Morgunblaðið - 22.09.1999, Blaðsíða 3

MORGUNBLAÐIÐ
MIÐVIKUDAGUR 22. SEPTEMBER 1999 B 3
________________________AFLABROGÐ________________________
Afli sóknardagabáta varð rúm 8 þúsund tonn síðastliðið sumar
Aflahæsti báturinn
með um 4,3 tonn á dag
Vertíð krókabátanna er nú að mestu lokið eftir sæmilegt aflasumar. Málefni
krókabáta hafa verið mjög í brennidepli undanfarin ár en nú virðist sem
veiðistjórnun þessa útgerðarhóps sé komin í nokkuð fastar skorður. Helgi
Mar Árnason forvitnaðist um aflabrögð bátanna síðastliðið sumar og rifjaði
upp breytingar sem gerðar voru á veiðistjórn krókabáta í upphafi ársins.
Morgunblaðið/RAX
SÓKNARDÖGUM stærsta hluta
krókabáta fækkaði úr 40 dögum á
fiskveiðiárinu 1997/1998 niður í 23
daga á síðasta fiskveiðiári sam-
kvæmt nýjum lögum um stjóm fisk-
veiða sem sett voru snemma á
þessu ári. Aflinn sóknardagabát-
anna sl. sumar varð hinsvegar
nokkuð meiri en menn bjuggust við
að geta fengið á þessum fáu dögum.
Aflahæsti dagabáturinn fékk
þannig rúm 100 tonn á 23 sóknar-
dögum eða rúm 4,3 torin á dag að
meðaltali. Áætla má að verðmæti
aflans sé rúmar 10 miiljónir króna.
Á síðastliðnu fiskveiðiári nam
heildarafli krókabáta alls um 52.960
tonnum, þar af var þorskaflinn um
38.867 tonn. Til samanburðar má
nefna að heildarþorskafli krókabáta
á fiskveiðiárinu 1997/1998 varð sam-
tals um 39.356 tonn. Heildarafli
báta í þorskaflahámarkskerfi var á
nýliðnu fiskveiðiári um 44.917 tonn,
þar af um 31.217 tonn af þorski.
Heildarafli sóknardagabáta varð því
samtals um 8.043 tonn, langmest af
þorski eða um 7.650 tonn. Hlutur
sóknardagabáta á handfærum ein-
göngu, án aflatakmarkanna, var
langmestur eða um 5.757 tonn, þar
af um 5.575 tonn af þorski. Á fisk-
veiðiárinu 1997/1998 varð afli sókn-
ardagabáta mun meiri eða um
12.524 tonn en þá fengu handfæra-
bátarnir úthlutað 40 sóknardögum
en línu- og handfærabátamir 35
dögum og ekki var um neinar afla-
takmarkanir að ræða.
Þorskafli sóknardagabáta á síð-
asta fiskveiðiári er ákaflega mis-
munandi. Þannig fengu 16 bátar 60
tonn eða meira en 62 bátar 10 tonn
og minna, þar af fengu 9 bátar
minna en eitt tonn.
Ljóst er að sóknardagabátar í
aflaþakskerfum hafa ekki veitt allan
þann afla sem þeim í raun var heim-
ilt. Þannig voru 81 bátur í hand-
færakerfi með 30 tonna þorskafla-
þaki en hver bátur fékk úthlutað 40
sóknardögum til að sækja leyfiiegan
hámarksafla. Heildarþorskafli þess-
ara báta varð um 1.897 tonn eða um
rúm 23 tonn á bát að meðaltali. Að-
eins réru 7 bátar í línu- og hand-
færakerfi með 30 tonna þorskafla-
þaki en þar hafði hver bátur úr 32
sóknardögum að spila. Heildarafli
bátanna á síðasta fiskveiðiári varð
samtals um 178 tonn eða rúm 25
tonn á bát að meðaltali. Meðal-
þorskafli á bát í handfærakerfi án
aflatakmarkanna varð sömuleiðis
rúm 25 tonn.
Þeir krókakarlar sem rætt var
við voru flestir sammála um að afla-
brögð sl. sumar hafi mun lakari en
sumarið þar á undan en engu að síð-
ur viðunnandi. Ótíð hafi gert mörg-
um erfitt fyrir langt fram eftir
sumri og því hafi sjósóknin verið
erfiðari. Samkvæmt upplýsingum
Versins var fiskverð á fiskmörkuð-
um sl. sumar nokkuð breytilegt og
yfirleitt lægra en var sumarið 1998.
Þeir sem rætt var við sögðu þó
óhætt að áætla meðalverð fyrir
þorskkílóið í kringum 100 krónur en
taka verður tillit til þess að verðið
var nokkuð hærra á tímabili, eink-
um fyrr í sumar. Þannig lækkað
verðið nokkuð er líða fór á sumarið.
Áréttað skal að hér er aðeins tekið
mið af verði á fiskmörkuðum en
talsverður hluti krókabátaaflans er
einnig seldur beint í fiskvinnslumar
á föstu verði sem getur verið mjög
mismunandi, meðal annars eftir
landshlutum.
Sé miðað við meðalverð á fisk-
mörkuðum má áætla að heiidar-
verðmæti þorskafla krókabáta á síð-
astliðnu fiskveiðiári sé um 3,9 millj-
arðar króna. Á sama hátt má áætla
verðmæti þorskafla sóknardagabát-
anna um 800 milljónir króna.
Aflahæsti sóknardagabáturinn á
síðasta fiskveiðiári var Stormur IS
með rúm 102 tonn. Á fiskveiðiárinu
þar á undan var aflahæsti sóknar-
dagabáturinn með nokkuð rneiri
afla, eða um 140 tonn, ef þá voru
sóknardagamir nokkuð fleiri eða 40
talsins. Miðað við meðalverð á fisk-
mörkuðum í sumar má því áætla að
verðmæti afla Storms IS sé rúmar
10 milljónir króna. Meðalaflaverð-
mæti sóknardagabáta má á sama
hátt áætla um 2,5 milljónir króna.
Lög um stjóm fiskveiða tóku
nokkrum breytingum á síðasta fisk-
veiðiári. I janúar sl. samþykkti Al-
þingi lög um breytingar á stjórn
fiskveiða sem voru nokkuð sam-
hljóða fmmvarpi ríkisstjómarinnar
sem lagt var fram í desember, í
kjölfar dóms Hæstaréttar í kvóta-
málinu svokallaða. Lögin kváðu
hinsvegar á um talsverðar breyting-
ar veiðistjómun krókabáta, sérstak-
lega svokallaðra sóknardagabáta. I
þeim var kveðið á um nýtt veiði-
stjómunarkerfi fyrir krókabáta í
upphafi fiskveiðiársins 2000/2001.
Fram til þess tíma, þ.e. á síðastliðnu
fiskveiðiári og því sem nú er nýhaf-
ið, verður sóknardagabátum gefinn
kostur á að aðlagast kerfinu. Þeir
verða hinsvegar að velja fyrir 1.
mars nk. hvort þeir verða áfram í
sóknardagakerfi eða fara í svokallað
krókaaflamarkskerfi. Á krókaafla-
marki verða þeir bátar sem áður
vora í þorskaflahámarkskerfi að
viðættum þeim sóknardagabátum
sem velja sér aflahlutdeild.
Þorskaflahámarkskerfí verður
þannig ekki tii eftir 1. september
árið 2000. Þá munu flestir krókabát-
ar falla undir reglur aflamarksins
AfMiluenlu sóknmdíHjii- h.il.imii á hiindfinrtini finkvoiðiárið 1990/991.
|v23 sóknardagar ^A
| Bátar með yfir 60 tonn af þorski |
Bátur Þorskur Afli alls
Stormur ÍS 800 100,9 tonn 102,0
Örkin SF 21 89,7 tonn 99,2
Tindaröst BA 94 73,7 tonn 78,6
Unnur ÁR 7 72,9 tonn 73,0
Siglunes BA 426 71,6 tonn 79,1
Unnur EA 24 69,1 tonn 69,9
Fjarki ÍS 44 68,5 tonn 68,8
Gefjun BA100 67,6 tonn 72,5
Bylgja RE 66 67,2 tonn 67,4
Núpur HU 56 67,2 tonn 67,2
Þórunn ÞH123 66,6 tonn 67,0
Lukka KÓ 86 63,9 tonn 64,6
Ósk HF 860 63,5 tonn 64,4
I Jói á Nesi SH 259 63,4 tonn 63,9
1 Víxill BA 43 62,5 tonn 63,2
| SvalurBA120 62,2 tonn 63,4
og aflaheimildir þeirra verða hluti
af heildaraflamarkinu. Um króka-
báta mun samt verða afmarkað
stjómkerfi og þó þeir geti leigt til
sín aflamark keypt aflahlutdeiid úr
hinu almenna aflamarkskerfi þá
verður ekki heimilt að selja eða
leigja kvóta út krókaaflakerfinu yfir
í almenna kerfið.
Sama kerfi á þessu ári
Á fiskveiðiárinu sem nú er nýhaf-
ið verður við lýði sama kerfi og var
sl. fiskveiðiár. Sóknardagabátar róa
áfram í þremur mismunandi kerf-
um. Sóknardagabátar á handfæram
eingöngu fá að hámarki 40 sóknar-
daga en hámarksafli hvers báts má
þó aldrei fara yfir 30 tonn. Sóknar-
dagabátar á línu og handfæram
hafa úr 32 dögum að spila en afli
þeirra má heldur ekki verða meiri
en 30 tonn á fiskveiðiárinu. Þeir
sóknardagabátar sem kjósa að
stunda handfæraveiðar án aflatak-
markana fá 23 sóknardaga á þessu
ári en þeim er óheimilt að stunda
veiðar á tímabilinu frá 1. nóvember
til 31. mars. Eftir 1. september árið
2000 getur sóknardögunum síðan
fjölgað eða fækkað eftir heildarveiði
allra bátanna á hveiju ári. Sóknar-
dögum getur þó aldrei fækkað um
meira en 10% á milli fiskiveiðiára.
Vilja skilgreina sóknardaginn
upp á nýtt
Aðalfundur Landssambands smá-
bátaeigenda verður haldinn dagana
14. og 15. október nk. og reiknar
Om Pálsson, framkvæmdastjóri
sambandsins að þá verði lagðar
fram hugmyndir að endurskoðun
laga um stjórn krókaveiða. Hann á
von á því að meðal annars verði
gerðar athugasemdir á sldlgrein-
ingu sóknardagsins. „Ég hef orðið
var við þessa umræðu meðal minna
umbjóðenda. Eins og sóknardagur-
inn er skilgreindur í dag þá telst
það heill sóknardagur ef menn
þurfa að snúa í land vegna veðurs
eftir fjóra til fimm klukkustundir að
veiðum. Þessi skilgreining þvingar
marga til að halda áfram veiðum
þrátt fyrir að veður sé orðið vont og
stofnar mönnum þannig beinlínis í
hættu. í þessu sambandi hefur ver-
ið nefnt að mönnum verið úthlutað
sóknarklukkustundum þannig að
aðeins verði mældur sá tími sem
viðkomandi er á sjó. Þetta var með-
al annars rætt í viðræðum okkar við
fyrrverandi sjávarútvegsráðherra
og þar var fullur skilnmgur á því að
skilgreina sóknardaginn með öðrum
hætti en nú er gert. En því miður
vannst ekki tími til að útfæra það
nánar.“
Om segir krókakarla sem róa í
aflaþakskerfunum hafa miklar
áhyggjur af boðari kvótasetningu 1.
september árið 2000. „Ljóst er að
þeir mýndu fremur kjósa að geta
verið áfram í þessu kerfi þó þeim
þyki 30 tonna aflaþakið of lágt. Því
má gera ráð fyrir að krafa um slíkt
komi fram. Þá má einnig gera ráð
fyrir að krafa um að kvótasetning
aukategunda hjá þorskaflahá-
marksbátum komi ekki til fram-
kvæmda eins og Iögboðið er 1. sept-
ember árið 2000,“ segir Öm.“
Þorskafii, ufsa-, og stoinbitsafli krókabáta fiskvoiðiárið 1998/99
Bráðabirgöatölur, afli upp úr sjó, tonn Þorskur Ýsa Ufsi Steinb. SAMTALS
Þorskaflahámarksbátar 31.217 7.198 1.376 5.126 44.917 tonn
Sóknard.bátar í línu- og handf.kerfi m. 301. þorskaflaþaki 178 8 5 8 199 tonn
Sóknard.bátar í handfærakerfi m. 30 tonna þorskaflaþaki 1.897 2 170 0 2.069 tonn
Sóknardagabátar á handfærum eingöngu 5.575 1 198 1 5.775 tonn
^ SAMTALS 38.867 7.209 1.749 5.135 52.960tonn
K - ÞYSK
★ Yfirburða bremsubúnaður!
Diskabremsur í olíu.
Riðstraumsmótorar,
sérstaklega aflmiklir.
★ 3ja hjóla rafmagnslyftarar,
1-2 tonna lyftigeta.
★ Dísellyftarar í sérflokki,
frábærar tækninýjungar
★ Skotbómulyftarar í mörgum
stærðum.
★ Þýskir rafgeymar í allar
gerðir lyftara.
★ Lyftaragafflar með ryðfrírri
stálhúð.
it Varahlutir og viðgerðir á
öllum gerðum lyftara.
DÍSELLYFT
Vöttur ehf.
Hólmaslóð 4,
sími 5B1 0222, fax 5B1 0224.
Netfang: vottur@islandia.is.