Þjóðólfur - 22.12.1882, Page 1

PJÓÐÓLFUR
34. ár.
Kostar 3 krónur (erlendis 4 krónur),
á að borgast fyrir lok ágústmánaðar.
Reylíjavík 22. des. 1882.
XJppsögn á blaðinu gildir ekki, nema ni i^i X
hún sé gjörð fyrir I. okt. árinu fyrir. »5X. UlchO.
Verzliinarsamninguriin) við Spán.
í „Dagblciðmu“ danska 21. okt. stend-
ur aðsend grein, undirskrifuð P.; grein-
in er þannig:
„Hinn 18. okt. voru verzlunarsamn-
jngar Spánar bæði við Svíaríki ogNoreg
3g Danmörk á enda. f>að, sem Noreg
>g Danmörk mestu skiptir, er tollurinn
. saltfiskinum, þar sem Spánverjar er
ú þjóð í Evrópu, er mest neytir salt-
sks. Til 23. júlí þ. á. var tollur af
altfiski á Spáni iókr. 92 aura1 af 100
kílóum2, eða 27 kr. 7 aura af skippund-
inu (320 pundum). Eptir tolllögunum
23. júlí þ; á. er tollurinn fyrir þau lönd,
er verzlunarsamning hafa við Spán,
13 kr- 43 a. af 100 kílóum eða 21 kr.
54 aur. af skippundinu, en fyrir þau
lönd, er engan verzlunarsamning hafa,
verður tollurinn 16 kr. 56 aur. af :oo
kílóum, eða 26 kr. 50 aur. af skip-
pundinu.
Svíariki og Noregur lagði þegar al-
hug á, að fá verzlunarsamninginn end-
urnýjaðan; fyrst varð því til vegar kom-
ið, að einungis lægri tollurinn var lagð-
ur á alla saltfisksfarma þá, er upp var
skipað fyrir 18. okt., og svo fékst verzl-
unarsamningurinn lengdur. þ>essi lönd
hafa eigi horft i, að sýna Spáni ívilnun
nokkura, með því að lækka tollinn á
spönskum vörum, einkum vínum. J>að
1) Eiginlega 23 pesetur 50 sentimur í spönskum
peningum, en peseta er 72 aurar.
2) Kílóa er spanskt þungamál, hjer um bil 2 pd.
I liggur í augum uppi, hve mikilsvert
málið er Noregi, er menn gæta þess,
að á árunum 1875—79 fluttust jafnað-
arlega á ári hverju 549,700 centner eða
27,485,000 kilóur af norskum saltfiski
til Spánar. Við verzlunarsamninginn
sparar Noregur sér 3kr. 10 a, afhverj-
um 100 kílóum í tollfé, og þessi mis-
munur yrði 852,035 kr. á ári, ef jafnað
væri niður á 5 hin síðustu árin.
Að tiltölu er málið einnig mikilsvarð-
andi fyrir ísland. Saltfiskur sá, er flutt-
ur var beina leið frá íslandi til Spán-
ar, var:
árin centner kíl.
1878— 79 hér um bil 55,000 eða 2,750,000
1879— 80— — —- 68,500 — 3,425.000
1880— 81 -— — — 86,000 — 4,300,000’
1881— -82----------77,000 — 3,850,ooo2
og eptir því, |sem menn geta ætlazt á
um, verður saltfiskurinn frá íslandi, er
flytst beina leið til Spánar árið 1882—83
kílóur
hérumbil 77,000 centn., eða 3,850,ooo3
í 5 ár hér um hil 18,175,000
eða jafnaðarlega á ári 3,635,000
Frá 18. okt. verður að borga hærri
tollinn af íslenzka saltfiskinum og mun-
urinn, 3 kr. 10 a. af hverjum xoó kíló-
j um yrði að jöfnuði ár hvert af 5 síð-
| 1) Auk þess hér um bil 11,000 sentner, eða
550,000 kílóur fluttar frá Kaupmannahöfn.
2) Auk þess hér um bil 7,600 sentner, eða
388,000 kil. fluttar frá Kmh.
3) Auk þess hér um bil 8,000 sentn., eða 400,000
kil. fluttar frá Kmh.
ustu árunum hér um bil 112,585 krón.
eða af 3 síðustu árunum 124,000 kr. ár
hveri; en auk þess hér um bil 15,700
kr. af íslenzka saltfiskinum, sem flyzt
frá Kaupmannahöfn. Framvegis verða
ísland og Færeyar ver stödd en Nor-
egur, og þurfa að borga hér um bil 5
kr. meira í toll af skippundinu a aðal-
saltfisks-markaðinum. En afþessuleið-
ir, að þeir, er fiskinn afla, sjómennirn-
ir, munu framvegis fá hér um bil 5 kr.
minna fyrir skippundið, en ef svo væri
um hnútana húið, að þeir hefðu jöfn
kjör og Norðmenn.
Um þessar mundir, er menn sýna svo
mikinn áhuga á ástandinu á íslandi,
mundi almenningi þykja það máli skipta,
að fá að vita hvað ráðgjafinn fyrir ís-
land hefir gert til þess að spara íslandi
árleg útgjöld, er nema 120,000 kr., og
koma niður á þeim, er einna fátækastir
eru af íslendingum, hvort hann hefir
reynt til að koma til vegar verzlunar-
samningi milli Spánar og íslands með
því að bjóðast til að lækka eða jafnvel
af nema toll þann hinn háa, er lögskip-
aður er á íslandi af heitum vínum,
45 aura af flöskunni eða pottinum, ef
vínið er á tunnum, og hvort útlit sé
fyrir að slíkur samningur komist áinn-
an skamms. Menn geta vonazt eptir
að þér, hr. ritstjóri, með því vinsamlega
að taka línur þessar í blað yðar, fáið
ráðgjafann fyrir ísland til að skýrafrá,
Charles Darwin.
(Framh. frá bls. 113).
I þessu eru fólgin hin fjarskamiklu áhrif,
sem Darwin hefir, gert á sína öld, og eptir-
tfðina. Hann hefir leitt það svo í ljós, að
örðuglega verður í móti mælt, að hin mikla
fjölgun og viðkoma allra skepna mundi
leiða að því takmarki, að fylla hvert svæði
og hvern kima í hinni stórkostlegu bústjórn
náttúrunnar. Hann sýndi, að þessi offjölg-
un leiddi óhjákvæmilega til hemjulausrar
og hvíldarlausrar »baráttu um tilveruna«,
og þar mundi að síðustu hinn sterkari lifa,
en hinn veikari bíða ósigur og deyja. En
með djúpskygni sinni sá hann á framrás
náttúru einstaklinganna, að hverjar þær
skepnur, er heyja stríð um tilveruna, breyt-
ast af nauðsyn, þ. e. fullkomnast sífelt
meira og meira, unz þær hafa öðlazt þá
mynd og eiginlegleika, sem í öllu eru sam-
kvæinir þeim kröfum, sem heimurinn fyrir
utan þær, og viðureign þeirra við aðrar lif-
andi skepnur þarf með af þeirra hendi til
þess að þær geti staðizt. þar kemur því
fram eins konar úrvalning einstaklinganna
af hverrri tegund, sem betur eiga við og
hægara geta svarað til skilyrðanna fyrir
því að geta verið til, heldur en hin upp-
haflega mynd þeirrar kyngreinar. Fyrir
því er skoðun Darwins á uppruna tegund-
anna nefnd mrvalsskoðum (seleetionstheori).
þessi úrvalning kemur eigi fram af vitund
skepnunnar sjálfrar, heldur er hún henni
ósjálfráð, líkt og þegar fjármaðurinn velur
til viðhalds beztu einstaklingana, eða bitur
frostnótt drepur veiku blómin, enn sleppir
hinum öflgari; þetta er líkt og fer um of-
fjölgun manna á einhverjum stað. Hefir
Darwin opt tekið það til dæmis. Vegna
þess, að það er sífeld offjölgun í dýra- og
plöntu-ríkinu, sífeld framsókn og viðleitni að
brjótast út að og út fyrir takmörk viðhalds-
meðalanna, hlýtur að koma fram barátta
um tilveruna, þar sem þeir af hinum lif-
andi hlutum (organism), er veikari eru
fyrir, bugast fyrir hinum sterkari, eða sem
betur eiga við þau lífsskilyrði, sem fyrir
hendi eru. Ef þetta tilverustríð væri ekki,
þá væri og heldur engin nauðung, er knýði
til framfaranna hjá skepnunum, og þá
mundi og vanta allar þær hvatir, er orsaka
myndanir tegundanna, skipa þeim niður og
leiða þær til lykta. þ>að, að finna þessar
hvatir, og slæða þær upp úr völundarhúsi
náttúrunnar, og sýna þær og sanna með
mörg hundruð dæmum, það er — sem áður
er sagt — hið mikilfenga starf þessa mikla
náttúruf ræðings.
í fám orðum að segja, er árangurinn af
rannsóknum og vísinda-starfsemi Darwins
þessi: Allar tegundir lifandi skepna, sem
til eru, eru afkomendur annara eldri teg-
unda, er áður hafa lifað, og þær eru aptur
komnar af öðrum enn þá eldri, og svo koll
af kolli fyrir hjálp afbrigða- og flokka-
myndunarinnar. Framsókn lífsglæðingar-
innar gengur hægt og hægt, koll af kolli
gegn um margar kynslóðir dýra- og gróðrar-
lífsins, og allar þær tegundir, sem finnast
af dýrum og plöntum, eru þannig til komn-
ar á eðlilegan hátt, án þess að þær hafi
komið inn í lífsmyndunina utan að eða ver-