Morgunblaðið - 29.09.1999, Síða 30

30 MIÐVIKUDAGUR 29. SEPTEMBER 1999
MORGUNBLAÐIÐ
LISTIR
Domingo slær Metro-
politanmet Caruso
Plácido Domingo er nú
orðinn sá söngvari sem
oftast hefur sungið við
upphaf nýs starfsárs hjá
Metropolitan-óperunni
______í New York.________
Á MÁNUDAGSKVÖLD söng
Domingo í átjánda skipti á opnun-
arkvöldi Metropolitan. Enrico
Caruso söng sautján sinnum á opn-
unarkvöldum óperunnar og gerði
það reyndar á Í8 árum, en nú eru
31 ár síðan Domingo söng fyrst á
fjölum Metropolitan.
Samkvæmt frásögn The New
York Times hóf Caruso fyrst
starfsár Metropolitan 1903 í hlut-
verki hertogans í Rigoletto og söng
síðast í árslok 1920; Elezar í „La
Juive“ eftir Halevy. Hann lézt 1921,
48 ára. Domingo söng Don Carlo
fyrsta opnunarkvöld sitt í Metro-
politan 1971 og á mánudagskvöldið
söng hann Canio í „Pagliacci11 eftir
Leoncavallo. Það var 565. skiptið
sem hann söng í Metropolitan, en
hann er talinn eiga um 2.900 óperu-
sýningar að baki. Caruso hélt sig
meir við Metropolitan á söngferli
sínum; á 18 árum söng hann í 607
sýningum þar og þá var starfsárið
innan við fimm mánuðir.
Sá söngvari sem kemur næst
þeim Caruso og Domingo með opn-
unarsýningar hjá Metropolitan er
ítalski baritónninn Ezio Pinza, sem
Plácido Domingo
söng við níu slík tækifæri á söng-
ferli sínum, sem stóð frá 1926 til
1948. Þrír söngvarar náðu að
syngja átta sinnum við upphaf
starfsárs hjá Metropolitan; ítalski
baritónninn Antonio Scotti, tenór-
inn Giovanni Martinelli og banda-
ríski baritónninn Robert Merrill.
Luciano Pavorotti hefur sungið sjö
sinnum á opnunarkvöldi óperunn-
ar. Rúmenska söngkonan Margar-
ete Matzenauer hefur kvenna oft-
ast komið fram á fyrstu
frumsýningunni hjá Metropolitan;
átta sinnum, bandarísku söngkon-
urnar Emma Eames og Louise
Homer sungu sex sinnum við þetta
tækifæri og Rosa Ponselle fimm
sinnum.
Þessi yfirbm-ðastaða Domingo
hjá Metropolitan segir The New
York Times að felist íyrst og
fremst í fjölhæfni hans sem söngv-
ara og hversu mörg óperuhlutverk
hann hefur á valdi sínu. Á mánu-
daginn var Cavalleria Rusticana
einnig á dagskrá Metropolitan-
óperunnar og þar söng argentínski
tenórinn Jose Cura hlutverk Tur-
iddu og var það frumraun hans á
sviði óperunnar. Domingo hefur
látið sér annt um feril Cura allt frá
því hann sigi’aði í söngvarakeppni,
sem Domingo stendur fyrir.
Plácido Domingo fær ekkert
nema hrós hjá The New York Ti-
mes fyrir frammistöðu sína á
mánudagskvöld, en lærisveinn
hans, Cura, þykir ekki standa hon-
um á sporði, nema þá kannski hvað
útlitið varðai-. Það hefur hann með
sér, en söngur hans þykir bæði
óþroskaður og agalaus.
Að frumsýningunni lokinni var
Domingo hylltur í bak og fyrir og
m.a. lýsti borgarstjórinn, Giuliani,
því yfir að mánudagurinn skyldi
heita Dagur Plácido Domingo.
Söngvarinn var hógværðin uppmál-
uð og sagði að sér blandaðist ekki
hugur um, að ef Caruso hefði lifað
lengur, þá hefði hann sungið mun
oftar við opnun Metropolitanóper-
unnar en raunin varð - og þá hefði
Domingo ekkert met slegið á
mánudagskvöldið.
Slysalegt ferðalag
KVIKMYJVDIR
L a u g a r á s b í«
UTANBÆJARFÓLKIÐ
„THE OUT OF TOWNERS"
★ ★
Leiksijóri: Sam Weisman. Handrit:
Marc Lawrence byggt á handriti
Neil Simons. Aðalhlutverk: Steve
Martin, Goldie Hawn, John Cleese.
Paramount. 1999.
RÓMANTISKA gamanmyndin
Utanbæjarfólkið eða „The Out of
Towners" er endurgerð á gamalli
mynd sem byggði á handriti leik-
ritaskáldsins Neil Simon og það
eymir ennþá nokkuð eftir af hans
þekkilega húmor í nýju myndinni.
Hún segir af því þegar hjón á
besta aldri eru orðin ein eftir á
heimilinu og þurfa að huga að
nýrri framtíð. Eiginmaðurinn þarf
að fara til New York í starfsviðtal
og eiginkonan afræður að slást í
för með honum en í stórborginni
lenda þau í hverju óhappinu á fæt-
ur öðru, sem verður aðeins til
þess að þjappa þeim betur saman.
Steve Martin og Goldie Hawn
fara með hlutverk hjónanna en
þau léku áður saman í „Housesitt-
er“ og virðast eiga ágætlega sam-
an sem tvíeyki í gamanmyndum.
Persónur þeirra eru mjög ólíkar í
myndinni. Martin er maður sem
vill ekki lenda í neinum ævintýr-
um en helst sitja framan við
íþróttarásina allan daginn. Hawn
er ekki á því að gefast upp svo
auðveldlega og vill lifa lífinu það
sem eftir er. Spurning myndar-
innar er hvort sjónarmið þessi séu
ósættanleg.
Það er talsvert af bröndurum í
myndinni en undir leikstjórn Sam
Wisemans, sem vinnur eftir hand-
riti Marc Lawrence, verða þeir
sjaldnast fyndnir. Martin og
Hawn eru sett í hverja pínlegu að-
stöðuna á eftir annarri eftir að
þau verða peningalaus í stórborg-
inni og myndin raðar þeim atrið-
um nokkuð skipulega niður fólki
til skemmtunar svo úr verður slit-
rótt hamagangsfyndni. Martin og
Hawn hefðu þurft ákveðnari leik-
stjórn, þau virðast að mestu ráða
sér sjálf. John Cleese er skreyt-
ing á kökuna sem óþolandi hótel-
stjóri og minnir sterklega á hótel-
stjórann sem hann lék í
sjónvarpinu.
Hollywoodendirinn gerir mynd-
inni ekkert gagn en fyrir þá sem
vilja sakleysislega og gersamlega
meinlausa stjörnuskemmtun er
Utanbæjarfólkið kannski sæmi-
legur kostur.
Arnaldur Indriðason
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Gaddavír, bárujárn, torf og grjót eru Ólafi Lárussyni hugleikin.
Hart verður
mjúkt
SKÚLPTÚRAR og innsetningar úr
gaddavír, bárujárni, torfi og grjóti
fylla nú vestursal Gerðarsafns en
þar opnaði Ólafur Lárusson mynd-
listarmaður sýningu sl. laugardag.
Hann segir þessi grunnefni tengj-
ast þeirri veröld sem hann kemur
úr. „Ég kem eiginlega aftan úr síð-
ustu öld og droppa svo bara inn í
tuttugustu öldina upp úr fermingu,"
segir Ólafur, sem kveðst vera meira
eða minna alinn upp í torfbæ hjá afa
sínum og ömmu austur í Flóa. Auk
þess hefur hann lengi unnið við
húsaviðgerðir meðfram listinni og
því eru þessi byggingarefni honum
bæði handhæg og hugleikin.
„Gaddavír og bárujám era eitt-
hvert merkilegasta efni sem fram
hefur komið á öldinni. Menn hætta
að elta rollumar, þeir girða þær af,“
segir hann og heldur áfram: „Ég fór
út í það með bróður mínum að end-
urbyggja bæinn þeirra afa og
ömmu og komst þá í enn meiri
snertingu við þessi grannefni í
mannvirkjagerð á öldinni."
Glóra í gaddavírinn
Þetta er ekki í fyrsta sinn sem Ól-
afur notar gaddavír og bárajám í
listsköpun sinni. Hann lýsir þróun-
inni þannig: „Upp úr 1990 er ég með
sýningu á Nýlistasafninu og þar er
bara gaddavír og smjör. Fólki
fannst þetta nú ekkert bráðsnjallt
og ég fékk harða gagnrýni. I fram-
haldinu sýni ég í galleríinu hjá Birgi
Andréssyni á Vesturgötunni, og þar
er ennþá meiri gaddavír og textar
límdir upp á vegg. Þar lék ég mér
að orðunum „smá má þá“ og velti
þeim á alla kanta, „má þá smá?“
o.s.frv., það eru sex möguleikar.
Þar með var komin glóra í Nýlósýn-
inguna. Árið 1997 er ég svo með
sýningu í Galleríi Sævars Karls og
þá kemur bárujárnið inn. „Yfir-
Njrjar bækur
• Skriftamál einsetumannsins
eftir Sigurjón Friðjónsson hefur
verið endurútgefin. Bókin kom
fyrst út á Akureyri 1929. Síðan era
liðin sjötíu ár og hefur hún lengi
verið ófáanleg.
Úlfar Bragason sá um útgáfuna.
Páll Skúlason ritar formála og
skrifar m.a.: „Höfundurinn er í leit
að lausn á þeim lífsvanda að vera
„hugsandi vera“, í senn vitni að því
hvemig tilveran opinberast okkur
og þátttakandi í þeim undram og
öflum sem þar er að finna.“ Eftir-
mála ritar Ragnhildur Richter.
tSLEKSKUR
HAGFISKUR
hagur heimilinna
5677040
Raskja, humaí, hðfpusket, ýsa, lúýa.siungur, lax oí.
FRI HEIMSENDING
Sigurjón Friðjónsson (1867-
1950) var bóndi á Litlulaugum í
Reykjadal í Suður-Þingeyjarsýslu.
Hann gendi ýmsum trúnaðarstörf-
um í héraði og var um skeið lands-
kjörinn þingmaður. Sigurjón var
þekktur fyrir skáldskap sinn í nýr-
ómantískum anda og birtust fyrstu
ljóð hans í blöðum og tímaritum
upp úr aldamótum. Arið 1924 birt-
ust fjögur kunnustu ljóða Sigur-
jóns í safnritinu Hundrað beztu
Ijóð á íslenzka tungu sem Jakob
Jóh. Smári tók saman. Fyrsta
ljóðabók Sigurjóns, Ljóðmæli, kom
út 1928. Síðan komu fjórar aðrar
ljóðabækur, Heyrði ég í hamrinum
I-III og Barnið á götunni. Þá birti
Sigurjón smásagnasafnið Þar sem
grasið grær.
Skriftamál einsetumannsins er
94 bls. í handhægu broti í hátíðaút-
gáfu. Umbrot annaðist Egill Bald-
ursson. Kápu hannaði Snæbjörn
Arngrímsson. Steinholt prentaði.
skrift þeiiTar sýningar var „Varða?,
varða!...“ segir Ólafur. Hann segir
nýjustu sýninguna í Gerðarsafni
vera í beinu framhaldi af sýning-
unni hjá Sævari Karli en þó mun
lausari í sér. „Og hún á að vera það,
þetta á að vera alveg á mörkunum
að detta í sundur." Auk hins gama-
lkunna gaddavírs og bárajárns
vinnur hann þar með torf og grjót
og auk þess má sjá uppi á veggjum
nokkrar teikningar, einskonar vinn-
uskissur sem sýna hvernig hug-
myndimar að verkunum hafa
þróast.
Hann segist reyna að setja efnið
og notkun þess í einhvers konar
samhengi við líðandi stund, beygja
það að sínum eigin hugmyndum.
Þessu til skýringar grípur hann
pappírsblað af borðinu og kuðlar
það hægt og rólega saman í hendi
sér. „Það er ekki lengur hart og
stíft, heldur mjúkt eins og pappír -
eða eins og smjör,“ segir hann.
Útgáfu Skriftamála fagnað: Páll Skúlason, Ragnhildur Richter,
Úlfar Bragason og Fríður Sigurjónsdóttir.
Sam-
keppni
um sviðs-
verk
GARÐABÆR, í samstarfi við
M200, stendur fyrir sam-
keppni um handrit að sviðs-
verki, leikrit, söngleik eða
dansi, um gamla Garðbæinga,
s.s. Vífil þræl og síðar leys-
ingja Ingólfs Amarsonar, Jón
biskup Vídalín, eða Stjána
bláa. Nýlega var undirritaður
samningur milli Garðabæjar
og Reykjavíkur menningar-
borgar Evrópu árið 2000
(M2000) vegna samstarf-
sverkefnisins sem verður á
dagskrá M2000.
Handritum í samkeppnina á
að skila fyrir 1. apríl árið 2000
en tilkynnt verður um vinn-
ingshafa fyrir lok júní árið
2000. Veitt verða fyrstu, önn-
ur og þriðju verðlaun fyrir
bestu handritin að mati dómn-
efndar. Fyrstu verðlaun verða
300.000, önnur verðlaun
200.000 kr. og þriðju verðlaun
kr. 100.000.
Bæjarstjórn Garðabæjar
hefur skipað dómnefnd en í
henni eiga sæti frú Vigdís
Finnbogadóttir, sem jafn-
framt er formaður nefndar-
innar, Lilja Hallgiímsdóttir,
formaður menningai'mála-
nefndar Garðabæjar og Stein-
dór Hjörleifsson leikari.
Samkeppnisreglur, vísanir í
heimildir o.fl. verða afhentar á
Bókasafni Garðabæjar frá 1.
október nk.