Morgunblaðið - 29.09.1999, Side 57

MORGUNBLAÐIÐ
MIÐVIKUDAGUR 29. SEPTEMBER 1999 5 7«.
Forvitnilegar bækur
Bókin
um allt
Habitus. Höfundur James Flint og
er bókin gefin út af Fourth Estate
árið 1998. Bókin er 468 blaðsíður,
fæst í Bóksölu stúdenta og kostar
1.890 krónur.
SKÁLDSAGAN Habitus nær
yfir þrjátíu ára tímabil og fléttar
saman ævisögum stærðfræðisnill-
ingsins Joels og spilafíkilsins
Judds sem sofa hjá ógæfu-
stúlkunni Jennifer Several. Hún
verður ófrísk eftir þá báða og
gengur með bamið í tvö ár. Upp-
veðraðir læknarnir ljúga að móð-
urinni að barnið hafi fæðst and-
vana en fela það síðan á munaðar-
leysingjahæli. Feðurnir komast
aldrei að fæðingunni og eyða
næstu árum á þvælingi um heim-
inn.
Stærðfræðingurinn Joel sann-
færist um að tilviljanir séu ekki til
og ver öllum sínum tíma í að
reikna út ástæður Helfararinnar
með hjálp tölva og tveggja ten-
inga. Judd leggur hinsvegar allt
sitt traust á tilviljanir og ráfar á
milli spilavíta. En Jennifer hallar
sér að flöskunni. Einhverjum ár-
um síðar læðist að henni sá grunur
að barnið sé á lífi svo hún rífur sig
upp á rassgatinu og ákveður að
sameina fjölskylduna á ný. Inn í
sögu þremenninganna blandast
hundurinn Laika sem stýrir gervi-
hnettinum Sputnik II á ferð um
geiminn.
Og miklu fleira.
Höfundurinn James Flint, sem
áður var blaðamaður á tímaritinu
Wired, púslar brotum úr stærð-
fræði-, tölvu-, og geimferðasög-
unni skemmtilega saman við ævin-
týri tríósins. Að þessu leyti minnir
uPpbygging bókarinnar stundum á
Veröld Soffíu og jafnvel Nafn rós-
arinnar. Lesandanum er þrælað í
gegnum ýmsar vísindakenningar
en yfirleitt með skiljanlegum og
skemmtilegum hætti. Stundum
verður þó ómögulegt að vita hvar
vísindum slepph- og skáldskapur
tekur við. Því er líklega hæpið að
slá um sig með fróðleik úr þessari
bók.
Flint er snjall sögumaður með
nánast fáránlegt innsæi og getur
skrifað um allt, hvernig sem hon-
um sýnist. Hann lýsir sálarástandi
geimhundsins Laiku af mikilli dýpt
og á jafn auðvelt með að setja sig í
spor óléttrar unglingsstelpu í
Englandi og miðaldra gyðings sem
stendur í bakarísrekstri í New
York. Toppar síðan sjálfan sig
þegar hann leikur sér að því að
lýsa lofti á heilli síðu. Helsti galli
bókarinnar er sá að höfundurinn á
til að verða orðmargur. Hún er
óþarflega löng og undir lokin
breytist lesturinn í hálfgert skóg-
arhögg. En á móti kemur að Flint
er fyndinn og gaman að sjá síðasta
tréð falla.
Huldar Breiðfjörð
FOLK I FRETTUM
Leikarinn Steve Martin er með mörg járn í eldinum
Goldie Hawn og Steve Martin í myndinni Utanbæj-
arfólk, eða Out of Towners.
Goldie og Steve eiga vel saman í kvikmyndunum
og léku áður í myndinni Housesitter.
Þrjár ásjónur
Steves Martins
LEIKARINN Steve Martin er mun
alvarlegri í dag en hann var fyrir
tuttugu árum. Hann hefur í gegn-
um árin átt geysilegum vinsæld-
um að fagna og er að margra
mati einn besti bandaríski gaman-
leikari síðari ára en það þýðir
ekki að ferill hans hafi verið
sveiflukenndur.
Hann er fæddur árið 1945 í
Texas en flutti til Kaliforníu sem
barn. Hann komst ungur að aldri
inn í Disney-skemmtigarðinn og
eftir þá reynslu varð ekki aftur
snúið: Hann lærði á banjó, æfði
töfrabrögð og var fljötlega farinn
að sýna gamanleiki í skemmti-
garði rétt við heimili sitt. Faðir
hans hafði ætlað sér stóra hluti
sem leikari en mistekist og var
því alla tíð mjög dómharður og
jafnvel afbrýðisamur út í son sinn,
að sögn systur hans, Melinda
Dobbs.
Leikarinn
Steve lærði heimspeki í háskóla
og segir það hafa breytt lífi sínu.
„Heimspekin gaf mér nýja sýn á
allt sem er skrítið og öðruvísi í
heiminum og hafði mjög mikil
áhrif á gamanleik minn síðar
meir,“ rifjar hann upp. Upp frá
því lék hann marga snargalna
menn, þar á meðal í sinni fyrstu
kvikmynd The Jerk, árið 1980 og
síðar í myndinni Maður með tvo
hcila, eða The Man with Two Bra-
ins.
Hann fullyrðir þó að alltaf hafi
verið djúp gjá á milli hans eigin
persónu og þeirra sem hann lék í
kvikmyndum. „Sem gamanlcikari
viltu alltaf vera fyndinn í kvik-
myndum en þú vilt ekki alltaf
vera fyndinn í raunveruleikanum.
Ég tel að margir haldi að maður
sé eins á hvíta tjaldinu og heima
fyrir en enginn gæti umborið mig
ef svo væri. Ef ég finn fyrir því að
fólk er að bíða eftir að ég segi
eitthvað fyndið þá fer ég í hnút.
Fólk hlær líka stundum að mér
þegar ég er að segja eitthvað al-
varlegt sem á alls ekki að vera
fyndið." Steve talar rólega og
virðist gæta hvers orðs sem hann
segir. „Þá hugsa ég oft: „Af
hverju voru þau að hlæja að
þessu?“ En fyrir mér er ég bara
venjulegur maður. Ég er ekkert
of skapvondur, en kannski pínulít-
ið. Stundum er ég líka utan við
mig,“ viðurkennir hann.
Handritshöfundurinn
Fyrir nokkru var sýnd kvik-
myndin Bowfínger með Steve
Martin og Eddie Murphy í aðal-
hlutverkum. Hún varð feiknavin-
sæl en Steve samdi sjálfur hand-
ritið en hafði þá ekki samið hand-
rit í fimin ár. „Ég ætlaði mér
aldrei að skrifa fágaða gaman-
sögu,“ segir Steve um Bowfinger
og brosir. „Þegar ég var að skrifa
handritið viidi finna tökustaði
sem væru fyndnir, það virðist
vera eitthvað sem ætti að vera
auðvelt að hafa í huga. En þetta
Flestir gætu haldið að
leikferill gamanleikar-
ans Steves Martins sé
blómum stráður en
svo er ekki. Hann
hefur komist í sálar-
kreppu sem kostaði
hann þrjú kvikmynda-
lausár að leysa úr.
kvikmyndinni Utanbæjarmenn,
sem sýnd er í kvikmyndahúsum
hér á landi um þessar mundir.
„Það er ótrúlega góð t ilfinning
þegar maður segir eitthvað sem
hittir í mark,“ segir Steve. „En
það er fátt eins erfitt og að gera
fyndna kvikmynd, það er fágætt -
meira að segja þeim bestu getur
mistekist annað slagið en síðan
allt í einu komist aftur á beinu
brautina. Ég held að ég hafi
aldrei alveg hætt að vera fyndinn
í þeirri merkingu að ég get skrif-
að fyndin handrit en það skilar
sér ekki alltaf í kvikmyndunum.“
Taparinn
Steve Martin tók sér frí í þrjú
ár og hugsaði sinn gang.
er einmitt eitf af því sem auðvelt
er að tapa sjónar á þegar fram
Iíða stundir og maður verður
þreyttur og leiður.“
Eftir að Steve skrifaði LA Story
eða Saga frá Los Angeles árið
1991, sem margir telja vera ástar-
bréf skrifað til eiginkonu lians á
þeim tíma, Vitoriu Tennant, venti
hann sínu kvæði kross og fór að -
takast á við hlutverk hins dæmi-
gerða bandaríska heimilisföður í
nokkrum kvikmyndum í stað hins
furðulega einfeldnings sem hann
hafði leikið þar til þá. í kjölfarið
fylgdu myndirnar Faðir brúðar-
innar og Foreldrahlutverkið, eða
Parenthood. Ahnenningi virtist
falla umskiptin vel í geð og Steve
varð vinsæll sem aldrei fyrr. Siðan
þá hefur hann því aðallega fengist
við Hollywood-myndir af þessum
toga, þeirra á meðal Housesitter
með Goldie Hawn og þau hafa nú
leitt saman hesta sína að nýju í
Ferill Steves hefur verið langur
og fjölbreyttur en það kom að því
að kvikmyndin Sgt Bilko, er kom
út árið 1996 höfðaði engan veginn
til áhorfenda og var sögð algjör-
lega misheppnuð. í þeirri mynd
sannast kannski best hve langt
Steve var kominn frá grínistanum
sem upphaflega fór út í að túlka
furðufugla í kvikmyndum. Meira
að segja hann sjálfur gerði sér
grein fyrir að eitthvað hafði farið
vemlega úrskeiðis. „Mér fannst
ég ætti ekki að vera að þessu. Það
var eitthvað sem vantaði og mér
fannst ég ekki vera vitund fynd-
inn. Eftir þessa inynd dró ég mig í
hlé því ég vildi hugsa þetta mál.
Það er mjög erfitt að skoða sjálf-
an sig á þennan hátt, endurmóta
sjálfan sig. Ég var hættur að
kunna við það sem ég var að
gera, hættur að skilja það.“
Við tóku þrjú ár sem Steve hélt
sig alfarið frá
ív kvikmyndaleik.
' Þess í stað kom
hann sér vel fyrir
við tölvuna og tók
að skrifa af fullum
krafti, bæði hand-
rit og blaðagreinar.
„Þegar ég hafði náð
■■■■■■ nægilegu sjálfstrausti
hóf ég að skrifa handrit Bowf-
inger. Ég hafði aftur fengið þörf-
ina fyrir að koma fólki til að
hlæja.“
Leikritaskáldið
Árið 1993 skildi hann við eigin-
konu sína, leikkonuna Victoriu
Tennant, sem hann segir hafa
verið sársaukafulla reynslu en
hafi gert sig sterkari þegar upp
var staðið. Hann tók til við að
skrifa leikrit og úr varð verkið
Picasso at the Lapin Agile sem er
nokkurs konar könnun á sam-
bandi lista og vísinda.
„Leikritun er ögrandi viðfangs-
efni. Að fá alla í leikhúsinu til að
hlæja að orðuin mínum á blaði en
ekki sjálfum mér á sviðinu er
skemmtilegt." Leikritið hefur ver-
ið sett upp víða við lof gagn-
rýnenda. Hann hefur því engan
veginn sagt skilið við leikhúsið og
er með nokkur leikrit í farteskinu
sem eiga eftir að kitla hlátuitaug-
ar áhorfenda víða um heim næstu
árin.
Forvitnilegar bækur
Skólakór
með kynlíf
á heilanum
The Sopranos, eftir Alan Warncr,
gefíð út af Vintage, London,
1999, 324 bls. Mál og menning.
1.295 kr. í kilju.
NÝJASTA skáldsaga Alans
Warners fjallar um dag í lífi sex
sautján ára stúlkna I smábæ á
Skotlandi. Sópranraddimar í kór
kaþólska stúlknaskólans hugsa um
fátt annað en fot, kynlíf, áfengi og
sígarettur. Bókin lýsir för stúlkna-
kórsins til ónafngreindrar stór-
borgar þar sem þær taka þátt í ár- ' -
legri skólakórakeppni. Stelpumar
em staðráðnar í að komast hjá því
að vinna í keppninni og hafa meiri
áhyggjur af því að ná ekki aftur til
smábæjarins þar sem kafbátur
liggur í höfn og von á sjóliðum á
hverfiskrána. Eftir stífa
„alkópopp“-drykkju í rútunni
þvælast stelpurnar milli fataversl-
ana og bara með skólabúningana í
töskunum. Þær lenda í ótrúlegustu
hremmingum: Ein fær tequila-
eitrun, önnur kemst að því að hún
er lesbísk, ein lendir á séns og til
að kóróna allt er skólabúningum
þeirra stolið. Nunnan sem stjómar
kórnum fær næstum því^.
hjartaslag og hótar þeim öllum
brottrekstri.
Þetta er skemmtileg lesning en
ekki beinlínis hægt samþykkja að
lesandinn orgi stanslaust af hlátri,
eins og lofað er á bókarkápu. Stíll
bókarinnar líkir eftir talmáli kjaft-
forra táningsstúlknanna og um-
fjöllunarefnin em mæld með
þeirra augum. Þetta er svipaður
stíll og Irvine Welsh beitir í bókum
sínum. Fyrir þá sem hafa ekki
beinlínis alist upp í skoskum hafn-
arbæ verða slangrið og málvillurn-
ar dálítið þreytandi til lengdar. Að
auki hefði þessi saga hæglega
komist til skila á helmingi færri
blaðsíðum. w
Úlfur Eldjárn
Vagnhöfða 17
■ 112 Reykjavík
3 Sími: 587 2222
wmm Fax: 587 2223
Gerið verðsamanburð
----------------------------------
Tölvupústur: sala@hellusteypa.is