Morgunblaðið - 20.07.2000, Side 6

MORGUNBLAÐIÐ
6 B FIMMTUDAGUR 20. JÚLÍ 2000
*
VIÐSKIPTI
Viðskiptablað
Morgunblaðsins
Bókadómur
Funky Business:
Veruleiki
morgundagsins?
„Karl Marx hafði rétt fyrir sér. Það eru verkamennirnir sem
stjéma því sem hefur mest áhrlf á framleiðsluferllnu; það er
helli mannsins." Þetta er meglnboðskapur nýrrar bókar,
Funky Buslness, skrlfuð af tveimur óhefðbundnum sænskum
hagfræðingum. Túlkunln í dag er reyndar aðeins öðruvísi, þó
hugvitið hafl líklegast aldrel verið jafn dýrmætt og nú.
Funky Business lýsir meö skemmti-
legum hætti hvernig skilin á milli
samfélaga víösvegar í heiminum
eru aö minnka meö auðveldari sam-
skiptum. Veraldarvefurinn hefur
hraöaö þeirri þróun svo um munar.
Ríkisstjórnir eiga nú erfiöra en
nokkru sinni fyrr aö stjórna upp-
lýsingaflæöi til þegna sinna. Gömul
gildi hverfa og kröfurfólks fara í
meiri mæli aö snúast um kjör og
skemmtanir (höfundar vísa í inn-
kaupakörfu og kynlíf).
Samkvæmt Ridderstrale og
Nordström er ekki þar meö sagt aö
fólk hætti aö afmarka sig. Þvert á
móti ferfólk meö betri aðgang aö
upplýsingum meira aö mynda sér
skoðanir og sinna áhugamálum
meö ööru fólki á veraldarvefnum. Hópar sem áöur
voru skilgreindir út frá þjóöerni verða í framtíðinni
meira skilgreindir út frá áhugamálum og sérsviöum.
Funky Business er ekki ólík þeirri framtíöarsýn sem
Tom Peters kom fram meö í bók sinni Crazy Times Call
for Crazy Organizations, enda er vitnaö í Peters á
bakhliö bókarinnar. Báöar bækur vlsa I hina frægu til-
vitnun Andy Grove, fyrrum framkvæmdastjóra hjá Int-
el, „Only the paranoid survive" eöa aðeins hinirof-
sóknarkenndu lifa af, enda lýsir hún vel framtíöarsýn
beggja bókanna. Þaö er mat beggja bóka að meiri sér-
hæfing í því aö þjóna litlum hópum eigi eftir aö vera
helsta lifibrauð flestra í framtíöinni. Veröldin sem við
lifum í er aö veröa stööugt aðgreindari samhliöa því
sem tæknin minnkar allarfjarlægöir. Þeir einstakling-
ar og þau fyrirtæki sem telja sig í stööugri hættu á aö
heltast úr lestinni ná því best aö vera fremstir á sínu
sviöi meö því aö vera stöðugt á tánum. Takmarkið er
aö vera ekki aöeinsframarlega heldurfremstirí því
sem fyrirtækiö sérhæfir sig í. Funky Business bendir á
meó hnyttnum hætti aó best sé, þótt aðeins sé hægt
aö ná því um stundarsakir, að ná ráöandi stöðu (þ.e.
einokun!) á markaðinum. Auðvitaö mundi ekkertfyrir-
tæki láta hafa slíkt eftir sér. Microsoft, fyrirtæki sem
lagði áherslu á að vera fremst (allsráöandi?) á aðeins
einu sviöi, stýrikerfi tölva, ergott dæmi um þetta.
Höfundar leggja mikla áherslu á aó meö meiri sér-
hæfingu eykst þörfin fyrireinstaklinga sem þora aö
vera ööruvísi. Stöönuð fyrirtæki heyra brátt sögunni til
enda veröa þaö ferskar hugmyndir og stjórnendur sem
hafa þor og hæfileika til aö koma því í verk sem
standa uppúr. Hugvit ogfrumleiki verður helsti drif-
krafturfyrirtækja.
Þaö sem aö mínu mati skortir helst í bókinni er betri
greining á því hvernig sú þróun eigi eftir aö eiga sér
staö. Höfundar leitast t.d. viö aö sýna fram á aö smá
fyrirtæki eiga eftiraö ná lengstíframtíðinni, þ.e. þau
sem ná aö afmarka sérákveöinn
bás, annaðhvort meö tilliti til við-
skiptavina eöa vöruþróunar. Hvern-
ig sú þróun á eftir að vera eru ekki
gerð fýllileg skil, látiö er nægja aö
vísa f nýleg dæmi. Auk þess nefna
þeir dæmi um þaö aö vörumerki
eigi eftir aö veröa jafnvel enn mikil-
vægari í framtíöinni vegna þess aö
þegar verslaö er á veraldarvefnum
vill fólk kaupa vörur sem þaö þekkir
af traustum söluaöilum. Æskilegt
hefói veriö aö veita betri dæmi um
það hvernig fyrirtæki í dag eru aö
leitast viö aö nýta sér þessa mögu-
leika. Auösótt dæmi heföi verið
endurskipulagningin sem neyslu-
iönaöarrisinn Procter & Gamble er
aö vinna í þessa dagana. Sú mynd
sem Funky Business gefur af fram-
tíðinni er sjálfsagt nær veruleikanum en flestir gera
ráð fyrir, enda eru möguleikar veraldarvefjarins enn
óljósir. Bókin erfrumlegogtextinn er meö skemmti-
lega hrynjandi. Við lestur bókarinnar fær maður góöa
tilfinningu fyrir þeim óstöðugleika og hraöa sem ein-
kennir líf okkarí dag. Þeir einstaklingar sem hafa
áhuga á þróun menningar morgundagsins Gafnvel
hvernig hún er í dag), ekki aðeins frá sjónarmiði rekst-
urs fyrirtækja heldur einnig skemmtana og jafnvel
heimspeki, ættu aö gefa Funky Business gaum.
Már Wolfgang Mlxa hjá SPH
Mál Lánasýslu ríkisins á hendur FBA
Álit EFTA-dóm-
stólsins Islands-
banka-FBA í hag
EFTA-dómstóllinn hefur veitt ráð-
gefandi álit í tilefni af beiðni héraðs-
dóms Reykjavíkur í máli sem varðar
túlkun á ákvæðum EES-samningsins
um frjálsa þjónustustarfsemi og
frjálsan flutning á fjármagni. Beiðni
um álit var sett fram í tengslum við
mál sem rekið er fyrir héraðsdómi
Reykjavíkur þar sem Lánasýsla rQds-
ins krefur Islandsbanka-FBA um
greiðslu ríkisábyrgðargjalds vegna
lána sem Iðnlánasjóður hafði aflað hjá
Norræna fjárfestingarbankanum og
Fjárfestingarbanki atvinnulífsins og
síðar Íslandsbanki-FBA hf. yfirtóku.
Þeirri spumingu var beint til EFTA-
dómstólsins hvort það væri samrým-
anlegt EES-samningnum að mis-
munandi reglur gUtu um útreikning
og fjárhæð gjaldsins eftir því hvort
láns hefur verið aflað innanlands eða í
öðrum ríkjum Evrópska efnahags-
svæðisins. Samkvæmt gildandi ís-
lenskum reglum er gjaldið lægra
vegna innlendra lána en erlendra.
EFTA-dómstóllinn komst að þeirri
niðurstöðu að reglur af þessu tagi
væru til þess fallnar að lántakendur
leituðu síður eftir lánum frá aðilum í
öðrum aðildarrflqum EES-samnings-
ins og væru því til þess fallnar að
hefta frjálsan flutning á fjármagni á
milli landa. Dómstóllinn taldi því að
íslensku reglumar væm ósamrýman-
legar 40. grein EES-samningsins sem
hefur að geyma meginreglu samn-
ingsins um frjálsa fjármagnsflutn-
inga.
Ríkisábyrgðargjald ekki
greitt af erlendum lánum
Á sínum tíma þegar Iðnlánasjóður
tók lán hjá Norræna fjárfestingar-
Ég er hrikalega vanlaunaður.
Ég vil fó kauphækkun.
Ó, Dilbert,
Dilbert,
Dilbert.
Hvað?
Hvað?
Hvað?
Fólk er ekki að vinna
hérna út af peningunum.
THEY UJORK
HERE FOR THE
CHALLENGE!

^.Það er að vinna hérna af
því að hér bjóðast því
krefjandi verkefni!
Ef krefjandi verkefni eru
verðmætari en peningar..
- af hverju læturðu mig þó ekki fó
Eeningana þína í skiptum fyrir
refjandi verkefnin mín?
Jæja? (Ég verð að drepa
hann óður en hann
smitar út fró sér.)
bankanum vom lögin á þá lund að rík-
isábyrgðargjald skyldi greitt af er-
lendum lánum sem tekin vom með
rfldsábyrgð en ekkert gjald var greitt
af innlendum lánum sem tekin vora
með rfldsábyrgð. Lögunum var síðan
breytt 1. janúar árið 1998 og var þá
ákveðið að lægra rfldsábyrgðargjald
skyldi innheimt á innlend lán með rík-
isábyrgð en á þau erlendu. Iðnlána-
sjóður og síðar FBA ákvað að greiða
ekki rfldsábyrgðargjald af erlendum
lánum sem tekin vom þegar ekkert
rfldsábyrgðargjald var á innlendu
lánin en eftir að lögunum hafði verið
breytt greiddi bankinn því sem nam
innlenda rfldsábyrgðargjaldinu, ekki
því erlenda. Lánasýsla rfldsins höfð-
aði því mál á hendur Islandsbanka-
FBÁ þar sem krafist var fullra rík-
isábyrgðargjalda fyrir öll lánin en Is-
landsbanki-FBA fór fram á sýknu í
málinu. Héraðsdómur Reykjavíkur
er ekki skyldur til þess að fara eftir
áliti EFTÁ-dómstólsins. Dæmi hér-
aðsdómur Íslandsbanka-FBA í óhag
getur bankinn skotið málinu til
Hæstaréttar.
------------------
Mikil aukning
í útflutningi á
vindmyllum
SALA á dönskum vindmyllum hefur
sexfaldast á síðustu fimm ámm að því
er kemur fram í nýrri grein í Politik-
en. Á síðasta ári jukust sölutekjur af
vindmyllum í Danmörku um 60% eða
úr 77 milljörðum íslenskra króna í
125 milljarða króna. Alls framleiddu
Danir 2.800 vindmyllur í fýrra og hef-
ur framleiðslan ekki verið meiri síð-
ustu fimmtán árin. Danskir vind-
mylluframleiðendur er nú með um
helmingshlut af heimsmarkaðinum
og ef tekið er mið af samstarfsverk-
eftium þeirra með erlendum fyrir-
tækjum má ætla að markaðshlutdeild
Dana sé nálægt 65%.
Forsvarsmenn fyrirtækja í þessum
iðnaði segja að hinn mikli vöxtur sem
verið hefur í greininni sé einkum til
kominn vegna sívaxandi eftirspumar
í Bandaríkjunum og Þýskalandi en
fjórar af hverjum fimm vindmyllum
sem Danir framleiða fara á erlenda
markaði. Alls starfa um 13.800 Danir
í þessari grein eða þrefalt fleiri en í
sidpasmíðaiðnaði.
480% ávöxtun bréfa
í Vestas Windsystems
Fyrirtækið Vestas Windsystems,
sem Trygve Toraasen, sjóðsstjóri
Nordic Fund, mælti sérstaklega með
í fyrirlestri sem hann hélt hér á landi í
maí, hefur gert það mjög gott á hluta-
bréfamarkaðinum í Kaupmannahöfn.
í maí í fyrra var markaðsvirði Vestas
Windsystem tæplega fimmtíu dansk-
ar krónur á hvert bréf en nú selst
hvert bréf á um liðlega 290 danskar
krónur. Trygve spáði miklum vexti í
greininni og sagði að það styttist í það
að breytilegur kostnaður við fram-
leiðslu rafmagns með vindmyllum
verði orðinn lægri en við framleiðslu
rafmagns með kolum. Verð bréfa í
NEC Miconsem, sem hefur verið
skráð lengur á hlutabréfamarkaðin-
um í Kaupmannahöfn en Vestas,
hríðféllu í verði síðasta haust enda
leit þá út fyrir að félagið væri að tapa
öllu eigin fé sínu. Verðið hefur hins
vegar hækkað hratt aftur og hefur
gengi bréfa félagsins raunar aldrei
áður verið eins hátt og í vor.
SINDRI
Borgartúni 31 • s. 575 0000 • www.sindri.is