Morgunblaðið - 03.02.1999, Page 8

SÉRBLAÐ UM SJÁVARÚTVEG
MIÐVIKUDAGUR 3. FEBRUAR 1999
Sjávarútvegurinn tilbúinn
að mæta aldamótunum
Tækjabúnaður í fískiskipum
gerir í flestum tilfellum
ráð fyrir 2000-tölvuvandanum
í SKOÐANA-
KÖNNUN sem
Gallup gerði ný-
verið fyrir
Skýrslutæknifé-
lag íslands kom í
ljós að sjávarút-
vegurinn er sú atvinnugrein hér á landi sem hvað síst hefur hafið athugun á
mögulegum vandamálum tengdum ártalinu 2000. Samkvæmt könnuninni hafa
tæplega 40% sjávarútvegsíyrirtækja ekki enn hafíð athugun og einungis 10%
þeirra hafa lokið athugunum. Hinsvegar kom í ljós að um 81% fýrirtækja í út-
gerð og fiskvinnslu hefur kannað nákvæmlega hvar í fyrirtækinu vandamál eru
líklegust til að koma upp um aldamótin.
Þegar árið 2000 hefst breytist dag-
setning hefðbundins tölvubúnaðar úr
31.12.99 í 01.01.00. Þetta hefur það í
för með sér að tölvan lítur svo á að þá
hefjist árið 1900 en ekki árið 2000.
Þessi yfirsjón tölvunnar hefur valdið
heimsbyggðinni miklum áhyggjum
síðustu misseri og á eflaust eftir að
hafa talsverðar afleiðingar. Enginn
veit þó með vissu hverjar þær verða.
Sjávarútvegurinn hefur ekki farið
varhluta af þessum vangaveltum.
Tölvur gegna sífellt stærra hlutverki
um borð í skipum og í fiskvinnslum í
landi. í skipsbrúnni eru ótal tæki og
tölvubúnaður sem á einhvern hátt
vinnur með dagsetningar. Má þar
nefna ratsjár, dýptarmæla, talstöðv-
ar, siglingatölvur o.m.fl. Ekki þarf að
fjölyrða um afleiðingar þess virki
þessi búnaður ekki sem skyldi.
í GPS-staðsetningarkerfinu kemur
„aldamótavandamálið" upp nokkru
fyrr en í öðrum tölvubúnaði. Upp-
hafstími GPS-kerfisins er miðaður
við miðnætti 6. janúar árið 1980 og
tímatal kerfisins mælt í vikum. Telj-
arinn í kerfinu getur ekki talið upp í
nema 1024 og þannig mun hann still-
ast á 0 á miðnætti 22. ágúst nk. I
fæstum eldri GPS-tækjum hefur ver-
ið gert ráð fyrir þessu og þar sem
slík tæki eru enn í notkun kunna að
koma upp vandamál því þá mun tæk-
ið sjálfkrafa breyta dagsetningunni í
1. janúar 1980. Allar upplýsingar sem
eru geymdar í minni GPS-tækjanna
°g byggjast á almanaki munu því
riðlast.
Nýjungaglaðir
útgerðarmenn
Margir hafa þannig haft áhyggjur af
andvaraleysi útgerðarmanna í þessum
efnum, samanber áðurnefnda skoð-
anakönnun. Þannig hafa sum ti-ygg-
ingafélög sagt upp tryggingum á fiski-
skipum frá og með aldamótum, nema
útgerðirnar sýni fram á að gerðar hafi
verið ráðstafanir vegna 2000 tölvu-
vandans. En svo virðist sem íslenski
fiskiskipaflotinn sé nokkuð vel undir
2000-vandann búinn. Umboðsfyrirtæki
helstu tækjaframleiðenda segja vand-
ann einkum bundinn við eldri tæki en í
þeim nýrri sé gert ráð fyrir þessum
vanda. Einn viðmælenda Versins
komst svo að orði að íslenskir útgerð-
armenn væru sérlega nýjunga- og
tækjaglaðir og endurnýjun tækja í
brúnni væri því víðast hvar mjög ör.
Það væru því fá gömul tæki í notkun
sem ekki gerðu ráð fyrir aldamótunum
og þeim vanda sem af þeim kann að
skapast.
Landssamband íslenskra útvegs-
manna hefur sent helstu tækjasölum
fyrirspurnir um hvemig tæki og bún-
aður sem fyrirtækin bjóða séu búin
undir aldamótin og til hvaða ráðstaf-
ana hafi verið gripið til að koma í veg
fyrir hugsanleg vandræði. Guðfmnur
G. Johnsen, tæknifræðingur LIU, seg-
ir könnunina benda til þess að íslenski
fiskiskipaflotinn sé vel búinn undir
2000-vandann. Hann segir eflaust
mega finna undantekningartilvik, þar
sem íhlutir í tækjum gætu valdið
vandræðum. „I raun er ekki mikið af
tækjum í skipum sem stýrast eftir
dagsetningum. Það eru helst gömul
Inmarsat-tæki og gamlar PC-tölvur
sem gætu valdið vandræðum hvað
þetta snertir. En á heildina litið höfum
Þegar árið 2000 gengur í
garð kunna að koma upp
ýmis vandamál í tölvu-
búnaði víða um heim.
Samkvæmt nýlegri könn-
un er sjávarútvegurinn
hérlendis lítt farinn að
huga að þessum vanda.
Þegar aðeins 332 dagar
eru í árið 2000 forvitnað-
ist Helgi Mar Árnason
um hvernig tækjaflóran í
brú fiskiskipa er undir
aldamótin búin.
við engar vísbendingar um að upp
komi vandamál í tæknibúnaði skip-
anna um aldamótin. Engu að síður er
ástæða til að hvetja menn til að huga
vel að sínu og leita sér upplýsinga um
málið,“ segir Guðfinnur.
Aðeins þarf að uppfæra
einstaka eldri tæki
Finnur Jónsson, framkvæmdastjóri
Skiparadíós ehf., segir öll siglinga- og
fiskileitartæki, sem fyrirtækið selji,
vera tilbúin til að mæta 2000-vandan-
um. Hann telur að svo sé einnig um
tæki frá flestum öðrum umboðum.
Hinsvegar noti enn fjölmörg skip flot-
ans hefðbundnar PC-tölvur til að
keyra ferilskrifara eða plottera og
skeytasendingar og þar þurfi víða að
uppfæra hugbúnað.
Reynir Guðjónsson, framkvæmda-
stjóri ísmar hf., segist telja útgerðar-
menn almennt mjög meðvitaða um
2000-vandamálið. Menn hefðu víðast
hvar gert ráðstafanir og yfirfarið tæki
í skipum með aldamótin í huga. „Við
erum löngu famir að huga að þessu,
að minnsta kosti hvað okkar tæki
snertir. Það er talsvert um að gera
þurfi hugbúnaðamppfærslur á tækj-
um, meðal annars á eldri GPS-stað-
setningartækjum. En það má ekki
gleyma því að um borð í skipunum er
fjöldi tækja sem þarf ekki að uppfæra
vegna aldamótanna."
Menn mega ekki sofna
á verðinum
Kristján Gíslason, framkvæmda-
stjóri Radíómiðunar, segir að þótt
flestir haldi sig hólpna i þessum efn-
um megi menn alls ekki sofna á verð-
inum. Vandamálið sé stærra en
margir geri sér grein fyrir. „Við höf-
um sett af stað vinnuhóp sem fara
mun yfir öll tæki sem við seljum. Það
er ljóst að það þarf víða að uppfæra
hugbúnað. Þessi vandi snertir hins-
vegar ekki nýjustu tækin. Tæki sem
hinsvegar eru orðin 5-10 ára gömul
eru í fæstum tilfellum tilbúin að
takast á við 2000-vandann.“
Athugun einnig hafin
í landvinnslunni
Öll helstu sjávarútvegsfyrirtæki
landsins hafa nú þegar hafið vinnu til
að fyrirbyggja vandamál tengd 2000-
vandanum. Hjá Haraldi Böðvarssyni
hf. á Akranesi hefur um nokkurt
skeið starfað vinnuhópur sem farið
hefur yfir tæki og tölvubúnað um
borð í skipum sem og í vinnslu fyrir-
tækisins í landi. Að sögn Sturlaugs
Haraldssonar, sem stýi-ir vinnuhópn-
um, hefur verið skráður allur búnað-
ur sem mögulega getur innihaldið
dagsetningar og unnið eftir þeim. I
framhaldinu verði kannað hvaða tæki
eru reiðubúin fyrir árið 2000 og hver
ekki og búnaðurinn prófaður. „Við
höfum ekki fundið mikið af búnaði í
skipunum sem gæti hugsanlega rugl-
ast um aldamótin, miðað við þær upp-
lýsingar sem við fáum frá framleið-
endum og umboðsmönnum. Hvað
landvinnsluna snertir er þar ýmis
búnaður sem þarf að uppfæra, svo
sem tölvuforrit og örfáar vogir. Þá
höfum við fundið ýmsan búnað, bæði í
skipunum og í landi, þar sem dag-
setningar kunna að ruglast en virknin
verður í lagi. Þar fyrir utan höfum við
þegar uppfært bókhalds- og launa-
kerf,“ segir Sturlaugur.
Hreinlætið
mikilvægt
• HILDUR Gísladóttir er
nýráðin þrifastjóri í Vinnslu-
stöðinni í
Vestmanna-
eyjum. Hún
er fædd og
uppalin Eyja-
mær, 32 ára
og tveggja
barna ein-
stæð móðir.
Hún hóf störf
í Vinnslustöðinni í október ‘96
og vann frá 8-3 á daginn en
síðan hún tók við þrifastjórn
vinnur hún frá 13 á daginn og
fram á kvöld.
„Ég kann vel við mig í þessu
nýja starfi," segir hún í samtali
við fréttabréf Vinnslustöðvar-
innar. „Við erum ellefu sem er-
um í þrifum núna en stefnan er
að fækka eitthvað með betri
skipulagningu. Þrifin voru áður
íhlaupavinna hjá skólafólki en
með nýjum gæðastjóra í fyrir-
tækinu og aukinni áherslu á
þrif verður meh-a vandað til
verksins. Skólafólkinu hefur
fækkað og þeim hefur fjölgað
sem hafa þetta að aðalvinnu.
Við erum u.þ.b. fjóra tíma að
þrífa ef allt gengur upp, en
þetta fer auðvitað mikið eftir
því hversu mikil vinnsla er í
gangi,“ segir Hildur.
Helsta áhugamál hennar er
að halda sér í formi. Hildur
stundar ræktina í íþróttamið-
stöðinni og hún segist hafa
meiri tíma fyrir það eftir að
vinnutími hennar breyttist.
Tekur á móti
fískinum
• JAKOB Möller tók við starf
móttökustjóra hjá Vinnslustöð-
inni í Vest-
mannaeyjum
í maí sl. Jak-
ob er kvænt-
ur Rut
Ágústsdóttur
og eiga þau
þrjú böm,
tvær dætur
og son. Auk
þess átti Jakob eina dóttm- fyr-
ir.
„Ég hef unnið í Vinnslustöð-
inni og Fiskiðjunni meira og
minna frá 1974, segir Jakob í
viðtali við fréttabréf Vinnslu-
stöðvaiinnar, Vinnsluna.
„Mamma flutti til Eyja þegar ég
var smápeyi og fyrir eldgosið
‘73 kom ég stundum hingað að
vinna í humri á sumrin. Þegar
ég fluttist hingað ‘74 var ég á
verbúð og þar var oft líf og
fjör,“ segii' Jakob.
Hann segist hafa unnið í öll-
um deildum Vinnslustöðvarinn-
ar áðm' en hann tók við starf
móttökustjóra. I stai'fi hans
felst móttaka á öllu hráefni til
bolfiskvinnslu auk ýmislegs
annars.
„Ég verð að segja eins og er
að mér finnst ákaflega góðui'
andi hér núna og ég er bjart-
sýnn á framtíðina," segir Jakob.
Helstu áhugamál Jakobs eru
pólitík og íþróttii-. Hann er for-
maður Alþýðubandalagsfélags
Vestmannaeyja og er í Nei-
hópnum, sem er félag getrauna-
spekinga sem hefur hist hvert
einasta mánudagskvöld síðast-
liðin sex ár. Jakob er mikill að-
dáandi Man. Utd. í enska bolt-
anum og ÍBV dýrkar hann af lífi
og sál þótt hann hafi sterkar
taugar til Hauka í handbolta.
SOÐNINGIN
Rauðspretta með
kryddhjúpi á cesar-salati
RÉTTUR dagsins er rauðspretta. Það er
Jón Amar Guðbrandsson, sem sér lesend-
um Versins fyrir uppskriftinni að þessu
sinni. Hann er eigandi fyrirtækisins Sjáv-
arfangs sælkerans ásamt Brynju Valdísi
Gísladóttur. Fyrirtækið framleiðir ferska
fiskrétti af ýmsu tagi. Þetta er aðalréttur
fyrir tvo. Þó að Þorrinn sé hafínn er
ábyggilega hollt að snúa sér í auknum mæli að fískáti,
enda er það sannað að hollusta þess er ótvíræð og að
fiskneyzlan eykur gáfur fólks. Jón Arnar er félagi í Freist-
ingu, sem hefur komið sér upp heimasíðu á Netinu. Slóðin
er: http://www.treknet.is/freisting
UPPSKRIFTIN
400 gr rauðspretta í
kryddhjúpi (frá
Sjávarfangi sælkerans)
1 stk. romaine-salat,
gróft saxað
3 stk. eggjarauður
'h stk. ansjósur, fínt
saxað
2 msk. parmesanost.ur
(fínt rifínn)
1 msk. edik
4 msk. ólívuolfa
AÐFERÐIN
1. Ceasar „dressing“ er löguð fyrst.
2. Eggjarauðurnar eru þeyttar í nokkrar míiuítur eða
þar til þær eru orðnar Ijósar og larnar eni að mynd-
ast rákir eftir þeytarann, þá er parmesan ostinum og
ansjósunum blandað saman við eggjarauðurnar, því
næst er edikinu blandað varlega saman við og að lok-
um er ólívuolíunui blandað varlega saman við. ATH.
Það þarf að hræra í eggjarauðunum allan tímann
rneðan öðru hráefni er blandað saman við þær.
3. „Dressingunni" er hellt yfir romain-salatið og bland-
að vel sanian við.
4. Rauðsprettan er steikt á pönnu í 1-2 mínútur á hvorri
hlið og krydduð ineð salti og pipar.
5. Berið fram með því meðlæti, sem óskað er, soðnum
kratöflum, hrísgrjónum eða hveiju sem hugmynda-
fíugið býr yfir.
vorur
Einangrud fiskiker
afýmsum stæröum;
hcfðbundin eða
endurvinnanleg
ofurker.
-framleiddar undir ströngu gæðaeftirliti
úr hráefnum sem eru alþjóðlega viður-
kennd til nota í matvælaiðnaði.
BORGARPLAST
HF.
Sefgarðar 1-3 •
Simi: 561 2211
170 Seltjarnarnes
* Fax: S61 4185