; tala með öðrum orðum eins og hér sé um tvo jafn rétt- háa aðilja að ræða. En eiga hvorutveggju nú í raun og veru sama rétt á sér, félög, sem verkalýðurinn myndar í þeim tilgangi að bæta kjör sín, meðal annars með því að hækka kaupið, og félög, sem atvinnurek- endur gera með sér, til þess að halda kaupinu niðri? Áður en við svörum -þessari spurningu, verðum við að gera okkur Ijóst, svona í stórum drátt- um, hvað er gott og rétt 1 þjöðfélagsmálum, og hvað er ilt og rangt. Gott og rétt verðum við þá að kalla það sem eykur gleðina, áncegjuna og keilörigðina, með öðrum orðum, það sem eykur lífið í landinu, það sem miðar að því að gera sem flesta íslendinga ánægða og heilbrigða. Ilt og rangt köllum við aftur á móti það, sem verkar á þann hátt, að það dregur út þessu. En er við höfum athugað þetta verður bersýnilegt, að verklýðsfé- lögin annarsvegar, og auðmanaa- hringar atvinnurekandanna hins- vegar, geta ekki verið jafa rétthá- ir siðferðisSega séð. Því eftir því sem verklýðsfé- lagsskapurinn tekst betur, eftir þvi verður kaupið hærra, lífsnauðsynj- ar, svo sem húsnæði, fæði, klæði o. a. ódýrara, og skattarnir Iægri sem á almenningi hvíla. Með öðr- um orðum: Því meiri framgang sem félagsskapur verkalýðsins hef« ur, því méira eykst gleðin, ánægj- an og heilbrigðin hér hjá okkar fámennu íslensku þjóð. Hinsvegar er bersýnilegt, aðþví áhrifameiri sem félagsskapur auð- manna er, og því betur sem þeira tekst að haida niðri verkakaupinu, eða veita skattabirgðinni af sér yfir á almenning, því minni verð- ur gleðin, ánægjan og heilbrigðia, hjá þjóðinni í heild sinni. Verklýðsfélagsskapurinn hvílir því á sterkum siðýerðislegum grundvelli, en félagsskapur meðal auðmanna er miðar í öfuga átt við verklýðsfélagsskapinn vantar, gersamlega þennan siðferðisgrund~ v'öll, og á þetta jafnt við um fé- lög til þess að halda kaupinu niðri eins og t, d. Botnvörpu* skipaeigendafélagið hér, eða f^- lag Morgunblaðseigendanna, enda munu hinir síðarnefndu hafa þetta á tilfinningunni, því annars mundu þeir ekki reyna að halda nöfnum sínum leyndum, en svo sem kunn- ugt er neitaði Morgunblaðið um daginn að birta aöfa þeirra. Clemencean á tígrisdýrflTeiðum. Clemenceau gamli er nú á tígr- isdýraveiðum suður á Ceylon. Hann hefir eins og kunnugt er verið kallaður „tígrisdýrið", og vitl máske með þessu tígrisdýradrápi sínu sanna máltækið, að frændur séu frændum verstir.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.