Þjóðólfur - 15.10.1879, Blaðsíða 3

Þjóðólfur - 15.10.1879, Blaðsíða 3
107 4. Tveir litlir skildir (úr bronzi), aflangir, en mjórri í annan enda með einhverju verld á að utan. Að innan voru hlýrar eða krókar, sem nál gæti hafa s verið í. 5. Kambur (úr beini?), með einhverju rósamerki á hliðunum. 6. Margar glertölur með ýmsum litum. Eg skal ekki frekar ákveða um þessa hluti að sinni, en bíða eptir nákvæmari skírteinum, og þar til eg se hlutina sjálfa, og þá leiðrétta, ef hér er of eða van sagt, en hitt parf enginn að efast um, að þetta er forn höfðingjadys, og það fr á heiðni, sé pað með pessum ummerkjum. ]pað er nú auðvitað, að heið- indómur allur lagðist ekki af pá þegar, er kristni var lögtekin, og ekki fyrri algjörlega en nær 1020, að Islendingar höíðu tekið við kristinnrétti Ólafs konungs helga, [H. Kr. Christiania 1868 bls. 369]. Flestir eða margir höfðingjar bygðu hér kirkjur undir eins á fyrstu árum kristninnar, en alþýðukirkjur yfir höfuð munu ekki hafa komið fyrri en smámsaman; petta sýna sög- urnar ; og er pá auðvitað að höfðinginn var þá grafinn að kirkju, hafi hún verið í nánd. Að grafa menn með öllum vopnum, skrautgripum, bezta bunaði, hesti og hundi, og nauðsynlegustu hlutum, stóð í svo nákvæmu sambandi við trúna á annað líf i heiðni, að menn hafa álitið petta helga skyldu. Eyvindur skáldaspillir lætur Hákon konung segja í Valhöllu: „Gerðar várar, kvað hinn góði konungr, vilum vér sjálfir hafa. Hjálm ok brynju skal hirða vel, gott er til geirs at taka". En pessir hættir, sem einungis voru bygðir á trúnni á Oðni og lífinu í Yalhöll, hafa hlotið að fara úr gildi, þegar kristnir siðir urðu ákveðnir með lögum. Eg hefi farið um petta nokkrum orðum vegna þess, að í sögum vorum eru til undantekningar frá þessu, og menn voru þó dysjaðir á ormstustaðnum, og það löngu eptir kristni t, d. við víg þorgeirs Hávarssonar 1024 [Fbrs. bls. 28]. En sagan afsakar þetta með pessum orð- um: „því at þeir nentu ekki til kirkju at færa likín; því at í þenna' tíma voru engar kyrkjur í nánd höfn- inni". Greindir menn og kunnugir úr Skagafirði hafa sagt mér, að margar dysjar sjáist greinilega á Haugs- nesi, og lægð sé ofan í þær í miðju, sem opt er ein- kenni á slíku, en þess ber að gæta, að Haugsnesfund- ur var sá grimmasti og mest mannfall, sem nokkurn tíma hefir orðið á íslandi. par féll mikið á annað hundrað manns. Menn hafa ekki annað pví að flytja alla til kirkju, eða pá að hinir dauðu, sem lágu eptir, ekki hafa átt neina frændur eða nauðleitamenn. ]pað gæti þó verið, að eitthvað fyndist í dysjum þessum, ef það sannast að þar eru menn dysjaðir. Ekki verður sagt með neinni vissu, hver hérkynni að hafa verið heygður, því fulla sönnun fyrir því vant- ar alveg, en ekki er það ólíklegt, að það kynni aðvera |>orgrímur Kornsárgoði faðir forkels kröflu; aðrir eru ekki nefndir, sem búið hafa á Kornsá í heiðni, nema hann og Hallgrímur faðir hans, sem „út kom" og fökk pórdísar dóttur Ingimundar gamla, og „fylgdu henni heiman Kornsárlönd". Síðan íorngripasafnið var sett á fót, og menn fóru að gefa slíku gaum, hafa fundizt margar dysjar af hend- ingu, og vegna pess að hér kunna að finnast fieiri með tímanum, skal eg leyfa mér að taka her fram nokkrar varúðarreglur til leiðbeiningar peim, er kynnu aðþurfa: 1. fegar menn fyrst verða varir við þess konar kenni- merki, þá að fara sem gætilegast með verkfærunum, að ekkert brothi, sem þar kynni að vera. 2. Að kalla þá menn þar til, sem bezt er völ á, og hyggja að öllu sem bezt, hvernig dysin snýr, hvernig hún er hlaðin innan, og hvað er ofan yfir, og hvað djúp í jörð, og hvað löng og breið hún er; séönnur bein með mannsbeinunum, hvernig þau liggi og á hverja hlið. 3. Finnist leyfar af vopnum eða hlífum, pá ber að gæta að því. hvernig þau liggja á hverja hlið eða yfir beinunum. 4. Ef eitthvað finnst af búningi, hlutum eða gripum þess konar, að taka þá vel eptir, hvernig það liggur í dysinni, hvort það er við hálsinn, axlirnar, brjóstið eða miðjiina. 5. Ef menn hafa verið lagðir í skip eða bát, sem opt er dæmi til í sögunum, þá að fara'* sem gætilegast, mæla iengd og breidd, ef auðið er, og taka vel eptir öllu, og hvort líkið hefir verið sett í stafninn eða annarstaðar, og hvort pað situr upprétt, eða það liggur. 6. Loks ber að gæta vel hlutanna í meðferðinni að ekki brotni eða kvarnist úr þeim, búa vel nm þá, þegar þeir eru sendir, að þeir séu óhultir á leiðinni. 7. Að rita nákvæma lýsingu af öllu ásigkomulagi fund- arins eptir því sem hér er bent á. pað er ekki vandalaust verk að grafa eptir forn- menjum eða byggingum eða undirstöðum í jörðunni; eigi það að verða að vísindalegum notum á hinn sami maður að sjá yfir þvi öllú saman, sem bezt hefir vit á, þ>annig er það siður erlendis hjá öllum menntuðum þjóðum, og hafa menn um langan tíma lagt mikið kapp á slíkar rannsóknir, sem hafa orðið fornfræðinni tilmik- illa framfara, og þeir hafa ekki látið sér nægja 'að leita í sínu eigin landi, heldur hafa menn látið rann- saka aðrar heimsálfur með ærnum kostnaði. Sigurður Vigfússon. (Aðsent). þ>að er mörgum kunnugt, að hér við Isa- fjarðardjúp á sér stað allt of misjöfn verkun á saltfiski, sem þó er aðalverzlunarvara í þessu bygðarlagi, og hlýtur þetta með tímanum, fyr eða síðar, að verða or- sok til þess að saltfiskur okkar Isfirðinga, sem hingað til hefir verið borgaður með hærra verði en nokkur annar saltfiskur á Spáni, verði sökum hinnar misjöfnu verkunar metinn lakari og pví sjálfsagt borgaður með minna verði en fá mættj, ef menn gjörðu sér far um að vanda hann sem framast væri unnt, _og einkum og ser í lagi þegar Sunnlendingar eru nú farnir að vanda verkun á sínum fiski, eins og sjá má bæði í blöðunum og af öðru fleiru. þ>ess vegna vil eg með þessum fáu línum, áður en eg ferðast heðan í liaust til Danmerkur, áminna og hvetja, ekki einungis skiptamenn við okkar verzlun, heldur alla viðkomendur hér við Djúp og hér í sýslu, að peir sjái um að verka og vanda saltfisk sinn sem bezt peir geta, og vera sér í útvegum um leið- beiningar í pví efni, skyldi þeir sjálfir, einn eða ann- ar, ekki hafa þar til næga þekkingu. þ>að er eitt atriði, sem eg enn vil minnast á í sam- bandi við fiskverkunina, og það er, að menn mænu- fletji ekki fiskinn, þar eð Spánverjar hafa haft á móti pannig flöttum fiski, og þess utan, ef óþerratíð vill til, getur fiskurinn, sem er mænuflattur, hæglega morkn- að í hryggnum og þess vegna orðið slæm eða ónyt verzunarvara, þar sem hinn fiskurinn, sem ekki er mænu- flattur, getur haldið sér og varizt óskemmdur. Eg vil( óska, að þessi fáorða hvöt, sem þó sér í lagi er til ísfirðinga, mætti hafa þann árangur, að þeir vildi sjá sinn eigin hag í þessu, sem öðru. |>ó eg ekki sé innfæddur íslendingur, tel eg mig sem íslenzkan borgara, og vil því gjarnan sjá heldur framför en apt- urför pjóðarinnar í þessu tilliti sem í öðru. ísafirbi, 26. sept. 1879. J. M. Falck.

x

Þjóðólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðólfur
https://timarit.is/publication/72

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.