Morgunblaðið - 20.06.1998, Blaðsíða 36

MORGUNBLAÐIÐ
á 36 LAUGARDAGUR 20. JÚNÍ 1998
KÆRLEIKSÞJÓNUSTA KIRKJUNNAR
Sr. Guðlaug Helga Asgeirsdóttir, sr. Guðný Hallgrímsdóttir og sr. Miyako Þórðarson um sérþjónustupresta
Fleiri stöður
nauðsynlegar
*
I öðrum hluta umfjöllunar um starf Þjóð-
kirkjunnar er greint frá starfí meðal ým-
issa hópa sem minna mega sín og þarfnast
' sérstakrar umönnunar. Þeir eru til dæmis
aldraðir, fatlaðir og heyrnarlausir og sagt
er einnig frá starfí meðal innflytjenda.
Á SÍÐUSTU árum hefur fjölgað
stöðum presta sem sinna annars
konai- þjónustu en hinni hefðbundnu
sóknarprestsþjónustu. Þjónustan er
nefnd sérþjónusta vegna þess að
prestarnir hafa sérhæft sig með
ákveðinni reynslu og aukinni mennt-
un. Prestar starfa nú á ýmsum svið-
um þjóðfélagsins s.s. innan stofnana,
meðal sjúkra, aldraðra, innflytjenda,
fatlaðra, heymarlausra, fanga og
þeirra sem þurfa á slíkri sértækri
þjónustu að halda.
Þjónustan hefur vaxið vegna mis-
munandi þarfa fólks og breyttra
þjóðfélagshátta. Kirkja sem er öllum
opin er kölluð til að þjóna fólki í þeim
aðstæðum sem það býr við hverju
sinni. Aðaláherslan í sérþjónustunni
er kristin sálgæsla. Hún felur í sér
að presturinn mætir hverjum ein-
staklingi þar sem hann er á vegi
staddur með orð og verk Jesú Krists
að leiðarljósi. Hér verður kynnt
þjónusta presta meðal heyrnar-
lausra, aldraðra og fatlaðra.
Kirkja heyrnarlausra
Kirkja heyrnarlausra er söfnuður
heymarlausra og heyrnarskertra. í
söfnuðinum er fólk sem á það sam-
eiginlegt að hafa íslenskt táknmál að
móðurmáli. Táknmál er ekki alþjóð-
legt mál. Islenska táknmálið er ólíkt
táknmálum annarra þjóða á sama
hátt og raddmál heimsins. Fólkið
sem hefur íslenska táknmálið að
móðurmáli er um það bil 250 manns.
I Kirkju heyrnarlausra fer allt
fram á táknmáh hvort sem það er
messan, helgistundin, samveran með
öldruðum eða unglingum, bæna-
stundin eða bamastarfið. Beðið er á
táknmáli, Guð er lofsunginn og hlýtt
á orð hans. í söfnuðinum er starfandi
táknmálskór. Hann syngur sálma á
táknmáli í hverri messu undir stjórn
kórstjóra. Starfsemi Kirkju heyrnar-
lausra hefur farið fram í nokkrum
kirkjum frá stofnun hennar og er nú
í Grensáskirkju. Prestur Kirkju
heyrnarlausra var vígður í desember
1981. Hann er heyrandi og er því
eins og kristniboði í eigin landi þar
sem hann þarf að læra mál og menn-
ingu þeirra sem hann starfar meðal.
Það er von og bæn prests í Kirkju
heymarlausra að heyrnarlaus eða
heymarskertur einstaklingur fái í
framtíðinni köllun til þess að þjóna
söfnuði sínum.
Öldrunarþjónusta hófst 1991
Prestur kom til starfa hjá öldmn-
arþjónustudeild Félagsmálastofnun-
FERMINGARFRÆÐSLA meðal þroskaheftra er mikilvægur þáttur í þjónustu prests við fatlaða.
ar Reykjavíkurborgar árið 1991.
Þjónusta prests við deildina hefur
verið frumkvöðlastarf þar sem um
algera nýjung var að ræða í starf-
semi Félagsmálastofnunar.
Prestsembættið hefur verið þróað
og mótað í náinni samvinnu við aldr-
aða og starfsfólk öldmnarþjónustu-
deildar. Megináhersla hefur verið
lögð á sálgæslu og helgihald en jafn-
framt hefur markvisst fræðslustarf
verið innt af hendi. Við helgihaldið
aðstoða aldraðir sjálfboðaliðar sem
lesa ritningarlestra, leiða sálmasöng
og annast undirleik. Aldraðir sem
enn njóta góðrar starfsorku taka
þannig þátt í starfinu og leggja sitt
af mörkum til þeirra sem verr eru
settir. Sálgæslan byggir á trúnaði og
trausti, þar sem aldraðir geta komið
og deilt áhyggjum sínum eða kvíða
sem og vonum og væntingum.
Prestur hefur reglulega viðvem á
starfsstöðum öldmnarþjónustudeild-
ar þar sem fólki gefst kostur á að
nálgast prestinn og ræða mál sín.
Fjölskyldur aldraðra era þeim ofar-
lega í huga og iðulega er beðið um
fyrirbænir þeim til handa. Fyrir-
bænaþjónustan er mikilvægur þáttur
í starfinu, þar sem hver og einn fær
svigrúm og tíma til að koma fram
fyrir Guð. Þjónusta prests deildar-
innar stendur bæði öldruðum og að-
standendum þeirra til boða. Jafn-
framt er aðgangur að presti opinn
fyrir starfsfólk stofnunarinnar. Skrif-
stofan er til húsa á aðalskrifstofu Fé-
lagsmálastofnunar Síðumúla 39 og er
viðtalstími eftir samkomulagi.
Efla þarf þjónustu við fatlaðra
Prestur í þjónustu við fatlaða var
vígður árið 1990. Á sama hátt og
þjónusta prests á öldrunarþjónustu-
deild Félagsmálastofnunar var þetta
nýbreytni í starfi kirkjunnar. Að
ráðningunni stóðu Þjóðkirkjan og
samtök fatlaðra, þ.e. Oryrkjabanda-
lag íslands og Landssamtökin
Þroskahjálp.
Embættið var lagt niður árið 1993
vegna fjárskorts. Var það mjög stórt
skref aftur á bak en með tilkomu
embættisins höfðu verið bundnar
miklar vonir og væntingar. Ljóst er
að mjög brýnt er að ráða hér bót á
og endurvekja þetta embætti á ný.
Reynslan af prestsþjónustunni sýndi
að nauðsynlegt er að þessi mála-
flokkur hafi sérstakan talsmann á
vettvangi kirkjulegs starfs.
Þjónustunni hefur þó verið fram-
haldið en með breyttu sniði og er
styrkt af Reykjavíkur- og Kjalames-
prófastsdæmum. Eins og hjá öðrum
sérþjónustuprestum situr sálgæslan
í fyrirrúmi. Mikið er leitað eftir slíkri
þjónustu og gefa þarf mjög góðan
tíma til að leyfa fólki að koma fram
með það sem því liggur á hjarta. Sér-
staklega má nefna foreldra fatlaðra
bama.
Fermingarfræðsla þroskaheftra
er mjög snar þáttur í starfi prests-
ins. Ár hvert em haldnar fermingar-
guðsþjónustur á sumardaginn fyrsta
fyrir þroskaheft fermingarböm og
fjölskyldur þeirra. Jafnframt er
sóknarprestum boðin aðstoð í þeim
málum sem lúta að málefnum fatl-
aðra. Presturinn er til viðtals á
Fræðslu- og þjónustudeild kirkjunn-
ar.
Þörfin fyrir þjónustu kirkjunnar
er mikil og fyrirsjáanlegt er að enn
þurfi fleiri presta til starfa á vett-
vangi sérþjónustunnar. Jesús Krist-
ur benti á að ekkert svið mannlegrar
tilvem sé okkur óviðkomandi.
Toshiki Toma um starf kirkjunnar
meðal innflytjenda
Dýpkar skilning
okkar á minni-
hlutahópum
MIKILVÆGT er að kynnast þeim útlending-
um sem gerast innflytjendur á íslandi, segir
Toshiki Toma.
STARF meðal innflytjenda er ekki
gamalt í hettunni innan íslensku
þjóðkirkjunnar en hún hófst í Há-
teigssókn árið 1993. Fyrir tveimur
áram tók Fræðslu- og þjónustudeild
kirkjunnar að sér verkefnið en það
er séra Toshiki Toma, japanskur
prestur, sem sinnt hefur þjónustunni
frá upphafi.
„Þjónustan er enn að mótast en
helmingur kostnaðar er greiddur af
Rauða krossi Islands og Reykjavík-
urborg á móti framlagi Þjóðkirkj-
unnar. Eg er mjög þakklátur þess-
um aðilum fyrir fjárstuðninginn en
mér finnst samt að kirkjan eigi að
bera ábyrgð á þessu starfi í framtíð-
inni. Við eigum samvinnu við Mið-
stöð nýbúa sem borgin rekur og þar
fæ ég bæði andlega og hagnýta
hjálp,“ segir Toshiki Toma.
Margs konar aðstoð
Hver er tilgangur starfs meðal
innflytjenda?
„Aðaltilgangurinn er að veita
margs konar aðstoð því fólki sem
ílendist hér, að skapa skilning á mis-
munandi trúarbrögðum og að draga
úr fordómum Islendinga gegn inn-
flytjendum. Menn standa á krossgöt-
um þegar þeir flytjast í framandi
land og þegar menn gerast innflytj-
endur tapa þeir á vissan hátt tungu-
máli sínu, missa samskipti við fjöl-
skylduna og vini heima fyrir og geta
jafnvel ekki notað menntun sína. I
slíkri stöðu geta menn auðveldlega
týnt sjálfsmynd sinni og fallið í eins
konar hættuástand. Þetta á líka við
þegar maki innflytjandans er Islend-
ingur.
Kirkjan á að vera þessu fólki til-
tæk á þessum krossgötum í lífinu og
hjálpa því við að fara yfir þær. Þess
vegna miðast ýmis þjónusta við inn-
flytjendur við það að leysa vandamál
sem upp koma en alls ekki að skilja
þá frá Islendingum,“ segir Toshiki
Toma ennfremur. Hann segir einnig
að um leið verðum við að kynnast
trúarbrögðum innflytjenda og ná
góðu samkomulagi og sambúð við þá.
En nánar um helstu verkefni:
„Þau eru einkum tvenns konar ef
ég lýsi því á einfaldan hátt. Annars
vegar er um að ræða viðtöl og
fræðslu. Þá langar mig einnig til að
messa reglulega á ensku. Síðustu
þrjá mánuði hef ég verið með um 20
manns af 16 þjóðemum. Það virðist
kannski ekki mikið en hver og einn á
oft við margs konar vanda að stríða
og þess vegna fer mikill tími og mikil
starfsorka í að sinna hverjum og ein-
um. Ég fer oft með fólkinu á ýmsa
staði, til dæmis vinnumiðlun eða
spítala og þess vegna er oft erfitt að
sinna meira en fjóram eða fimm til-
fellum í senn.“
Allt byggist á íslenskunni
Toshiki bendir á einkenni sem
hann segist hafa tekið eftir í viðtöl-
um sínum við innflytjendur:
„Fyrir útlending, og ég er sjálfur
einn af þeim, eru öll mál tengd. Til
dæmis getur innflytjandi varla feng-
ið vinnu meðan hann tal-
ar ekki íslensku. Það
þýðir að hann getur ver-
ið í fjárhagsvanda sem
kemur niður á öllum í
fjölskyldunni.
Hins vegar veita fé-
lagsmálayfirvöld oft að-
eins aðstoð á einu til-
teknu sviði, eins og til
dæmis við íslensku-
kennslu eða í atvinnu-
málum. Þannig er bara
kerfið í nútímasamfélagi
og þess vegna skortir
oft á að menn horfi á
heildarvanda innflytj-
andans. Ég reyni að
gera það í þjónustu
minni og reyni að horfa
á annað og meira en
bara vandamálin.
Síðast en ekki síst
minnist ég þessa fólks í
bænum mínum en mér
finnst það mjög nauð-
synleg þjónusta, ef svo
má að orði komast, að
fela Guði fólkið sem ég
hitti. Það geri ég á
hverjum degi.“
Að lokum minnir Tos-
hiki Toma á að samskipti kirkjunnar
við innflytjendur eru í báðar áttir:
„Með því að veita þeim þjónustu
þiggur kirkjan líka ákveðna umbun.
Hún getur dýpkað skilning sinn á
minnihlutahópum og mismunandi
trúarbrögðum og það hjálpar okkur
til að staðfesta eigin sjálfsmynd okk-
ar sem kristin kirkja. Kirkjan stend-
ur ekki undir nafni nema að hún
þjóni náunganum í nafni Jesú. Við
megum ekki gleyma okkur í áherslu
á það að byggja hús, við eigum fyrst
og fremst að þjóna fólki í fjölbreyti-
legum aðstæðum þess í samfélag-
inu,“ sagði Toshiki Toma að lokum.
Ráðgjafar-
og fjölskyldu-
þjónusta
KIRKJAN á aðild að nokkram sér-
hæfðum stofnunum sem annast
margs konar ráðgjafar- og fjöl-
skylduþjónustu. Starfið er breytilegt
og breytist og mótast af þörfinni á
hverjum tíma.
Fjölskylduþjónusta kirkjunnar er
fyrir þá sem finnast þeir vera í ein-
hvers konar vanda í samskiptum við
sína nánustu og finna sjálfir ekki
lausn. Það getur verið óánægja í
sambúð eða hjónabandi, skilnaður,
áhyggjur af bömum, ósætti um um-
gengni við barn/börn eftir skilnað. Þá
koma margir af því að þeim finnst
erfitt að vera foreldri, bam eða ung-
lingur í fjölskyldunni. Fjölskyldu-
þjónustan er rekin af kirkjunni og
hún er til húsa á Klapparstíg 25-27.
Víðtækt samstarf margra aðila
leiddi til stofnunar Ráðgjafarstofu
um fjármál heimilanna 1996. Þjóð-
kirkjan tók þátt í þessu starfi og ger-
ir enn.
Mörg heimili voru að sligast undan
mikilli greiðslubyrði. Það gleðilega er
að þetta starf hefur borið mikinn ár-
angur og margar fjölskyldur hafa
fengið fræðslu og ráðgjöf til að kom-
ast yfir greiðsluerfiðleikana. Jafn-
framt hefur verið reynt að koma í veg
fyrir frekari skuldasöfnun. Ráðgjaf-
arstofan er til húsa í Lækjargötu 4.
Aðilar vinnumarkaðarins og kirkj-
an hafa unnið saman og boðið at-
vinnulausum í Miðstöð fólks í at-
vinnuleit. Tilgangurinn er að hvetja
atvinnulausa til að hitta aðra og finna
sér verkefni ef seint gengur að fá
vinnu. Miðstöðin hefur aðsetur við
Ægisgötu 7 og er opið 9-17.