Morgunblaðið - 20.06.1998, Qupperneq 12

12 LAUGARDAGUR 20. JÚNÍ 1998
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Morgunblaðið/Arnaldur
PRESTASTEFNAN kynnt. Sr. Örn Bárður Jónsson, fræðslu-
stjóri kirkjunnar, herra Karl Sigurbjörnsson biskup, sr. Þorvald-
ur Karl Helgason biskupsritari og dr. Sigurður Árni Þórðarson
verkefnissljóri.
Margvísleg
mál á
prestastefnu
en sr. Yrsa Þórðardóttir fjallar
um jafnréttismál í ijósi jafnrétt-
isþings. Að auki verður fjallað
um kjör til Idrkjuþings og þing-
sköp, starf og starfshætti sókn-
amefnda, fíkniefnamál, ferming-
ar og fjölmiðla- og upplýsinga-
stefnu kirkjunnar.
Miðnæturmessa
Meðal nýjunga í ár er miðnæt-
urmessa á Jónsmessunótt sem
haldin verður í eða við Hall-
grímskirkju eftir því hvernig
veður skipast. Þar er almenningi
boðið til kirkjuhátíðar með prest-
um þjóðarinnar, tónlistarmann-
inum KK og Mótettukómum og
verður hún haldin þriðjudaginn
23. júní klukkan 23.
Við skipulagningu stefnunnar
var miðað við að umræður færu
sem mest fram í hópum og mál-
stofum tii að greiða fyrir opnum
samræðum þátttakenda. Sér-
stakt torg verður haft í miðjum
salarkynnum þar sem kynntar
verða niðurstöður umræðuhópa.
Alls er reiknað með að um 150
prestar og djáknar sæki presta-
stefnuna en í tengslum við hana
er minnst 80 ára afmælis Presta-
félags fslands.
PRESTASTEFNA hefst með
messu í Hafnarfjarðarkirkju
klukkan 10.30 á þriðjudag þar
sem sr. Sigríður Guðmarsdóttir,
sóknarprestur á Ólafsfírði,
predikar. Þetta er í fyrsta sinn
sem núverandi biskup, herra Karl
Sigurbjömsson, kallar til presta-
stefnu og em efnistök og dagskrá
í samræmi við breyttar aðstæður
kirkjunnar og Stefnu hans.
í fréttatiikynningu frá Bisk-
upsstofu kemur fram að biskup
hafi ákveðið að gera umhverfis-
mál og ábyrgð manna gagnvart
sköpun Guðs að sérstöku um-
fjöllunarefni undir yfirskriftinni
„Kristnitaka - Fögnum yfir sköp-
un Guðs“.
Setningarathöfn prestastefn-
unnar verður í Hafnarfjarðar-
kirkju og hefst hún kl. 14. Þar
flytur herra Karl Sigurbjömsson
biskup yfirlitsræðu sína. Stefnan
fer fram í húsakynnum Hafnar-
fjarðarkirkju og Tónlistarskóla
Hafnarfjarðar.
Á stefnunni verða ýmis mál til
umfjöllunar svo sem drög að
starfsreglum og má helst ætla að
þar verði mest umræða um regl-
ur um val á prestum. Einnig
verða jafnréttismál í brennidepli,
Viðræður Norðuráls og Landsvirkjunar um lán á aukaorku
Astæða endurgreiðslu
þarf að vera rökstudd
KENNETH Peterson, eigandi Ál-
vers Norðuráls á Grundartanga,
segir að ekki sé ágreiningur um það
á milli síns fyrirtækis og Lands-
virkjunar hvenær Landsvirkjun
geti fengið til baka þá aukaorku
sem Norðurál hefur falast eftir að
láni til þess að auka álframleiðslu
sína á þessu ári. Ósamkomulag fyr-
irtækjanna komi samningi þeirra
ekki heldur við á neinn hátt.
I viðtali í Morgunblaðinu á
sunnudaginn sagði Peterson að
Landsvirkjun hefði hafnað
lánsorkumöguleikanum vegna þess
að hér sé um að ræða viðskipta-
hætti sem ekki hafí tíðkast hér á
landi áður. Því svarar Halldór
Jónatansson, forstjóri Landsvirkj-
unar, í blaðinu á þriðjudag og segir
þetta ekki rétt hvað varðar afstöðu
Landsvirkjunar til málsins. Norð-
urál hafi ekki getað tekið við orku
frá Landsvirkjun fyri' en viku eftir
að áætlað hafi verið og þessar tafir
hafí vakið áhuga fyrirtækisins á að
kaupa aukaorku í haust. Einnig seg-
ir Halldór að Norðurál hafi ekki
getað fallist á það ákvæði hjá
Landsvirkjun að hún hafi það í
hendi sér að ákveða upp á sitt ein-
dæmi hvenær þurfi að koma til skila
Norðuráls á lánsorkunni. Af þessum
ástæðum segir Halldór að samning-
ar um lán á orku hafi ekki tekist.
Hefur ekkert með samninginn
að gera
„Þetta snýst ekki um samninginn
nema einungis að því leyti að
Landsvirkjun átti ekki nægt raf-
magn handa okkur á þessu ári og
því skiptir ekki máli hvort við hefð-
um hafið framleiðslu 1. júní eða 1.
júlí. Við höfum rætt um orkukaup í
eitt og hálft ár og það stendur á
Landsvirkjun núna að finna út
hvernig þeir vilja standa að þessu
orkuláni með sem bestum hætti. Við
hlustum á þá og ég vona að þeir sjái
okkar hlið á málinu og skoði uppá-
stungur okkar, sem snúast um að
við höfum fengið orku með þessum
hætti í Bandaríkjunum í mörg ár og
þekkjum þessa viðskiptahætti mun
betur en þeir gera,“ sagði Kenneth
Peterson í samtali við Morgunblað-
ið.
Norðurál hleypti fyrst straumi á
ker sín til reynslu hinn 28. maí síð-
astliðinn og hefur nú eftir nauðsyn-
legar prufukeyrslur hafíð fram-
leiðslu áls. „Við erum alls ekki á eft-
ir áætlun og höfum vitað það í eitt
og hálft ár hvenær við myndum
byrja,“ segir Peterson og kveðst
ekki skilja af hverju Landsvirkjun
talar um seinkun í þessu samhengi.
„Þetta er bara möguleiki fyrir þá að
selja okkur meiri orku en kveður á
um í samningi okkar og er í raun
bara nýtt skammtímafyrirkomu-
lag.“
Vilja nýta fleiri ker
Landsvirkjun getur nú að sögn
Petersons aðeins látið Norðuráli í té
rétt rúmlega helming þeirrar orku
sem hún þarf til að geta framleitt af
fullum krafti og Norðurál vilji finna
ieiðir til að knýja fleiri ker en áætl-
að var í stað þess að bíða með þau
ónýtt fram á næsta ár.
Hann segir að ekki sé neitt ósam-
komulag með að þeir borgi orkuna
aftur til baka þegar Landsvirkjun
þarf á henni að halda en segir að
ástæðan verði að vera góð og rök-
studd. „Það má ekki vera einhver
skyndiákvörðun sem ekki er studd
fullnægjandi rökum. Það verður að
vera ástæða sem byggist þá á
slæmri stöðu vatnsbúskaparins."
Peterson fundaði með Lands-
virkjun á föstudaginn í síðustu viku
þar sem málin voru rædd áfram.
Hann segir að verið sé að reyna að
fínna leið í málinu. „Viðræður halda
áfram. Ég held að Landsvirkjun
vilji selja, og við viljum kaupa, enda
græðir hvorugur ef samningar nást
ekki. Það sem rætt er núna er þó
ekki okkar tillaga um það sem við
þekkjum af orkulánum og við eigum
að venjast frá Bandaríkjunum.“
Dæmdur fyrir kynferðisbrot
TÆPLEGA þrítugur maður var ný-
lega dæmdur í Héraðsdómi Reykja-
ness fyrir kynferðisbrot gegn 16 ára
stúlku.
Stúlkan fékk far með manninum í
bíl hans eftir dansleik á vegum
Flensborgarskóla í Hafnarfirði á
veitingastaðnum Astro í Reykjavík
aðfaranótt 12. september 1997.
Maðurinn átti samræði við stúlkuna
í bíl sínum við verslunina Amar-
hraun í Hafnarfírði. Manninum og
stúlkunni ber ekki saman um að-
dragandann að því.
Stúlkan bar fyrir dómi, hjá lög-
reglu og á neyðarmóttöku slysa-
deildar að hún hefði sofnað í bílnum,
enda hefði hún verið undir áhrifum
áfengis auk þess að vera mjög
vansvefta og þreytt. Hún hefði síðar
vaknað við það að maðurinn var að
hafa við hana samfarir, hún klæða-
laus að neðan og búið að hneppa frá
fötum hennar að ofan. Hún hefði
hlaupið út úr bílnum og kallað á
hjálp. Stúlkan fór á neyðarmóttöku
slysadeildar og þóttu áverkar á
henni styðja frásögn hennar.
Maðurinn viðurkenndi að hafa
sett lim sinn inn í leggöng stúlkunn-
ar en það hefði verið með hennar
samþykki og þegar hún hefði beðið
hann að hastta þá hefði hann strax
gert það. Ýmis atriði í framburði
mannsins þóttu ótrúverðug og þótti
dóminum fram komin lögfull sönn-
un fyrir því að hann hefði notfært
sér ölvun og svefndrunga stúlkunn-
ar „til að hafa við hana samræði
gegn viija hennar meðan hún var
sofandi eða í svefnrofum, áður en
hún hafði komist til þeirrar vitund-
ar að hún gæti spornað við þeim,“
eins og segir orðrétt í dóminum.
Refsing 10 mánaða fangelsi
Maðurinn var dæmdur í 10 mán-
aða fangelsi, þar af 7 mánuði skil-
orðsbundna og fellur skilorðið niður
að þremur árum liðnum. Hann var
dæmdur til að greiða allan sakar-
kostnað, þar með talin málsvarnar-
laun til skipaðs verjanda síns,
Bjarka Diego hdl., og saksóknar-
laun í ríkissjóð. Sigríður Jósefsdótt-
ir sótti málið fyrir hönd ákæru-
valdsins. Maðurinn var auk þess
dæmdur til að greiða móður
stúlkunnar fyrir hennar hönd 400
þús. krónur í miskabætur og 50 þús.
krónur vegna lögmannsaðstoðar.
Finnur Torfi Hjörleifsson héraðs-
dómari kvað upp dóminn og með-
dómendumir Guðmundur L. Jó-
hannesson og Hervör Þorvaldsdótt-
ir héraðsdómarar.
Tillögur starfshóps um sóknarfæri í landbúnaði
Matvæli verði vottuð
á trúverðugan hátt
STARFSHÓPUR, sem skipaður var
til að kanna tækifæri til sóknar í land-
búnaði, leggur til að mikilvægt sé að
íslensk matvæli verði vottuð á trú-
verðugan hátt til þess að undirstrika
sérstöðu íslands í matvælaframleiðslu
og hvað varðar umhverfismengun,
enda muni „vistvænt Isiand" gefa
landinu einstæða samkeppnisstöðu.
Guðmundur Bjarnason landbún-
aðarráðherra skipaði starfshópinn í
janúar 1997 til að móta afstöðu til
þess hvemig gera mætti landbúnað-
inum betur kleift að færa sér í nyt
þau tækifæri til sóknar sem felast í
opnara viðskiptaumhverfi og koma
þannig í veg fyrir að hann verði und-
ir í samkeppninni. Starfshópurinn
kynnti sér umhverfi landbúnaðar
hérlendis sem og á hinum Norður-
löndunum en einnig kom Upplýs-
ingaþjónusta landbúnaðarins að mál-
inu. Á blaðamannafundi á mánudag
vora tillögur hópsins kynntar.
Þar kom fram að mikilvægt væri
talið að Island yrði fyrst allra landa
til að lýsa því yfir að það væri „vist-
vænt“. Það myndi vekja umtalsverða
athygli víða um heim og stuðla að
ódýrri umfjöllun um landið, kosti
þess og gæði.
Krafa erlendra neytenda
Einnig telur hópurinn mikilvægt
að gefa sérstakan gaum að þeirri sí-
vaxandi kröfu erlendra neytenda um
rekjanlegan uppruna matvæla sem
stundum hefur verið nefnt frá „haga
til maga“, enda séu þessir neytendur
tilbúnir til að greiða hærra verð fyrir
vottuð matvæli. Nefnir hópurinn þar
einkum þrjár ástæður, ótta fólks við
sýkingarhættu, andúð á þröngbýli og
lyfjagjöf dýra og mengun jarðvegs
og grannvatns vegna óhóflegrar
áburðarnotkunar sem víða er mikið
vandamál erlendis. Þá kom einnig
fram að Islendingar ættu að einbeita
sér að því að keppa á matvælamörk-
uðum á grandvelli gæða fyrir sann-
gjarnt verð með vistvæna fram-
leiðslu, enda talið að meginhluti ís-
lensks landbúnaðar geti á skömmum
tíma náð því marki að fá vistvæna
vottun.
Skilyrði bænda
Til þess að bændur geti fengið vott-
un á sínar afurðir þurfa þeir að upp-
fylla ákveðin skilyrði. Þessi skilyrði
snúa meðal annars að aðbúnaði og
meðferð dýra, banni við notkun á
hormónum, frárennsli og sorphirðu,
takmörkun á notkun lyfja og hjálpar-
efna, aðgang að heilnæmu og ómeng-
uðu drykkjarvatni, banni við vatns- og
jarðvegsmengun áburðar og að um-
gengni og umhirða á býlum sé sam-
kvæmt lögum. Jafnframt verði allt bú-
fé einstaklingsmerkt og skýrslufært
þannig að ávallt sé hægt að rekja af-
urðina aftur til framleiðandans.
Morgunblaðið/Jim Smart
GUÐMUNDUR Bjarnason landbúnaðarráðherra var meðal þeirra sem
kynntu tillögur starfshóps um „vistvænt ísland“.
Að sögn Hákons Sigurgrímssonar,
deildarstjóra í landbúnaðarráðuneyt-
inu og formanns starfshópsins, þurfa
nauðsynlegar úrbætur að koma til
svo hægt verði að kynna ísland sem
vistvænt land: „Þar er brýnast að
koma frárennslismálum í lag en
einnig þarf að skipuleggja sorphirðu
betur, kanna ástand neysluvatns á
öllum lögbýlum, gera hreinsunarátak
í sveitum og gera áætlun um eflingu
landgæða í heimalöndum jarða.“
Áætlað er að taka muni fimm ár að
koma tillögunum í framkvæmd.
Starfshópinn skipuðu auk Hákons
Ingimar Sigurðsson skrifstofustjóri
í umhverfisráðuneytinu, Haukur
Halldórsson bóndi og Kjartan Ólafs-
son ráðunautur. Með hópnum störf-
uðu einnig Baldvin Jónsson verkefn-
isstjóri Áforms átaksverkefnis og
Álfhildur Ólafsdóttir forstöðumaður
Upplýsingaþjónustu landbúnaðar-
ins.